II SA/Sz 258/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi F. H.U. T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w M. na decyzję Wojewody z dnia 27 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2019 r., Nr [...], Wójt Gminy D. na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz.1541, dalej: "u.p.o."), w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznaczył, będący w posiadaniu Firmy Handlowo-Usługowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej T. z siedzibą w M. ("strona", "spółka", "skarżąca"), pojazd marki [...] (sztuk 1) o nr rej. [...] do oddania w używanie na rzecz 12 Grupy Zabezpieczenia Medycznego (B-048), w miejscu PRT- rozwinięte w M1 do M2 PKS S. Sp. z o.o. S. ul. [...], do chwili ustania potrzeby używania. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. (WKU) wystąpił z wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], o przeznaczenie pojazdów mechanicznych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb Sił Zbrojnych - § 3 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r., w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181 poz. 1872 ze zm., dalej: "rozporządzenie RM"). Wymieniony we wniosku środek transportowy spełnia wymagania wnioskodawcy i znajduje się we władaniu posiadacza, zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego. Prowadzone postępowanie administracyjne nie ujawniło okoliczności uniemożliwiających nałożenie świadczeń rzeczowych wynikających z art. 208 ust. 4 powołanej u.p.o. Decyzja, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia RM, została wydana przez właściwego Wójta Gminy, gdyż siedziba posiadacza znajduje się w granicach gminy D.. Organ I instancji pouczył w decyzji, że w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny strona jest zobowiązana przystąpić do wykonania świadczenia w terminie do 8.00 godziny drugiego dnia mobilizacji, pomimo nieotrzymania w tej sprawie wezwania. Wojewoda, decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a."), w związku z art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 u.p.o., po rozpatrzeniu odwołania spółki, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego został nałożony na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 u.p.o., a więc planowanego do wykonania tylko w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wówczas strona będzie zobowiązana przystąpić do wykonania świadczenia w terminie do 08.00 godziny 2 (drugiego) dnia mobilizacji, pomimo nieotrzymania w tej sprawie wezwania. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie narusza przepisów u.p.o. oraz rozporządzenia RM. Została wydana na podstawie wniosku uprawnionego organu, tj. WKU, który uznał przedmiotowy pojazd za przydatny z punktu widzenia potrzeb obronności kraju w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. WKU jest podmiotem uprawnionym do wyrażania swoich potrzeb w sposób zabezpieczający realizację celów nałożonych przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i jest najlepiej zorientowany, co i w jakim zakresie jest istotne do realizacji jego obowiązków. Natomiast organ, do którego wpływa taki wniosek, nie jest uprawniony do jego weryfikacji pod kątem jego celowości i zasadności. Ocena celowości wniosku polega na sprawdzeniu wyłącznie, czy dana rzecz jest we władaniu danego podmiotu i czy wniosek spełnia wymogi określone prawem. Ocena przez organy przydatności ruchomości na rzecz obrony ma zatem charakter ograniczony, gdyż to wnioskodawca wskazuje ruchomość i jego właściciela. Ponadto, w ocenie Wojewody, wobec strony nie ma zastosowania art. 208 ust. 4 u.p.o. Samochody strony nie należą bowiem do rzeczy wymienionych w tym artykule, określającym katalog wyłączeń z obowiązku świadczeń rzeczowych na cele przygotowania obrony Państwa, który jest katalogiem zamkniętym. Niedopuszczalne jest rozszerzenie tego katalogu. Do czasu zmiany lub cofnięcia wniosku WKU, organy załatwiające sprawę, w tym organ odwoławczy, są tym wnioskiem związane. Dalej, organ wskazał, że § 11 ust. 4 rozporządzenia RM wskazuje, że kolejność, w jakiej poszczególne podmioty lub jednostki powinny być obciążane obowiązkami na rzecz obrony państwa zależeć będzie od wniosków wojskowych komendantów uzupełnień o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych na cele świadczeń wykonywanych na rzecz Sił Zbrojnych, gdyż te powinny być realizowane jako pierwsze. Według organu odwoławczego, organ I instancji był właściwy do wydania przedmiotowej decyzji. Powyższego nie zmienia fakt, że pojazdy są używane i mają miejsca postojowe na terenie innego miasta niż siedziba posiadacza, tj. na terenie S.. Fakt używania i poruszania się samochodu na terenie innej miejscowości niż siedziba posiadacza lub na terenie różnych gmin, nie daje podstaw do przyjęcia, że przedmiot świadczenia znajduje się w oddziale, placówce lub filii poza siedzibą Strony. Poza tym z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego strony wynika, że spółka nie posiada oddziałów. Organ wskazał także, że nałożenie na spółkę prawa handlowego obowiązku świadczeń rzeczowych, tj. dostarczenie i oddanie w używanie samochodu na rzecz Sił Zbrojnych RP oraz wynikające z tego obowiązki nie ograniczają wolności sumienia i wyznania T. Z. – wspólnika spółki i jednocześnie osoby uprawnionej do jej reprezentacji, z uwagi na charakter tych świadczeń. Wykonanie tych świadczeń nie pozostaje w związku z pełnieniem służby wojskowej. Ponadto, zaskarżoną decyzją nałożony został obowiązek świadczeń rzeczowych na rzecz obrony na spółkę posiadająca osobowość prawną, a nie na osobę fizyczną, tj. T. Z.. Zdaniem Wojewody, organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 7 K.p.a. Strona została skutecznie powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. oraz umożliwiono stronie czynny udział w postępowaniu, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając decyzji organu II instancji: 1. naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj. § 12 ust. 2 rozporządzenia RM, polegające na wydaniu przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez Wójta [...], podczas gdy przedmiotowy pojazd jest samochodem firmowym i znajduje oraz porusza się na terenie miasta S., gdyż tam używany jest do wykonywania prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, więc na mocy ww. przepisu Wójt [...] nie jest właściwy miejscowo do wydania ewentualnej decyzji w I instancji, 2. naruszenie art. art. 7, 77 § 1,107 § 3 K.p.a. w związku z art. 208 ust. 1 i 210 ust. 1 i 2 u.p.o., polegające na przekroczeniu granic uznaniowości, poprzez nie wskazanie w zaskarżonej decyzji żadnych okoliczności faktycznych ze względu na które samochód skarżącej stał się przedmiotem świadczenia rzeczowego, 3. naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 10 § 1 K.p.a., polegające na doręczeniu w tym samym dniu zaskarżonej decyzji oraz zawiadomienia o zamiarze zakończenia postępowania odwoławczego i możliwości wypowiedzenia się strony w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni, co sprawiło, że uprawnienie i określony termin miały charakter jedynie pozorny i strona nie miała obiektywnej możliwości skorzystania z tych uprawnień przed zakończeniem postępowania odwoławczego i doręczeniem jej decyzji kończącej postępowanie, 4. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 53 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, polegające błędnej interpretacji tych przepisów, co skutkowało uznaniem, że kwestie związane z wyznaniem T. Z. - P. Spółki będącej komplementariuszem skarżącej, nie stanowią przeszkody do realizacji obowiązku wynikającego z decyzji organu I instancji, podczas gdy T. Z. jako Świadek Jehowy zobowiązany jest do powstrzymywania się od jakichkolwiek świadczeń na cele wojskowe. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Nadto, w skardze spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W badanej sprawie sąd nie dostrzegł naruszenia ani przepisów prawa materialnego jak też przepisów proceduralnych wskazywanych w skardze. Sąd nie dostrzegł również naruszenia prawa, które mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności. W rozpoznawanej sprawie, przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu w przedmiocie przeznaczenia samochodu marki Volswagen o nr rej. ZPL 58725 na rzecz obrony kraju, tj. do oddania pojazdu w używanie na rzecz 12 Grupy Zabezpieczenia Medycznego (B-048) w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zgodnie z art. 208 ust. 1 u.p.o., na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Zgodnie z art. 208 ust. 2 u.p.o., świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacyjnych obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Na podstawie art. 210 ust. 1 u.p.o. obowiązek nakładany jest decyzją, której wzór stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (§ 10), na wniosek podmiotów wymienionych w § 6, którego wzór stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 7). Zgodnie z art. 85 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 1 i 2 u.p.o., obrona ojczyzny jest sprawą i obowiązkiem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto umacnianie obronności, przygotowanie ludności i mienia narodowego na wypadek wojny oraz wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony, należy do wszystkich organów władzy i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także do każdego obywatela w zakresie określonym w ustawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zajmował się już sprawami skarżącej w analogicznym stanie faktycznym, czego przejawem są wyroki: z dnia 24 września 2020 r. w sprawie o sygn. akt. II SA/Sz 255/20, z dnia 29 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt. II SA/Sz 256/20 oraz z dnia 24 września 2020 r. w sprawie o sygn. akt. II SA/Sz 257/20. We wszystkich sprawach skargi skarżącej zostały oddalone a Sąd, orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniach ww. wyroków. W badanej sprawie wniosek został sporządzony według wzoru i zawiera wszystkie wymagane elementy. Dotyczy on dziewięciu pojazdów, z czego cztery należą do skarżącej. Jakkolwiek należy przyznać skarżącej rację, że wniosek nie zawiera uzasadnienia, z którego wynikałoby czym kierował się wojskowy komendant uzupełnień domagając się oddania w używanie tych właśnie pojazdów, to jednak przyjąć należy, że z treści wniosku takie informacje wynikają. W tabeli na stronie 2 wskazano bowiem, że wymienione tam pojazdy to samochody osobowo-ciężarowe o wysokiej mobilności, co w połączeniu z informacją zawartą w pkt 1, z której wynika, że w razie mobilizacji powinny zostać dostarczone do 12 Grupy Zabezpieczenia Medycznego, stanowi wytłumaczenie z jakich względów właśnie te pojazdy stanowiły przedmiot wniosku i do jakich celów będą służyć. W ocenie sądu, tak sformułowany wniosek stanowił wystarczającą podstawę do jego rozpatrzenia, bez konieczności wzywania wnioskodawcy do jego uzupełnienia. Skoro bowiem oczywistym jest, że pojazdy osobowo - ciężarowe służą do przewożenia ładunku i osób, to równie oczywista jest przydatność takich pojazdów do celów związanych z prowadzonymi działaniami wojennymi, chociażby transportu sprzętu medycznego itp. Jeżeli wniosek spełnia wymagania formalne, a przedmiot żądania – tak jak w niniejszej sprawie, nie wzbudza wątpliwości organu, to brak jest podstaw do odmowy jego uwzględnienia. W odniesieniu do podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd zgadza się, że decyzja wydawana na podstawie art. 201 ust. 1 u.p.o. ma charakter uznaniowy, co wyklucza automatyzm w działaniu organu i bezrefleksyjną akceptację każdego wniosku, jednak w omawianej sprawie z przyczyn wskazanych wyżej o takim działaniu organu nie może być mowy. Sąd podkreśla, że wojskowy komendant uzupełnień ma pełną wiedzę na temat tego jakiego rodzaju świadczenia na rzecz obronności są niezbędne i w jaki sposób należy zapewnić realizację obowiązku przygotowania do obrony państwa. Stąd, siłą rzeczy, ocena zasadności wniosku sprowadzać się będzie głównie do zbadania jego kompletności, ustalenia, czy ruchomości objęte żądaniem znajdują się w posiadaniu wskazanego podmiotu, a także czy nie podlegają one wyłączeniu, o którym mowa w art. 208 ust. 4 u.p.o. W ocenie Sądu, wymienienie w art. 208 ust. 1 u.p.o. podmiotów zobowiązanych do świadczeń rzeczowych w takiej, a nie innej kolejności nie ma przypisywanego mu przez skarżącą znaczenia. W szczególności nie można, zdaniem sądu, wywieść z treści tego przepisu takiej konstatacji, iż w pierwszej kolejności zobowiązane są do świadczeń urzędy i instytucje państwowe, a dopiero w dalszej kolejności przedsiębiorcy, inne jednostki organizacyjne i osoby fizyczne. Zatem wnioskodawca nie ma obowiązku wskazywania w swym wniosku, że urzędy i instytucje państwowe zostały już wcześniej obciążone obowiązkiem oddania pojazdów w używanie i w jakim stopniu. Organ zaś nie ma podstaw do tego, aby takich informacji od wnioskodawcy żądać, zwłaszcza że z treści przepisu nie wynika według jakich kryteriów okoliczność ta miałaby być badana. Nie doszło zatem do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania. Zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia RM, w przypadku gdy przedmioty świadczeń znajdują się w oddziałach, placówkach lub filiach poza siedzibą posiadacza, decyzję wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby tych oddziałów, placówek lub filii; decyzję doręcza się posiadaczowi lub upoważnionej przez niego osobie. Regulacja ta stanowi wyjątek od ogólnej reguły wyartykułowanej w ust. 1, według której decyzję wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza albo jego miejsca zameldowania na pobyt stały lub miejsca pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące. Zastosowanie ust. 2 § 12 rozporządzenia RM ma miejsce wówczas, gdy przedsiębiorca posiada oddziały, filie lub placówki poza główną siedzibą swojej działalności. Nie spełnia tego kryterium parking, na którym przechowywany jest, będący przedmiotem decyzji, pojazd. Jak wynika z akt i twierdzeń pełnomocnika skarżącej, spółka nie posiada oddziałów, placówek ani filii, zatem organem właściwym do wydania decyzji był organ I instancji – zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia RM. Sąd uznał, że w badanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 53 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Zarzuty skargi w tym zakresie są nietrafione. Zasadniczą przyczyną, dla której twierdzenia skarżącej nie zasługują na uwzględnienie jest to, że obowiązek świadczeń rzeczowych został nałożony na spółkę prawa handlowego, która posiada osobowość prawną, a zatem jest podmiotem praw i obowiązków, w tym również o charakterze publicznoprawnym, a nie na prezesa zarządu jej komplementariusza. Pojazd, którego dotyczy decyzja nie stanowi prywatnej własności prezesa, lecz własność spółki, zatem to nie prezes, ale spółka jest adresatem decyzji. Wyznanie członków zarządu nie może mieć zatem znaczenia dla realizacji obowiązków wynikających z ustawy o powszechnym obowiązku obrony przez podmiot prawa handlowego, który samodzielnie we własnym imieniu prowadzi działalność gospodarczą i jako przedsiębiorca ma również szereg obowiązków wobec państwa, na terenie którego tę działalność wykonuje. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.