III SA/Po 142/20

SENTENCJA Dnia 21 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 roku sprawy ze skargi Klubu Sportowego [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].10.2019 r. - uchyliło decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...].04.1019 r. w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie [...]zł - określiło stronie skarżącej kwotę dotacji jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] zł i zobowiązało stronę skarżącą do zwrotu tej kwoty z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od [...].05.2018 r. do dnia zapłaty - określiło, że powyższych odsetek od zaległości podatkowych nie nalicza się w okresie od dnia [...].07.2019 r. do dnia doręczenia stronie przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...].04.2018 r. pomiędzy Gminą C. a stroną skarżąca zawarto umowę o realizację zadania publicznego – "[...]". Dotacja wynosiła [...] zł. Organ I instancji zakwestionował prawidłowość rozliczenia dotacja wydatków na zakup odzieży sportowej ( koszulek i getrów ) i na wyposażenie apteczki. Strona miała zakupić sprzęt sportowy do ćwiczeń fizycznych, co nie obejmowało odzieży sportowej. Z tego względu zdaniem organu II instancji organ I instancji trafnie stwierdził, że kwota [...]zł winna ulec zwrotowi. Organ II instancji nie podzielił natomiast poglądu organu I instancji, że wydatki dotyczące wyposażenia apteczki zostały poniesione w całości niezgodnie z przeznaczeniem. Zakupiono żele, maści, suchy lód i tabletki przeciwbólowe. Zdaniem organu II instancji zakup leków przeciwbólowych nie może być rozliczony środkami z dotacji. Były przeznaczone dla trenerów i wolontariuszy, a sam projekt dotyczył głównie dzieci i młodzieży. Inna sytuacja dotyczy zakupu sztucznego lodu, maści przeciwbólowych, preparatów do dezynfekcji ran czy do leczenia ran. Te rzeczy mogły być zakupione ze środków dotacji. W skardze do WSA w Poznaniu wniesiono o uchylenie decyzji organu II instancji, zarzucając naruszenie - art. 16 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie poprzez błędne przyjęcie, że w sposób nieprawidłowy wykorzystano otrzymaną dotację albowiem w ocenie skarżącej zakup odzieży sportowej wchodzi w szerszy zakres pojęcia sprzęt sportowy, - art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, - art. 77 i art. 80 kpa poprzez brak wykonania obowiązku zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego ocenienie. Zdaniem strony zakup odzieży sportowej oznaczał zakup sprzętu sportowego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 221 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U.2019.869), dalej "u.f.p." podmioty nie zaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań. Zgodnie zaś z ust. 2 ww. przepisu zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie , a jeżeli dotyczy ono innych zadań niż określone w tej ustawie - na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, o którym mowa w ust. 1. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, umowa, o której mowa w ust. 2, powinna określać: 1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania; 2) wysokość dotacji udzielanej podmiotowi wykonującemu zadanie i tryb płatności; 3) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego; 4) tryb kontroli wykonywania zadania; 5) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji; 6) termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż terminy zwrotu dotacji określone w niniejszym dziale. W myśl art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Natomiast ust. 5 tego przepisu stanowi, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami. Wobec takiego uregulowania omawianej instytucji pierwszorzędne znaczenie w procesie wykładni ma odtworzenie znaczenia pojęcia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Na tej podstawie można określić zakres niezbędnych ustaleń a następnie zastosować przepis. W doktrynie pojęcie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem rozumiane jest wąsko. Polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 777/08, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl). Podobnie jak WSA w Gdańsku w uzasadnieniu do swojego wyroku z dnia 10.04.2019r. (sygn. akt I SA/Gd 982/18) tak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie posiłkuje się słownikowym rozumieniem terminu "przeznaczyć" a ten oznacza "określić z góry cel, któremu ma służyć dana rzecz, przekazać coś dla kogoś, na czyjś użytek, na czyjąś korzyść". "Przeznaczeniem" jest z kolei "praktyczny cel, do którego coś jest przeznaczone, zakwalifikowanie, któremu dana rzecz służy, zastosowanie" (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1988, t. II, s. 1025, por. L. Lipiec, Komentarz do art. 145 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, LEX/el 2008 oraz wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 455/12, LEX nr 1374782, a także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 717/14, LEX nr 1654608, jak i wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1231/10, LEX nr 992022). Dodać do powyższego należy, że w pojęciu "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", którym posłużył się ustawodawca w art. 145 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), nie mieści się naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji, w tym zasady kasowości, zgodnie z którą dochody i wydatki ujmowane są w terminie ich zapłaty (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II GSK 711/12, ONSAiWSA 2015/3/49). Z powołanego orzecznictwa i literatury jednoznacznie wynika, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Wprawdzie przedstawione poglądy dotyczą regulacji zawartej w poprzedniej ustawie o finansach publicznych, jednak ze względu na tożsamą treść aktualnego uregulowania art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, są aktualne dla potrzeb ustalenia rozumienia pojęcia "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". Istotne jest też to, że w ramach tego pojęcia nie mieści się naruszenie procedur określonych w umowie o udzielenie dotacji. W przedmiotowej sprawie należało zdaniem Sądu przyjąć, że wydatkowanie dotacji nastąpiło na cel, na jaki została ona udzielona. W ocenie Sądu organy przy ocenie wydatkowania dotacji nieprawidłowo ustaliły znaczenie pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", a w konsekwencji błędnie zastosowały przepis art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. do ustalonego stanu faktycznego. Organ I instancji zakwestionował prawidłowość rozliczenia dotacja wydatków na zakup odzieży sportowej ( koszulek i getrów ) i na wyposażenie apteczki. Strona miała zakupić sprzęt sportowy do ćwiczeń fizycznych, co nie obejmowało odzieży sportowej. Z tego względu zdaniem organu II instancji organ I instancji trafnie stwierdził, że kwota [...]zł winna ulec zwrotowi. Organ II instancji nie podzielił natomiast poglądu organu I instancji, że wydatki dotyczące wyposażenia apteczki zostały poniesione w całości niezgodnie z przeznaczeniem. Zakupiono żele, maści, suchy lód i tabletki przeciwbólowe. Zdaniem organu II instancji zakup leków przeciwbólowych nie może być rozliczony środkami z dotacji. Były przeznaczone dla trenerów i wolontariuszy, a sam projekt dotyczył głównie dzieci i młodzieży. Inna sytuacja dotyczy zakupu sztucznego lodu, maści przeciwbólowych, preparatów do dezynfekcji ran czy do leczenia ran. Te rzeczy mogły być zakupione ze środków dotacji. Jak to podkreślił w uzasadnieniu do swojego wyroku WSA w Gdańsku( ww cytowany wyrok z dnia 10 kwietnia 2019 r.) a popiera w całej rozciągłości Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w piśmiennictwie wskazuje się, że w przypadku dotacji celowych a taki ma charakter udzielona w rozpoznawanej sprawie, określenie przeznaczenia środków przekazywanych w tej formie stanowi kryterium wyodrębnienia tych dotacji, dlatego najłatwiej można potwierdzić zgodne z przeznaczeniem ich wykorzystanie, co będzie miało miejsce wtedy, gdy środki te posłużą jako zapłata za zrealizowanie zadania, na które dotacja została udzielona. Podkreśla się przy tym, że przeznaczenie dotacji, rozumiane jako określenie celu, któremu mają służyć środki przeznaczone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, powinno być określone w sposób niebudzący wątpliwości (por. Ustawa o finansach publicznych Komentarza, M. Karlikowska, W. Miemiec, Z. Ofiarski, K. Sawicka - Pressom Sp. z o.o. Wrocław 2010 oraz Ustawa o finansach publicznych Komentarz, Ludmiła Lipiec Warzecha Warszawa 2011). W przekonaniu Sądu, nie można w okolicznościach faktycznych sprawy zasadnie twierdzić, że dotacja została przeznaczona na inne zadanie niż określone w umowie. Nie da się tej tezy obronić na gruncie stanu faktycznego tej sprawy. W dniu [...].04.2018r. została zawarta pomiędzy skarżącym Klubem a Gminą C. reprezentowaną przez Wójta Gminy C. umowa nr [...] o realizację zadania publicznego "[...]" i skarżący zobowiązał się wykonać zadanie publiczne zgodnie z treścią swojej oferty, którą złożył w odpowiedzi na ogłoszenie otwartego konkursu na realizację zadań publicznych Gminy C. z zakresu rozpowszechniania sportu wśród dzieci i młodzieży jako alternatywnej formy spędzania wolnego czasu. W ofercie skarżącego w streszczeniu zadania wraz ze wskazaniem miejsca jego realizacji (IV pkt) wskazano, że do realizacji zadania zostanie zakupiony niezbędny sprzęt sportowy w postaci m.in. piłek, oznaczników, słupków, tyczek, który wykorzystywany będzie w trakcie treningów oraz kompleksowo wyposażona zostanie apteczka. W kalkulacji przewidywanych kosztów na rok 2018 podano pod kategorią kosztu: koszty zakupu sprzętu sportowego kwotę [...]zł zaś pod kategorią apteczka kwotę [...]zł. W ocenie Sądu zarówno odzież sportowa, jak i wszystkie środki medyczne ( w tym środki przeciwbólowe ) były związane bezpośrednio lub pośrednio z realizacją celu dotacji, czyli z procesem organizowania określonych ćwiczeń fizycznych i zajęć sportowych dla dzieci i młodzieży. Nie sposób bowiem twierdzić, że w okolicznościach badanej sprawy klub sportowy w ramach dotacji nie mógł dokonać zakupu koszulek dla jego zawodników czy też getrów stanowiących ubiór zawodników. Zwrócić należy uwagę, że wyliczenie w ofercie było przykładowe. Także nie znajduje w ocenie Sądu uznania twierdzenie, że środki przeciwbólowe, których dostępność w aptekach nie jest uzależniona od posiadania recepty nie mogą stanowić wyposażenia apteczki tym bardziej, że w sytuacji kontuzji wymagają ich podania. Jeśli wydatki poczynione na zakup tych rzeczy były wydatkami przewidzianymi w kosztorysie należałoby uznać, że ich zakup i wykorzystanie były zgodne z celem. Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O zwrocie kosztów postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a i §14 pkt 1 ppkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2018.265, ze zm.)