I SA/Go 1209/10

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 grudnia 2010 r. wniosku M.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2005 roku postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie jest w stanie ich ponieść, ponieważ nie ma majątku, a jego jedynym dochodem jest emerytura wynosząca 1370 zł netto. Skarżący oświadczył, że jest żonaty a jego żona prowadzi niedochodową działalność gospodarczą. W trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarżącego wezwano do złożenia dodatkowo deklaracji i zeznań podatkowych oraz innych dokumentów i oświadczeń potwierdzających wysokość dochodów i stan posiadania jego i żony. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący przedstawił wyciągi ze swych rachunków bankowych oraz zaświadczenie wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Potwierdzają one deklarowaną we wniosku wartość dochodów skarżącego oraz fakt, że nie posiada on oszczędności na rachunku bankowym. Skarżący oświadczył jednocześnie, że deklaracje i zeznania podatkowe, ani wyciągi z rachunku bankowego żony "nie są istotne w przedmiotowej sprawie", z uwagi na obowiązujący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej. Przesłanki prawa pomocy w zakresie, żądanym przez skarżącego wskazane są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten nakazuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stronie, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd nie może skorzystać z wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do stwierdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Wprawdzie złożone przez skarżącego dokumenty potwierdzały deklarowany we wniosku stan majątkowy skarżącego, niemniej jego oświadczenie, iż pozostaje w związku małżeńskim i nie pozostaje z żoną w separacji, obligowały do poczynienia bliższych ustaleń dotyczących wysokości dochodów małżonki skarżącego, gdyż samo oświadczenie skarżącego nie pozwalało na sformułowanie jakichkolwiek ustaleń w tej kwestii. Stąd też wezwano skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia stosownych dokumentów obrazujących wysokość dochodów i stan majątkowy żony skarżącego w celu stwierdzenia, czy są one wystarczające do sfinansowania udziału męża w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżący nie złożył żądanych dokumentów powołując się na obowiązujący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej. Brak jakichkolwiek informacji o stanie majątkowym żony skarżącego uniemożliwia poczynienie niewątpliwych i wyczerpujących ustaleń dotyczących możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych. Oceny tej nie zmienia eksponowany w pismach procesowych fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego rozdzielności majątkowej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych. Obowiązek takiego wsparcia wynika z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na co zwracano już uwagę w orzecznictwie sądowym (zob. np. post. NSA z 6 października 2004 r. I GZ 71/04 ONSAiWSA 2005 z. 1 poz. 8). Na skarżącym spoczywał zatem ciężar wykazania, że nawet z pomocą żony nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu. Ograniczył się jedynie do oświadczenia, że żona w prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę, czyli ujemną różnicę pomiędzy dochodami a kosztami ich uzyskania. Samo to oświadczenie nie jest jednak równoznaczne z wykazaniem braku możliwości sfinansowania udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ostatecznie uznano, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy, w związku z czym postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.