II GZ 416/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1250/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, objętym zażaleniem postanowieniem z 15 maja 2018 r., odmówił [A.] Sp. z o.o. w A. (dalej: Spółka, skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie 36 000 złotych. Z uzasadnienia postanowienia Sądu wynika, że zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2017 r., prawidłowo doręczonym z dniu [...] stycznia 2018 r., pełnomocnik skarżącej została wezwana o wykazanie, że A. A., która w imieniu Spółki udzieliła pełnomocnictwa, jest osobą tożsamą z A. B. widniejącą w KRS jako członek zarządu skarżącej spółki, pod rygorem odrzucenia skargi, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie w dniu [...] stycznia 2018 r., jednocześnie [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik Spółki wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków o kolejne 7 dni. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik wskazał, iż A. A. jest tożsama z A. B. widniejącą w KRS jako członek zarządu Spółki. Postanowieniem z 12 lutego 2018 r. Sąd I instancji odmówił przedłużenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odrzucił skargę. W dniu [...] kwietnia 2018 r. do Sądu wpłynęło zażalenie na postanowienie z 12 lutego 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pełnomocnik Spółki podniosła, że wniosek o przywrócenie terminu motywuje tym, że nie miała kontaktu z klientem, który przebywał w wyznaczonym terminie za granicą. Braki formalne zostały uzupełnione przy pierwszej możliwości kontaktu z mocodawcą. WSA w Krakowie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu uznając, że wprawdzie wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały zachowane, niemniej jednak Sąd nie przychylił się do stanowiska Spółki, by za przyczynę usprawiedliwiającą przekroczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi można było uznać fakt przebywania przez mocodawcę poza granicami kraju i związany z tym brak możliwości skontaktowania się z nim pełnomocnika. W ocenie WSA, członek zarządu skarżącej Spółki wyjeżdżając za granicę i wiedząc, że będzie przez dłuższy czas przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Jeżeli strona nie podejmuje takich czynności, w konsekwencji czego uchybia terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia. Skarżąca spółka w zażaleniu na powyższe postanowienie WSA, które zaskarżyła w całości, domagała się przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, obecny tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; w skrócie: k.p.a.) przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcie niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 2. art. 7 k.p.a. przez niezałatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela w sytuacji, gdy nie stał temu na przeszkodzie interes społeczny, 3. art. 58 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie zasadnym było pozytywne załatwienie wniosku skarżącego, ponieważ uprawdopodobnił on, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy, zaś terminowe wniesienie odwołania było niemożliwe z powodu braku kontaktu telefonicznego z mocodawcą, który w terminie wyznaczonym przez Sąd przebywał za granicami kraju pomimo wielu prób kontaktu abonent był niedostępny jak i nie odpowiadał na wiadomości, a przeszkoda ta staniała w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania, 4. art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 8 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, a także przez dowolność w wydaniu postanowienia przez niedostateczne i niepełne jego uzasadnienie oraz brak wskazania dokładnej podstawy prawnej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli kwestionowanego postanowienia, 5. art. 8 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów państwa, 6. art. 11 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez nienależyte wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu postanowienia, 7. art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędną interpretację, a to poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, a także niepodanie przyczyn z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności; - naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, 2. art. 9 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie przez organ zawartej w niniejszym przepisie dyspozycji, 3. art. 45 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez uniemożliwienie skarżącemu obrony swoich praw, 4. art. 77 poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie przez organ zawartej w niniejszym przepisie dyspozycji, 5. art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w zażaleniu zarzuty są niezasadne, nie odnoszą się bowiem do istoty sprawy. Chybione są zarzuty naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł ich naruszyć, skoro prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie są też zasadne zarzuty naruszenia wymienionych w zażaleniu przepisów prawa materialnego tj. Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, gdyż w tej sprawie Sąd I instancji nie stosował tych przepisów i nie dokonywał ich wykładni. Instytucja procesowa przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości i ma na celu ochronę strony postępowania sądowoadministracyjnego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi do podjęcia czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest jednak od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. post. Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08, Lex nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Instytucja przywrócenia terminu niewątpliwie ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach, gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Przy takiej wykładni treści art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przyjąć należy, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Oceny tej autorowi zażalenia nie udało się podważyć. NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że przedstawione zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu okoliczności, nie uprawdopodabniają braku winy Spółki w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, przewidzenia, że wszczęcie postępowania sądowego może spowodować pojawienia się korespondencji. Strona powinna była zatem zapewnić jej odbiór oraz udzielanie na nią odpowiedzi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że nie wyłącza zawinienia strony udanie się na zaplanowany urlop i jej nieobecność wywołana tym faktem (zob. postanowienia NSA: z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FZ 240/14, publ. CBOSA; z 17 lipca 2006 r., sygn. akt I FZ 283/06, Legalis). Dodatkowo zaś w rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, że stroną jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zatem podmiot, który ma zdolność sądową, który uczestniczy w obrocie gospodarczym i tym samym można oczekiwać większej świadomości w zakresie konieczności wykazania legitymacji procesowej. Innymi słowy, winno być dla osób działających w imieniu skarżącej naturalnym, że w aktach sądowych musi znaleźć się odzwierciedlenie uprawnienia do działania określonych osób w imieniu takiego podmiotu. Działający w imieniu skarżącej członek zarządu, który podpisał pełnomocnictwo innym nazwiskiem, niż uwidocznione w odpisie z KRS, winien od początku być świadom treści art. 29 p.p.s.a. i zadbać o wykazanie stosownego umocowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności tej sprawy jednoznacznie wskazują, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Prawidłowa jest zawarta w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji ocena, że powoływana przez profesjonalnego pełnomocnika strony okoliczność braku możliwości kontaktu z klientem spowodowana jego przebywaniem za granicą, nie usprawiedliwia przekroczenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. Zawarta w zaskarżonym postanowieniu Sądu argumentacja jest trafna, a samo orzeczenie odpowiada prawu. Nieprzekonujące jest bowiem wyjaśnienie zawarte w uzasadnieniu zażalenia, że to "uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku", wsparte dodatkowo niejasnym stwierdzeniem, że "Skarżący miał zaplanowany wyjazd do miesięcy nie było możliwym przewidzenie terminu wyznaczonego przez Sąd". Mając powyższe na uwadze należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. Z tego powodu zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu podlegało oddaleniu jako bezzasadne, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.