II FSK 752/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku "Al.[...] – Stowarzyszenia P.P.W." o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2522/18 w sprawie ze skargi M. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 sierpnia 2018 r., nr 0114-KDIP3-3.4011.284.2018.2.JM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania "Al.[...] – Stowarzyszenia P.P.W." UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 12 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2522/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 sierpnia 2018 r., nr 0114-KDIP3-3.4011.284.2018.2.JM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. 2. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 2 listopada 2022 r. "Al.[...] – Stowarzyszenie P.P.W." zwróciło się z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku wskazano, powołując się na § 7 w szczególności punkt 6 statutu stowarzyszenia, że sprawa, do której zgłoszono udział dotyczy zakresowej statutowej działalności stowarzyszenia. 3. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na konieczność ścisłej interpretacji art. 33 § 2 i art. 25 § 4 p.p.s.a, zważywszy na cele, jakim służy funkcjonowanie systemu sądownictwa administracyjnego. Podkreśla się przy tym, iż należy uwzględnić fakt, że postępowanie sądowoadministracyjne nakierowane jest przede wszystkim na ochronę indywidualnego interesu stron żądających od sądu administracyjnego ochrony swojego interesu prawnego. Musi więc zmierzać do zapewnienia takim jednostkom prawa do sprawiedliwej procedury, w której reprezentacja jednej ze stron postępowania nie otrzymuje większej ochrony prawnej niż strona przeciwna. Dążenie to przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni omawianego przepisu i szerokiego dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innych podmiotów. Wymóg art. 33 § 2 p.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób, winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cel stowarzyszenia (por. post. NSA z 17 października 2012 r. sygn. akt II OZ 864/12, Lex nr 1270309). Podkreśla się przy tym, że na gruncie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy administracyjnej Organizacja nie ma bowiem zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, ale może brać udział w postępowaniu, oczywiście w zakresie swojej działalności statutowej, w przypadkach określonych w ustawie – tak przepis art. 9 p.p.s.a. Art 198 Konstytucji przesądza, że jest to kontrola oparta na obiektywnym kryterium zgodności z przepisami prawa. Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego (por. post. NSA z 3 lipca 2014 r., II OZ 662/14, Lex nr 1495318, postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak, Glosa do ww. post. NSA, OSAP 2011, z. 11, poz. 108). W przedmiotowej sprawie stowarzyszenie na poparcie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wskazuje, iż sprawa dotyczy zakresowej statutowej działalności, odwołało się do § 7 pkt. 6 statutu. Otóż z § 7 statutu stowarzyszenia jednoznacznie wynika, że stowarzyszenie realizuje cele w szczególności przez: 1) wszechstronne propagowanie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, 2) działania lobbystyczne w kierunku zmian legislacyjnych i organizacyjnych zmierzających do: - poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym, - poprawy sytuacji poszkodowanych w wypadkach i kolizjach drogowych, - rozbudowy bezpiecznej sieci dróg w Rzeczypospolitej Polskiej, 3) poszukiwanie osób i instytucji mogących udzielić pomocy finansowej poszkodowanym w wypadkach znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, 4) działania zmierzające do poprawy bezpieczeństwa na drogach i ulicach, 5) doradztwo i pomoc prawną oraz ekonomiczną poszkodowanym w wypadkach i kolizjach drogowych, 6) reprezentację osób poszkodowanych w sprawach dotyczących wypadków i kolizji drogowych, 6a) prowadzenie mediacji, 7) pomoc społeczną, organizację opieki medycznej i rehabilitacji poszkodowanym, 8) współpracę z osobami i instytucjami w zakresie informacji i wymiany doświadczeń w dziedzinie bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz pomocy ofiarom wypadków i kolizji, 8a) organizowanie zatrudnienia osób skazanych za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, 9) współpracę i wzajemną pomoc członków stowarzyszenia, 10) inne działania sprzyjające rozwojowi statutowych celów organizacji, 11) prowadzenie działalności integrującej członków towarzyszenia poprzez aktywność kulturalną, rekreacyjną i turystykę. Zważywszy na powyższe wskazać należy, że wniosek stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy indywidualnej sprawy podatkowej, tj. interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W ocenie stowarzyszenia przedmiot sprawy dotyczy zakresu jej statutowej działalności i pogląd ten stowarzyszenie wywodzi z § 7 punkt 6 statutu. Bliżej swojego stanowiska w tym względzie stowarzyszenie nie wyjaśnia ani nie precyzuje. Tak określony zakres działalności statutowej nie uwzględnia jednak charakteru rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, gdyż w żadnym razie nie obejmuje problematyki będącej przedmiotem tej konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. W statucie stowarzyszenia nigdzie jako cel działania, czy zakres działalności nie zostały wskazane kwestie związane z problematyką podatkową objętą przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. W złożonym wniosku stowarzyszenie nie wykazało merytorycznego powiązania przedmiotu postępowania podatkowego z celami i zakresem jego-działalności (por. post. NSA z 29 sierpnia 2013 r., II OZ 679/13). Zapisy statutu w takim ujęciu jak przedstawia stowarzyszenie w złożonym wniosku legitymowałyby je do występowania w charakterze uczestnika we wszystkich sprawach sądowoadministracyjnych, niezależnie od ich przedmiotu, co w sposób oczywisty nie odpowiada celowi regulacji zawartej w art. 33 § 2 p.p.s.a. W art. 25 § 4 p.p.s.a., do którego odsyła art. 33 § 2 tej ustawy, mowa jest o statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów innych osób. Tak więc ta statutowa działalność musi mieć swój zdefiniowany przedmiot, nie polegający jedynie na reprezentowaniu interesów prawnych innych osób. Zatem ta statutowa działalność musi mieć konkretnie określony zakres, który będzie obejmował przedmiot danej sprawy sądowoadministracyjnej (por. post. NSA z 5 listopada 2012 r., II FZ 827/12, Lex nr 1244405; z 29 kwietnia 2013 r., II FZ 174/13, Lex 1310050). Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 25 § 4 p.p.s.a., wobec czego Stowarzyszenie nie może zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu jako uczestnik. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a.