II OSK 1724/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centrum Ochrony [...] w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2007r. sygn. akt VII SA/Wa 1262/07 o odrzuceniu skargi Centrum Ochrony [...] w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę obwodnicy A. postanawia: - uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 września 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 1262/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Centrum Ochrony [...] w W. (przed zmianą nazwy działające jako Stowarzyszenie "[...]") na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] znak: [...] zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu kompensacji przyrodniczej oraz projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę obwodnicy A. w ciągu drogi krajowej nr [...] oraz uchylającą zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności – i w tej części umarzającej postępowanie organu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że stowarzyszenie, jako organizacja społeczna, nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, co wynika z przepisu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) przyznającego przymiot strony wyłącznie inwestorowi, właścicielom i użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, jak również z art. 28 ust. 3 tejże ustawy wyłączającego stosowanie art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz z art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Sąd zaznaczył, że skarżące stowarzyszenie wprawdzie brało udział w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie, to jednak sam fakt uczestniczenia w tym postępowaniu oraz doręczenia mu przez organ decyzji, nie czyni zeń strony postępowania. Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga Centrum Ochrony [...] jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Od powyższego postanowienia Centrum Ochrony [...] w W. złożyło skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 50 § 1, art. 58 § 1 pkt 6 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił okoliczności, że legitymacja procesowa Centrum Ochrony [...] wynika z faktu przysługującego mu prawa współwłasności nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu, a zatem z podstawy prawnej zawartej w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Strona skarżąca powołała się na załączone do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji zawiadomienie Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych w A. z dnia [...] stycznia 2007r. o założeniu księgi wieczystej nr [...] i wpisaniu w jej Dziale II Stowarzyszenia "[...]" jako współwłaściciela ([...] części) działki położonej w miejscowości N. G., gmina N. oznaczonej nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z unormowaniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004). Centrum Ochrony [...] w niniejszej sprawie zaliczyć należy do pierwszej kategorii podmiotów, tj. tych, których legitymacja do wniesienia skargi jest zależna od posiadania w sprawie interesu prawnego. Analiza treści art. 50 § 1 p. p. s. a. prowadzi do wniosku, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Interes taki musi wynikać z przepisu prawa materialnego. Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie przepisem takim jest art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96 (ONSA 1997/2/89), iż interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialno - prawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 89). Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę uznając, że Centrum Ochrony [...] nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę. Stanowisko to jest błędne z następujących przyczyn: Wojewoda P. decyzją z dnia [...] znak: [...] – utrzymaną w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] (zaskarżoną przez Centrum Ochrony [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) – udzielił pozwolenia na budowę obwodnicy A. Przedmiotem inwestycji ma być realizowana m.in. na terenie nieruchomości położonej w miejscowości N. G., gmina N., oznaczonej jako działka nr [...]. Współwłaścicielem tej działki ([...] części) jest Centrum Ochrony [...]. Okoliczność ta jednoznacznie wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, w tym z zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych w A. z dnia [...] stycznia 2007r. o założeniu księgi wieczystej nr [...] dla działki nr [...]. Także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wśród współwłaścicieli działki objętej terenem inwestycji wymienia Stowarzyszenie "[...]" (poprzednia nazwa skarżącej), które złożyło odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. Na prawo współwłasności nieruchomości objętej pozwoleniem na budowę Centrum Ochrony [...] powołało się w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (strona 5 i 9). W tym stanie rzeczy stanowisko Sądu o niedopuszczalności wniesionej skargi należy uznać za błędne. Sąd pierwszej instancji, oceniając legitymację procesową strony skarżącej, skupił się wyłącznie na charakterze prawnym podmiotu wnoszącego skargę (organizacja społeczna) pomijając całkowicie okoliczności dotyczące interesu prawnego strony, który wynika z prawa współwłasności nieruchomości. Centrum Ochrony [...], będąc współwłaścicielem nieruchomości objętej przedmiotową inwestycją, posiadało z mocy art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego status strony w postępowaniu w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę. Z tej też przyczyny Centrum Ochrony [...] posiada interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w tym postępowaniu. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, z mocy art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.