II SA/Bk 25/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2023 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2022r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. p o s t a n a w i a: przywrócić termin do wniesienia skargi; UZASADNIENIE Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2022r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] maja 2022r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę zespołu sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych z doziemnym instalacjami i zagospodarowaniem terenu na działce o nr ewid. gr [...] w miejscowości Z. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej R. P. w dniu 30 września 2022 r. (potwierdzenie odbioru – k.163 akt administracyjnych). W dniu 25 października 2022 r. skarżąca złożyła osobiście do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 27 października 2022 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 17 listopada 2022 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła skarżącej adwokata E. S. Zawiadomienie w tym przedmiocie zostało doręczone pełnomocniczce skarżącej w dniu 24 listopada 2022r. W dniu 2 grudnia 2022r. pełnomocnik skarżącej zapoznała się z aktami sprawy, a w dniu 9 grudnia 2022 r. wniosła do tut. sądu skargę na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2022r. nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik wskazała, że o uchybieniu terminu do złożenia skargi dowiedziała się w dniu 2 grudnia 2022r., kiedy zapoznała się z aktami postępowania. Podkreśliła, że siedmiodniowy termin uprawniający do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upływał w dniu 9 grudniu 2022r. i w tym też dniu taka skarga została faktycznie złożona. Pełnomocnik skarżącej zasygnalizował jednocześnie, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uwzględnić. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu musi jednak spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1 - § 4 p.p.s.a. Po pierwsze pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, po drugie we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, po trzecie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, a po czwarte równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Warunki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi na decyzje Wojewody P. z dnia [...] września 2022r. nr [...] albowiem o jej wydaniu dowiedziała się [...] września 2022 r., tj. w dniu doręczenia jej przedmiotowej decyzji wraz z pouczeniem. Zgodnie zaś z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem działający w imieniu skarżącego pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł skargę do tut. sądu dopiero w dniu 9 grudnia 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej), a więc po upływie ustawowego terminu. Jednakże złożony przez pełnomocnika skarżącej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie, gdyż wszystkie ww. wymogi zostały spełnione. Na wstępie należy wskazać, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustaje dopiero w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. np. postanowienia NSA: z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09; z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1011/18 i z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1248/17, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W niniejszej sprawie, przed upływem terminu do wniesienia skargi skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu w celu zaskarżenia ww. decyzji Wojewody P., który to wniosek został uwzględniony postanowieniem referendarza sądowego tut. sądu z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SPP/Bk 146/22). Adwokat E. S. informację o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej odebrała 24 listopada 2022 r. O przyczynie uchybienia terminu do wniesienia skargi dowiedziała się zaś w dniu 2 grudnia 2022r., kiedy zapoznała się z aktami postępowania. Od tego dnia należy więc liczyć 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącej złożyła za pośrednictwem organu w dniu 9 grudnia 2022 r., a więc w ustawowym terminie. Wniosek ten spełniał również warunek z art. 87 § 4 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe okoliczności sąd uznał, że uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia skargi było niezawinione, gdyż występując w terminie otwartym do wniesienia skargi z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi i reprezentowania jej przed sądem, dochowała należytej staranności. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że strona postępowania nawet przed jego wszczęciem, może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Taki wniosek co prawda pozostaje bez wpływu na bieg terminu do złożenia skargi, ale bez wątpienia ma istotne znaczenie przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej złożonej przez pełnomocnika wyznaczonego dla strony w wyniku przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia skargi do sądu i reprezentacji interesów skarżącego przed sądem należy oceniać jako dochowanie należytej staranności (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt I OZ 612/18 czy postanowienie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 752/16, CBOSA). Podkreśla się także, że celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadminstracyjnym jest zagwarantowanie stronom możliwości rozpatrzenia sprawy przez sąd i skutecznej obrony swoich praw przed sądem, w sytuacji, w której w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym położenie strony zostanie ocenione jako uniemożliwiające samodzielne poniesienie kosztów sądowych związanych z postępowaniem oraz z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. W rezultacie podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może zatem żądać, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik i w tym celu, w terminie otwartym do wniesienie tej skargi, zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie (postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 355/21 i WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 czerwca 2022r., II SA/Go 172/22, dostępne w CBOSA). Złożenie zatem przez skarżącą wniosku o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu świadczy o tym, że podjęła ona wszelkie czynności jakich można było obiektywnie wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skorzystanie przez skarżącą z takiej możliwości oznaczało bowiem, że chce, aby dalsze postępowanie sądowe toczyło się z udziałem pełnomocnika. Skarżąca miała zatem prawo oczekiwać, że w związku z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to profesjonalny pełnomocnik będzie działał w jego sprawie. Skoro jednak wyznaczenie skarżącej ustanowionego na jej rzecz pełnomocnika z urzędu nastąpiło przez ORA już po upływie terminu do wniesienia skargi, tj. 17 listopada 2022r., wyznaczony pełnomocnik nie miał zatem możliwości wniesienia skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2022 r. w terminie. W konsekwencji zaistniałych okoliczności sąd uznał, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi było niezawinione. Pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił bowiem w sposób wystarczający, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy, albowiem do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło wyłącznie ze względu na oczekiwanie przez skarżącego na pomoc profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Reasumując, złożony przez pełnomocnika skarżącej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję Wojewody P., podlegał uwzględnieniu, o czym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.