III SA/Kr 641/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner spr. Sędziowie NSA Wiesław Kisiel WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr : [...] w przedmiocie obciążenia opłatą depozytową I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania . UZASADNIENIE W dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie, m.in. art. 189 §1 pkt 2, art. 262 i art. 275 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks Celny (tekst jednolity: Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r ze zm.) w związku z § 6 ust. 1 i ust. 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 05.03.2001 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz. U. Nr 17 poz. 194) oraz § 7 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.10.1999r. w sprawie szczegółowych warunków oraz sposobów i terminów przechowywania towarów w depozycie urzędu celnego (Dz. U. Nr 94 poz. 1092) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) oraz w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział [...] Grodzki z dnia [...] sygn. Akt [...] - w wyniku ponownego rozstrzygnięcia sprawy w związku z decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], znak [...] - wydał decyzję obciążającą skarżącego T. F. opłatą depozytową w kwocie: 1.295,88 z tytułu przechowywania w depozycie towaru nie krajowego tj. samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia [...] rok produkcji 1989 , wobec którego postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [....] syg. akt [...] orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny wyjaśnił , że działając w oparciu o art. 58 § 1b pkt 3 Kodeksu celnego wystąpił w dniu 10.10.2003r. do Sądu Rejonowego z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz Skarbu Państwa ww. samochodu oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, to jest kosztów holowania i parkowania pojazdu . Postanowieniem z dnia [...] sygn akt [...] Sąd Rejonowy, [...] Wydział Grodzki orzekł przepadek ww. samochodu, odrzucił natomiast wniosek w części dotyczącej zasądzenia kosztów postępowania, uzasadniając swe stanowisko brakiem podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie . O kosztach tych , zdaniem Sądu , winien orzec organ celny w drodze postępowania administracyjnego. Uwzględniając stanowisko Sądu , Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 58 Kodeksu celnego oraz 267 §1 pkt 4 i art. 269 Ordynacji podatkowej , postanowieniem z dnia [...] obciążył skarżącego kosztami postępowania w kwocie 1.199,90 złotych uznając, iż koszty te są kosztami postępowania , o których mowa w art. 58 § 2 Kodeksu celnego . W wyniku zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia podnosząc, że skarżący winien być obciążony nie kosztami postępowania, lecz opłatą depozytową. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] decyzję , będącą przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadmionistracyjnego. Organ celny wyjaśnił , że zgodnie z art. 189 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo towary zatrzymane lub zajęte w celu zabezpieczenia należności celnych przywozowych (...). Za towary przechowywane w depozycie celnym , organ celny pobiera opłatę zgodnie z § 6 ust. 1 i ust. 5 ww. Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 05.03.2001 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy cele tj. w przypadku przekazania innej osobie towaru celnego do przechowywania pod dozorem celnym ( , jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie ) pobiera się opłatę w wysokości równowartości kosztów przechowywania poniesionych przez tę osobę. W niniejszej sprawie pojazd został zajęty przez organ celny w celu zabezpieczenia ciążących na nim należności celnych powstałych z tytułu niedopełnienia przez skarżącego warunku wymaganego do objęcia pojazdu procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem . Skarżący został obciążony opłatą depozytową w wysokości równowartości poniesionych kosztów przechowywania pojazdu od dnia 11.08.2003r. tj. od dnia doręczenia skarżącemu decyzji o zajęciu pojazdu, do dnia 29.06.2004r. tj. do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu z dnia [...] sygn. akt [...] o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Skarbu tj. w kwocie 1295,88 złotych. Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił , że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od pobrania opłaty depozytowej na podstawie § 7 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.10.1999r. w sprawie szczegółowych warunków oraz sposobów i terminów przechowywania towarów w depozycie urzędu celnego , zgodnie z którym nie pobiera się opłat za przechowywanie towarów zatrzymanych do postępowań administracyjnych i karnych skarbowych, prowadzonych przed organami celnymi, jeżeli w zakończonym postępowaniu administracyjnym albo karnym skarbowym umorzono postępowanie lub inaczej orzeczono, oddalając zarzuty stanowiące podstawę zatrzymania lub zajęcia. W rozpatrywanej sprawie zasadność zajęcia pojazdu została potwierdzona wydanym przez Sądu Rejonowy postanowieniem [...] z dnia [...], na mocy którego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa spornego pojazdu. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając , iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na nie właściwej interpretacji i wadliwym zastosowaniu art. 189 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącego wskazany artykuł dopuszcza zatrzymanie w depozycie celnym towarów dla zabezpieczenia należności celnych przywozowych lub wywozowych. Przedmiotowy samochód został zatrzymany , gdyż nie mógł być dopuszczony na polski obszar celny , a jednocześnie nie było możliwości jego cofnięcia poza granice. Na samochodzie tym nie ciążyły żadne należności celny przywozowe , ani wywozowe. W postanowieniu z dnia [...] , sygn. akt [...] , Sąd Rejonowy orzekając przepadek pojazdu przyjął , iż nie mógł on zostać wprowadzony na polski obszar celny , a zatem nie mogła być od niego pobrana opłata celna. Skoro skarżący nie był zobowiązany do uiszczenia cła za wprowadzenie na polski obszar celny przedmiotowego pojazdu, to tym samym samochodu tego nie można było zająć na poczet należności celnych przywozowych , a w konsekwencji nie ma podstawy dla obciążania skarżącego jakimikolwiek opłatami depozytowymi od depozytu , który nie mógł zostać nałożony. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie . Odnosząc się do zarzutów odwołania , Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , że art. 189 §1 pkt. 2 Kodeksu celnego reguluje kwestię czasowego przechowywania w depozycie urzędu celnego towarów zatrzymanych lub zajętych w celu zabezpieczenia należności celnych przywozowych lub celnych wywozowych. Zatrzymanie takie ma na celu ochronę interesu publicznego w sytuacji, gdy powstaje dług celny a jego wysokość, a tym samym wysokość ewentualnych należności celnych przywozowych, nie została jeszcze precyzyjnie ustalona. Poza tym, na co zwrócił uwagę już organ celny pierwszej instancji w swoim piśmie z dnia 09.06.2006r., doręczonym również skarżącemu , w rozpatrywanej sprawie dług celny powstał z tytułu niedopełnienia warunku wymaganego do objęcia samochodu osobowego procedurą celną odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła w rozumieniu art. 212 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 ww. Kodeksu , dług celny, o którym mowa, między innymi, w art. 212 , powstaje również wówczas, gdy towary są przedmiotem zakazów lub ograniczeń wywozowych albo przywozowych, niezależnie od ich rodzaju. Stąd też, pomimo reglamentacji pozataryfowej, jaka dotyczyła samochodu (zakaz przywozu do Polski pojazdów starszych niż dziesięcioletnie), na pojeździe ciążyły należności publicznoprawne. Nie ma natomiast znaczenia fakt, że skarżący nie był zobligowany do zapłaty należności celnych i podatkowych. Organ celny nie wydał w tym zakresie decyzji, jednakże sąd, na wniosek Naczelnika Urzędu Celnego orzekł przepadek pojazdu postanowieniem z dnia [...]. Tym samym zachowany został tryb postępowania określony w art. 58 Kodeksu celnego. Jako samochód podlegający zakazowi przywozu, nie mógł on być objęty procedurą dopuszczenia do obrotu, a jedyną dopuszczalną formą uregulowania jego sytuacji prawnej na polskim obszarze celnym było wystąpienie do właściwego sądu powszechnego cywilnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Stąd też koniecznym było, zdaniem organu celnego , zabezpieczenie samochodu do momentu uregulowania jego sytuacji prawnej. Zarzut skarżącego , iż organ celny pierwszej instancji naruszył prawo i bezpodstawnie zastosował art. 189 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony . Dyrektor Izby Celnej, po sprawdzeniu wyliczeń Naczelnika Urzędu Celnego nie zakwestionował wartości obliczonej opłaty depozytowej. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie błędnej interpretacji i zastosowania art. 189 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego, a w szczególności poprzez przyjęcie , że na przedmiotowym samochodzie ciążyły należności celne przywozowe. Skarżący podniósł, iż zgodnie z prawomocnym rozstrzygnięciem sądu cywilnego w sprawie przepadku , samochód wprowadzony przez niego na polski obszar celny nie mógł być zgodnie z prawem na ten obszar celny wprowadzony i nie można zatem było od niego naliczyć cła. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej , iż decyzja organu celnego pierwszej instancji jest zgodna z prawem, gdyż w rozpatrywanej sprawie istniała możliwość zastosowania art. 189 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego dla zabezpieczenia należności skarbu państwa w postaci "długu celnego". Zgodnie z art. 220 § 1 Kodeksu celnego , dług celny powstaje również w momencie wprowadzenia na polski obszar celny przedmiotu, który w ten obszar wprowadzony być nie może. Skarżący stwierdził , że stanowisko to oparte jest na rażącej nieznajomości definicji ustawowych zawartych w art. 3 Kodeksu celnego , który wyraźnie rozróżnia " dług celny" od "należności celnych wywozowych". W ocenie skarżącego , ma to istotne znaczenie o tyle , że ustawodawca użalenia w art. 189 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego możliwość skierowania zajętego towaru do depozytu celnego w celu zabezpieczenia należności celnych przywozowych lub wywozowych nie zaś, jak sugeruje Dyrektor Izby Celnej , długu celnego. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt. 8 Kodeksu celnego " należności celne przywozowe to cła i inne opłaty związane z przywozem towarów" . W rozpatrywanej sprawie , co stwierdził Sąd Rejonowy , nie było możliwości pobrania cła, nałożenie zaś innych, nie znanych skarżącemu opłat za wiezienie samochodu do Polski , nie było rozpatrywane przez organy celne w ogóle. Nie było zatem żadnych należności celny przywozowych , których spełnieniu miałoby służyć zabezpieczenie samochodu w depozycie. Nie można zatem było na tej podstawie przetrzymywać samochodu w depozycie, a następnie kosztami takiego przechowania obciążyć skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Odnosząc się do zarzutów skargi , organ celny wyjaśnił, że art. 189 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego reguluje kwestię czasowego przechowywania w depozycie urzędu celnego towarów zatrzymanych lub zajętych w celu zabezpieczenia należności celnych przywozowych lub celnych wywozowych. Zatrzymanie takie ma na celu ochronę interesu publicznego w sytuacji, gdy powstaje dług celny a jego wysokość, a tym samym wysokość ewentualnych należności celnych przywozowych, nie została jeszcze precyzyjnie ustalona. W rozpatrywanej sprawie dług celny powstał z tytułu niedopełnienia przez skarżącego warunku wymaganego do objęcia samochodu osobowego procedurą celną odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła , (w rozumieniu art. 212 §1 pkt. 2 Kodeksu celnego). Zgodnie zaś z art. 220 § 1 Kodeksu celnego , dług celny o którym mowa m.in. w art. 212 , powstaje również wówczas, gdy towary są przedmiotem zakazów lub ograniczeń wywozowych albo przywozowych, niezależnie od ich rodzaju. Stąd też, pomimo reglamentacji pozataryfowej , która dotyczyła spornego samochodu (tj. zakaz przywozu do Polski pojazdów starszych niż dziesięcioletnie) - na pojeździe tym ciążyły należności publicznoprawne. Nie ma natomiast znaczenia fakt, że skarżący nie był zobligowany do zapłaty należności celnych i podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje : Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1270) . W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest , że skarżący wwiózł do Polski przedmiotowy samochód , który od września 2000 r przez cały czas , aż do momentu jego zatrzymania przez organy celne , a następnie orzeczenia wobec niego przepadku, znajdował się na polskim obszarze celnym. Wcześniej, bo 22.03.2000 r pojazd ten został wymeldowany na terenie Niemiec. Organ celny ustalił , że skarżący wprowadził samochód do Polski pomimo niedopełnienia warunków odprawy czasowej. Z uwagi na niedopełnienie warunków procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła , pojazd ten nie mógł być objęty tą procedurą . Z kolei ze względu na rok produkcji przedmiotowy samochód nie mógł być dopuszczony do obrotu na polski obszar celny , z uwagi na zakaz przywozu samochodów starszych niż 10-letnie. Inne procedury celne również nie mogły być zastosowane , co w niniejszej sprawie nie jest sporne. W związku z powyższym organ celny zasadnie dokonał zajęcia ww. samochodu w celu uregulowania jego sytuacji prawnej .Towar ten posiadał bowiem status " towaru niekrajowego" w rozumieniu art. 3 § 1 pkt. 19 , to znaczy był towarem przywiezionym spoza polskiego obszaru celnego i nie dopuszczony do obrotu. Jeżeli zatem nie zostały spełnione warunki objęcia towaru stosowną procedurą celną, a dodatkowo towar objęty był zakazem wwozu , to zgodnie z art. 75 Kodeksu celnego, organ celny nie mógł zwolnić takiego towaru , a jednocześnie zobligowany był do jego zajęcia w celu uregulowania jego sytuacji prawnej. Taki "zajęty" towar niekrajowy, organ celny zasadnie przechowywał w depozycie , do czasu prawomocnego orzeczenia przez Sąd Rejonowy, jego przepadku . Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że przechowanie towaru w depozycie związane było z zabezpieczeniem należności celnych przywozowych ciążących na tym samochodzie. Obciążenie samochodów osobowych należnościami celnymi przywozowymi wynikało z Taryfy celnej i było niezależne od wieku produkcji takich pojazdów. Z kolei zakaz przywozu samochodów starszych niż dziesięcioletnie wynikał z regulacji pozataryfowej tj. z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r w sprawie ustanowienia zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych , nadwozi i podwozi tych pojazdów (Dz. U. Nr 158, poz. 1053). Obciążenie towaru należnościami celnymi przywozowymi jest niezależne od zakazu przywozu określonych towarów. Zgodzić należy się z zarzutami skargi , iż obciążenie towaru należnościami celnymi nie jest tożsame z pojęciem długu celnego w rozumieniu art. 3 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego jako zobowiązanie do uiszczenia tych należności . Zakaz wprowadzenia towaru do obrotu , niezależnie od jego rodzaju , nie wyklucza jednak powstania długu celnego , zgodnie z art. 220 § 1 Kodeksu celnego. Za przechowanie towaru w depozycie, zgodnie z art. 275 § 2 Kodeksu celnego , organ celny pobiera opłatę. Stwierdzić jednak należy , że opłaty depozytowe , zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego , pobierane są na zasadach i w trybie ustalonym dla należności celnych przywozowych. Z kolei art. 244 pkt. 4 b Kodeksu celnego stanowi , że dług celny wygasa , jeżeli wobec towarów zgłoszonych do procedury celnej , która określa obowiązek uiszczenia kwoty należności , towary , przed ich zwolnieniem , zostały zajęte i orzeczono ich przepadek (... ). W rozpatrywanej sprawie obciążenie skarżącego opłatą depozytową stanowiło zobowiązanie do uiszczenia tej należności , analogicznie jak określenie długu celnego . Orzeczenie przepadku towaru , powoduje wygaśnięcie opłaty depozytowej należnej za przechowanie tego towaru , analogicznie jak wygaśnięcie długu celnego , gdy towary , przed ich zwolnieniem , zostały zajęte i orzeczono ich przepadek. Przedmiotowy samochód , wobec nieuregulowanej sytuacji prawnej , przez cały okres pozostawania na polskim obszarze celnym posiadał status towaru niekrajowego i jako taki nie mógł być zwolniony w rozumieniu art. 3 § 1 pkt. 25 Kodeksu celnego . Przedmiotowy pojazd był zatem przed jego zwolnieniem zajęty , a następnie orzeczono jego przepadek . Oznacza to , że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające wygaśnięcie opłaty depozytowej w związku z orzeczeniem przepadku tego pojazdu. Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.