III OZ 689/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Gminy Dywity na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt: II SO/Ol 7/22 w sprawie z wniosku A.K. o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt: II SO/Ol 7/22 odrzucił zażalenie Rady Gminy Dywity na postanowienie tego Sądu z dnia 2 sierpnia 2022 r., którym Sąd po rozpoznaniu wniosku A.K., wymierzył Wójtowi Gminy Dywity grzywnę w wysokości 100 zł oraz zasądził od Wójta Gminy Dywity na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że Rada Gminy Dywity nie była stroną postępowania sądowoadministracyjnego, w trakcie którego zapadło zaskarżone postanowienie i postanowienie Sądu z dnia 2 sierpnia 2022 r. nie było Radzie Gminy Dywity doręczone, wobec czego nie może ona skutecznie wnosić środka odwoławczego od powyższego postanowienia. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Rady Gminy Dywity. W zażaleniu tym podniesiono, że A.K. dnia 11 lipca 2022 r. złożył wniosek o ukaranie grzywną Rady Gminy Dywity, jednak postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r. Sąd wymierzył grzywnę Wójtowi Gminy Dywity. Zażalenie Rady Gminy Dywity zostało odrzucone postanowieniem z dnia 7 września 2022 r. w następstwie uznania, że nie była ona stroną wszczętego postepowania, tymczasem organem, którego działań/bezczynności dotyczył wniosek A.K. z dnia 11 lipca 2022 r. była Rada Gminy Dywity i to Rada Gminy Dywity mogła zostać ewentualnie ukarana grzywną. Zdolność procesowa wójta jako organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego nie dawała podstaw do ukarania go grzywną na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za działania/bezczynność rady gminy jako organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. W świetle powyższego postanowienie o ukaraniu grzywną Wójta Gminy Dywity za bezczynność Rady Gminy Dywity było błędne i legło u podstaw wadliwego postanowienia zaskarżonego niniejszym zażaleniem. Ponadto w zażaleniu podniesiono, że A.K. w kwietniu 2022 r. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie wniosek dotyczący ukarania grzywną Rady Gminy Dywity za nieprzekazanie skargi na Uchwałę Rady Gminy Dywity XXV/234/21 z dnia 25 lutego 2021 r. o treści tożsamej z wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie. Sprawa została zarejestrowana za sygnaturą akt II SO/Ol 5/22, a postępowanie zostało prawomocnie zakończone postanowieniem z dnia 6 lipca 2022 r. oddalającym wniosek o ukaranie grzywną Rady Gminy Dywity, co powoduje, że postępowanie w niniejszej sprawie jest dotknięte sankcją nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należało uznać za usprawiedliwione. Jak wynika z akt sprawy i jak słusznie podnosi się w zażaleniu, przedmiotem wniosku A.K. było niezastosowanie się do obowiązku przekazania sądowi skargi i odpowiedzi na skargę wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie 30 dni przez Radę Gminy Dywity. Wnioskodawca wskazał wyraźnie, że wnosi o ukaranie grzywną za nieprzekazanie odpowiedzi na jego skargę z dnia 6 kwietnia 2022 r. na uchwałę Rady Gminy Dywity XXV/234/21 z dnia 25 lutego 2021 r Jakkolwiek Sąd zdecydował o doręczeniu ww. wniosku Wójtowi Gminy Dywity, zobowiązując go do złożenia odpowiedzi na wniosek, to – jak wynika z akt sprawy – profesjonalny pełnomocnik wniósł odpowiedź na ww. wniosek w imieniu Rady Gminy Dywity. Akceptując wniesioną odpowiedź, jako pochodzącą od Rady Gminy Dywity i nie kwestionując umocowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał sprawę, uznając, że wniosek o wymierzenie grzywny dotyczył Wójta Gminy Dywity, w uzasadnieniu postanowienia dnia 2 sierpnia 2022 r. wskazując, że "w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach skarg, których przedmiotem jest uchwała rady gminy, zdolność procesową (art. 26 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art 32 p.p.s.a.) ma wójt (burmistrz, prezydent miasta) chyba, że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłyby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej. Zatem nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. ciążyły na wójcie, a w związku z tym adresatem przedmiotowego postanowienia jest wójt, a nie rada gminy, która podjęła zaskarżoną uchwałę". Konsekwencją tego stanowiska było odrzucenie zażalenia Rady Gminy Dywity na postanowienie Sądu z dnia 2 sierpnia 2022 r. postanowieniem z dnia 7 września 2022 r., które Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za błędne. Wskazać należy, że zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej p.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Nie ulega zaś wątpliwości, że objęcie skargą uchwały Rady Gminy Dywity implikowało wniosek, zgodny zresztą z żądaniem wnoszącego o ukaranie organu grzywną, że organem, którego obstrukcję w przekazaniu odpowiedzi na skargę należy ocenić jest Rada Gminy. Niezależnie zatem od powoływanej przez Sąd I instancji uchwały NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 3/12 oraz szczególnie wobec braku poczynienia przez Sąd wyjaśnień, czy sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłyby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej, nieuprawniona była modyfikacja stron postępowania sądowego w sposób, który pozbawił Radę Gminy Dywity uczestnictwa w tym postępowaniu na skutek uznania, że organem, który był obciążony obowiązkami określonymi w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest Wójt Gminy. W tych okolicznościach w pełni uzasadnione jest zażalenie Rady Gminy Dywity na postanowienie Sądu o odrzuceniu wniesionego przez Radę zażalenia, skoro brak uczestnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym podyktowany był arbitralnym określeniem przez Sąd stron postępowania i to w jego toku. Odnosząc się natomiast do argumentacji dotyczącej nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nietrafnie pełnomocnik wywodzi, że rozpoznanie sprawy z wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi na uchwałę Rady Gminy Dywity z dnia 25 lutego 2021 r. w postępowaniu o sygn. akt: II SO/Ol 5/22 powodowało nieważność w niniejszym postępowaniu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w owym postępowaniu oceniano realizację obowiązków w reakcji na skargę z dnia 1 kwietnia 2022 r. Ponowna skarga – z dnia 6 kwietnia 2022 r., chociaż jej przedmiot był tożsamy, nie zwalniała odpowiedniego organu z obowiązku wskazanego w art. 54 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odnotowując wniosek A.K. kierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w ramach kompetencji realizowanych na etapie rozpoznawania wniesionych zażaleń. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.