II SA/Wa 2706/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi K. W. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego stwierdza, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa. UZASADNIENIE Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie § 6 ust.1 pkt. 2 § 45 pkt. 5 i § 50 ust.1 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do Uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania Statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814), § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r., w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), § 22 ust. 5 w związku z § 22 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz § 24 ust. 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 09.07.2009 r., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132 poz. 3937 ze zm.) rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu K. W. na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu [...]. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że K. W., zamieszkująca w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] wystąpiła z wnioskiem o najmu lokalu mieszkalnego z zasobu [...]. We wniosku podała, że prowadzi 4-osobowe gospodarstwo domowe razem z nieletnimi dziećmi: A. O. ur. 2011 r., D. O. ur. 2016 r., F. W. ur. 2018 r. i dzieci wychowuje samotnie. Organ podał, że zgodnie z § 22 ust. 5 uchwały, odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, jak również informacje uzyskane w toku dokonanej analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Analizie poddaje się między Innymi: dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu (§ 22 ust. pkt 1); zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela (§ 22 ust. 2 pkt 2), warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych. Zarząd Dzielnicy wskazał, że na podstawie zebranych dokumentów i oświadczeń ustalono, że lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] należy do mieszkaniowego zasobu [...]. Jest to mieszkanie o strukturze 1 izby o powierzchni użytkowej 15,40 m2. Najem został wypowiedziany najemcy-M. B. (obecne nazwisko- A.) z dniem [...].12.2017 r., z powodu podnajmowania lokalu bez zgody właściciela swojej siostrze –A. R., która mieszkała w nim z konkubentem i dzieckiem. W maju 2018 r. A. R. opuściła lokal, a klucze przekazała do administracji. Jednak kontrola lokalu dokonana przez administratora wykazała, że mieszka w nim wnioskodawczyni z dziećmi. Z oświadczeń dołączonych do wniosku wynika, że od 2011 r. do lutego 2018 r. wnioskodawczyni mieszkała z ojcem dzieci przy ul. [...] m [...] w [...], a po rozstaniu z nim, wynajęła lokal przy ul. [...] m [...] i mieszka w nim nadal. Lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego (bezumownie), a K. W. (wnioskodawczyni) nigdy nie była osobą uprawnioną do zajmowania tego lokalu i mieszka w nim bez zgody właściciela, tj. [...]. W dniu [...].01.2019 r., zapadł wyrok nakazujący wnioskodawczyni opuszczenie i opróżnienie lokalu, bez prawa do lokalu socjalnego - wyrok nie jest prawomocny ponieważ pozwana złożyła apelację. Na koncie finansowym lokalu występuje zaległość, ponieważ nie są dokonywane wpłaty. Zadłużenie wzrasta - w dacie składania wniosku wynosiło 502,70 zł, zaś na dzień [...].05.2019 r., zadłużenie wynosi 1.515,12 zł. Organ wskazał, że negatywnie rozstrzygnął ww. wniosek na zasadach ogólnych, zaś realizacji będzie podlegał prawomocny wyrok sądowy. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. stała się przedmiotem skargi K. W., reprezentowanej przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały zarzucono: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 4 uchwały Rady m. st. Warszawy nr LVIII/1751/2009, poprzez brak ustalenia, że skarżąca mieszkająca wraz z dziećmi pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych, - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 22 ust. 5 uchwały Rady m. st. Warszawy nr LVIII/1751/2009, poprzez zastosowanie uznaniowości przy wydaniu skarżonej uchwały z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; na podstawie fałszywych przesłanek, wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych i nieracjonalnych dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, - naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, poprzez bezzasadną odmowę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej i jej dzieci tworzących gospodarstwo domowe o niskich dochodach, - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 7 i 77§1 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie tego czy skarżąca posiada tytuł prawny do lokalu lub błędne przyjęcie, że umowa najmu zawarta przez skarżącą z posiadaczką tego lokalu nie stanowi tytułu prawnego do lokalu z uwagi na treść art. 688(2) k.c.; błędne ustalenie, że skarżąca nie dokonała wpłat na pokrycie zaległości widniejących na rachunku lokalu; brak ustalenia, że skarżąca zawarła porozumienie z administracją [...] co do spłaty zaległości i zobowiązała się całość zaległości uregulować do końca października 2019 roku. b) art. 8 i 11 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca jest matką samotnie wychowującą trójkę niepełnoletnich dzieci. Skarżąca w lutym 2018 roku wynajęła od M. A. (wcześniej B.) mieszkanie przy ul. [...] w [...] . Obecnie skarżąca nadal wraz z dziećmi mieszka w przedmiotowym lokalu. Skarżąca w trakcie najmu regulowała opłaty na rzecz M. A., w tym w jej imieniu opłaty te regulował również brat skarżącej D. W.. [...] wystąpiło z pozwem eksmisyjnym przeciwko skarżącej i w I instancji uzyskało wyrok eksmisyjny, w którym Sąd nie przyznał skarżącej prawa do lokalu socjalnego. Obecnie sprawa jest na etapie postępowania apelacyjnego. M. A. zawarła z [...] umowę najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego. [...] wypowiedziało M. A. umowę najmu z uwagi na podnajmowanie lokalu A. R. Również M. A. rozwiązała umowę najmu z A. R. Po rozwiązaniu stosunku najmu z A. R. M. A. w lutym 2018 roku nawiązała stosunek najmu ze skarżącą (skarżąca twierdzi, że był to stosunek najmu, Sąd I instancji w sprawie o eksmisję ustalił, że była to umowa użyczenia - jednakże okoliczność czy jest to umowa najmu czy użyczenia wydaje się nie mieć znaczenia w niniejszej sprawie). Wskazano, że w chwili, w której M. A. zawierała ze skarżącą umowę najmu lokalu była nadal posiadaczką zależną przedmiotowego lokalu ponieważ nigdy nie wydała go właścicielowi ani w inny sposób nie przeniosła na niego posiadania w/w lokalu. W ocenie strony okoliczności te wydają się istotne dla ustalenia czy i w jakim zakresie skarżąca nabyła prawo do przedmiotowego lokalu na podstawie umowy najmu zawartej z M. A. oraz czy zajęła ten lokal samowolnie. Skarżąca dopiero po kilku miesiącach korzystania z mieszkania dowiedziała się, że [...], jako właściciel żąda od M. A. wydania lokalu w związku z wypowiedzianą umową najmu. Przede wszystkim jednak Skarżąca wynajmując lokal do M. A. nie wiedział, że właścicielem lokalu jest [...] oraz, że M. A. nie ma zgody właściciela na podnajem tego lokalu. Skarżąca nie ma środków finansowych na wynajęcie mieszkania na wolnym rynku jak również nie posiada tytułu prawnego do innego lokalu, w którym mogłaby zamieszkać wraz z dziećmi. Skoro skarżąca zajęła przedmiotowy lokal w oparciu o ważną umowę najmu zawartą z M. A. to przyjęcie za podstawę skarżonej uchwały, że skarżąca nigdy nie miała tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu jest ustaleniem nieprawdziwym. Podobnie nieprawdziwym ustaleniem jest przyjęcie, że skarżąca nie regulowała zaległości oraz niewzięcie pod uwagę faktu zawarcie przez skarżącą porozumienia z administracją lokalu co do spłaty zaległości. Podniesiono, że skarżona uchwała podjęta przez Zarząd Dzielnicy [...] została podjęta po pierwsze w oparciu o nieprawdziwe ustalenia a po drugie przy braku należytego uwzględnienia sytuacji życiowej skarżącej i jej dzieci oraz niewłaściwej i nieracjonalnej ocenie ciężaru gatunkowego ewentualnych zaniedbań czy niedopatrzeń ze strony skarżącej a konsekwencji jakie niesie ze sobą pozbawienie rodziny skarżącej mieszkania oraz utrzymywanie jej w stanie długotrwałej niepewności co własnego losu. Wskazano, że sytuacja rodzinna skarżącej jest trudna i uzasadnia przyznanie jej prawa do pomocy publicznej w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jej i jej dzieci. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonej uchwale. Wskazał nadto m.in., że wnioskodawczyni podała, iż w okresie 6-ciu miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku tj. od [...].10.2018 do [...].03 2019 uzyskiwała dochody z tytułu renty rodzinnej, dobrowolnych alimentów i świadczeń rodzinnych, które udokumentowała, zaś w ramach uzupełnienia wniosku pełnomocnik podał, że do dnia [...].10.2018 r. K. W. była zatrudniona w firmie [...]. Jednak dochodów z tytułu zatrudnienia za okres od [...] do [...] października 2018 r., nie udokumentowała i nie podała ich wysokości. Ponadto wnioskodawczyni pismem znak: [...] z dnia [...].04.2019 r.,(potwierdzenie odbioru w dniu [...].05.2019 r.) była informowana o konieczności uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty oraz poproszona o osobiste zgłoszenie się do Wydziału [...] w celu złożenia oświadczeń. Niestety nie zgłosiła się, a wniosek nie został uzupełniony o wszystkie wymagane dokumenty. Organ podał też, że w październiku 2019 r., wnioskodawczyni całkowicie spłaciła zadłużenie, a w listopadzie uregulowała w pełnej wysokości opłaty bieżące z tytułu użytkowania lokalu. Jednakże zaległości na koncie finansowym nie były jedynym powodem negatywnego rozpatrzenia jej wniosku. Wskazał, że wnioskodawczyni była informowana, że zgodnie z obowiązującymi przepisami dzielnica jest zobowiązana zapewnić lokal socjalny, gdy Sąd w wyroku orzekającym opróżnienie lokalu ustali uprawnienia do otrzymania takiego lokalu, natomiast w przypadku braku uprawnienia do najmu socjalnego, na wystąpienie komornika realizującego prawomocny wyrok eksmisyjny, istnieje możliwość udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez zabezpieczenie dla osób objętych wyrokiem, pomieszczenia tymczasowego z zasobów komunalnych na podstawie uchwały Nr XXXIV/816/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 29.03.2012r., w sprawie zasad gospodarowania i wynajmowania tymczasowych pomieszczeń. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. pełnomocnik organu wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpis niniejszego pisma doręczony został pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] lipca 2020 r. Pełnomocnik skarżącej w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo. Podkreślenia wymaga, że choć w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ obowiązku tego w sprawie niniejszej nie wypełnił. Uchybienie to jest na tyle istotne, że uzasadniało uwzględnienie skargi. Podstawą odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego było samo powołanie się przez organ na § 22 ust. 5, ust. 2 pkt 1 i pkt 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Organ wskazał jedynie, że skarżąca wraz z trójką małoletnich dzieci zajmuje lokal znajdujący się w zasobie [...] bez tytułu prawnego oraz przywołał fakt odnotowania zaległości w dokonywaniu wpłat. Wskazał też, że w dniu [...].01.2019 r. zapadł wyrok nakazujący wnioskodawczyni opuszczenie i opróżnienie lokalu, bez prawa do lokalu socjalnego, wskazał, że wyrok nie jest prawomocny ponieważ pozwana złożyła apelację. Organ w sprawie tej nie zastosował przepisu § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, który stanowi komu mogą być wynajmowane lokale z zasobu m.st. Warszawy. Zgodnie z § 4 pkt 1 i 2 uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowaniem osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazał jedynie, że lokal zajmowany przez skarżącą i trójkę jej małoletnich dzieci ma powierzchnię użytkową 15,40 m2. Organ nie wskazał, jaką powierzchnię mieszkalną ma ten lokal i nie dokonał ustalenia, czy skarżąca wraz z dziećmi pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych. W ocenie Sądu nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca wraz z trójką małoletnich dzieci pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych. Organ nie dokonał też w uchwale żadnych ustaleń co do średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego. Powołany przez organ przepis § 22 ust. 5 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. stanowi, że odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Jeśli w ocenie organu skarżąca nie przedstawiła wymaganych danych, oświadczeń, czy dokumentów, których przedłożenie warunkowało pozytywne rozpatrzenie wniosku, to należało to jednoznacznie stwierdzić i wykazać w uzasadnieniu uchwały. W zaskarżonej uchwale brak jest takich ustaleń, a odpowiedź na skargę nie może ich zastępować. Organ nie wykazał tym samym, aby nie była spełniona przesłanka z § 4 pkt 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Okoliczności przywołane przez organ jako stanowiące podstawę odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego, tj. zamieszkiwanie w lokalu z zasobu [...] bez tytułu prawnego i występowanie zaległości w opłatach w wysokości 1.515,12 zł na dzień [...] maja 2019 r. nie stanowią samoistnej przeszkody do uwzględnienia wniosku. Organ w uchwale nie rozważył okoliczności dotyczących zajęcia przez skarżącą i trójkę jej małoletnich dzieci lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], nie wziął też pod uwagę sytuacji rodzinnej i finansowej. Organ w sprawie tej nie dokonał wnikliwej oceny spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały, albowiem od dnia jej podjęcia upłynął rok. Z tego względu Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.