II SAB/Wa 411/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania dotyczącego zwolnienia z czesnego oddala skargę UZASADNIENIE Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga D.D. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania (dotyczącego zwolnienia z czesnego). Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. (data wpływu do organu – [...] czerwca 2019r.) D. D. (zwana dalej: skarżąca, wnioskodawczyni), skierowała do Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] (zwany dalej: [...], organ I instancji) wniosek o zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2018/2019. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. [...] nie wyraził zgody na zwolnienie wnioskodawczyni z opłaty za naukę na IV roku niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo w roku akademickim 2018/2019. Na skutek złożonego odwołania, decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Rektor Uniwersytetu [...] (zwany dalej: [...], organ odwoławczy), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia prze z organ I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę [...] decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. odmówił zwolnienia skarżącej z opłaty za naukę na IV roku niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich kierunek Prawo w roku akademickim 2018/2019. Przedmiotowa decyzja doręczona została skarżącej w dniu [...] listopada 2019 r. W dniu [...] grudnia 2019 r. za pośrednictwem systemu USOS wnioskodawczyni złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. organ wezwał skarżącą do usunięcia braku formalnego złożonego odwołania, poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Przedmiotowe odwołanie wnioskodawczyni podpisała w dniu [...] lutego 2020 r., a w dniu [...] lutego 2020 r. odwołanie to wraz z opinią zostało przekazane do rozpoznania przez organ odwoławczy. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżąca złożyła ponaglenie na bezczynność organu w rozpoznaniu jej odwołania wniesionego [...] grudnia 2019 r. od decyzji odmawiającej zwolnienia z czesnego. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez [...] postępowania w sprawie z odwołania dotyczącego zwolnienia z czesnego. Skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie bezczynności [...] i [...] i przewlekłego prowadzenia postępowań przez organy obu instancji oraz nie załatwienia sprawy w terminie, 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 4) ustalenie osób winnych naruszenia terminów do załatwienia sprawy oraz ukaranie dyscyplinarne pracownika organu administracji publicznej winnego bezczynności, 5) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 8. 500 zł, 6) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8, art. art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) poprzez przekroczenie terminów załatwienia spraw tj. pozostawanie w bezczynności przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżąca wskazała, że sprawa dotycząca jej wniosku o zwolnienie z opłat za usługi edukacyjne trwa od dnia [...] czerwca 2019 r., kiedy złożyła pierwsze podanie. W dniu [...] lipca 2019 r. organ I instancji wydał decyzję odmowną. W dniu [...] sierpnia 2019 r. wniosła odwołanie, które zostało przekazane [...] dopiero w dniu [...] września 2019 r. [...] wydał decyzję uchylającą decyzję organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] listopada 2019 r. [...] wydał decyzję, od której skarżąca odwołała się w dniu [...] grudnia 2019 r. Przedmiotowe odwołanie skarżąca złożyła w formie elektronicznej za pomocą systemu USOS. Pismo to prawdopodobnie nie zostało przekazane do rozpatrzenia [...], ponieważ w dniu [...] stycznia 2020 r. wnioskodawczyni otrzymała wiadomość e-mail, by ww. odwołanie podpisać. Natomiast jeśli odwołanie zostało przekazane do rozpatrzenia [...], musiało to nastąpić z dużym opóźnieniem, które spowodowało przewlekanie postępowania. W dniu [...] stycznia 2020 r. skarżąca wniosła ponaglenie do organu właściwego do rozpatrzenia ponaglenia na bezczynność [...]. Do dnia wniesienia skargi, organ nie wydał postanowienia w tej sprawie. Ponadto do dnia wniesienia skargi (tj. [...] lutego 2020 r.) skarżąca nie uzyskała rozstrzygnięcia w sprawie, co powoduje, że terminy na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone. Skarżąca nie otrzymała również żadnej informacji od organu administracji publicznej o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie ani o wyznaczeniu dodatkowego terminu na załatwienie sprawy. Podniosła także, że oprócz maksymalnych terminów załatwienia sprawy określonych w k.p.a., termin ten określają przepisy wewnętrzne tj. § 9 ust. 5 i 6 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że złożone przez skarżącą odwołanie z dnia [...] grudnia 2019 r. zostało przekazane [...] przez organ I instancji dopiero [...] lutego 2020 r. Powyższe wynikało z faktu, że złożone odwołanie obarczone było brakiem formalnym (brak podpisu) i jego uzupełnienie przez skarżącą nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2020 r. Oznacza to, że w momencie składania przez skargi na bezczynność [...], akta przedmiotowego postępowania odwoławczego nie znajdowały się jeszcze nawet w posiadaniu tego organu. Skarżąca dopiero uzupełniając braki formalne odwołania (w dniu [...] lutego 2020 r.) umożliwiła organowi I instancji merytoryczne rozpatrzenie jej odwołania i wydanie ewentualnej decyzji uchylającej w trybie autokontroli. Organ I instancji, nie skorzystał z możliwości uchylenia decyzji, i w dniu [...] lutego 2020 r. przekazał do organu odwoławczego akta rzeczonej sprawy wraz ze swoją opinią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ II instancji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącej. Kluczowe znaczenie miało więc ustalenie czy i kiedy, organowi II instancji zostało przekazane, w sposób procesowy, odwołanie skarżącej, czyli w istocie od jakiego dnia miał on możliwość rozpoznania rzeczonego środka odwoławczego. Analiza akt administracyjnych prowadzi do konkluzji, iż nie sposób zarzucić organowi bezczynności. Jak bowiem akcentuje się w orzecznictwie, organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań, wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 20 lipca 1999 r. I SAB 60/99). Tymczasem odwołanie skarżącej z dnia [...] grudnia 2019 roku zostało przekazane organowi II instancji dopiero w dniu [...] lutego 2020 roku. Wcześniej z uwagi na zaistnienie w przedmiotowym odwołaniu braku formalnego, organ pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 64 § 2 k.p.a. wezwał skarżącą do jego uzupełnienia. Dopiero po dokonaniu tych czynności organ I instancji mógł przekazać [...] akta rzeczonej sprawy, albowiem zgodnie z zasadą względnej dewolutywność odwołania, wyrażonej w art. 132 § 1 k.p.a., [...] winien był najpierw rozpoznać złożone odwołanie w ramach autokontroli administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, stwierdzić należy, iż w chwili wnoszenia niniejszej skargi organ nie mógł pozostawać w bezczynności, albowiem nie miał nawet możliwości rozpoznania odwołania skarżącej. W zaistniałym w sprawie stanie faktycznym zarzuty skargi okazały się całkowicie nieuzasadnione. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. Odnosząc się do złożonego w dniu [...] listopada pisma skarżącej na temat wyjaśnienia przyczyn rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym mimo braku jej zgody- Sąd, podkreśla, że taka możliwość została przyznana w art. 119 pkt 4) p.p.s.a. Do rozpoznania skargi na bezczynności w trybie uproszczonym nie jest zatem konieczne uzyskanie zgody od stron. Oczekiwanie na zakończenie pandemii i zniesienie obostrzeń w celu rozpoznania skargi skarżącej na bezczynność byłoby zatem całkowicie nieuzasadnione i nie wiadomo kiedy mogłoby nastąpić. Sądy Administracyjne mają obowiązek rozpoznawania sprawy według kolejności wpływu i bez zbędnej zwłoki, a skarga została przez skarżącą wniesiona w dniu [...] lutego 2020r., do Sądu wpłynęła w dniu [...] lipca 2020r. Wyznaczenie rozprawy celem np. umożliwienia wypowiedzenia się przez skarżącą jest o tyle zbędne, że Sądy Administracyjne są sądami prawa a nie faktów, badają zaskarżone akty tylko pod kątem ich zgodności z prawem, a nie z zasadami słuszności czy innymi interesami skarżących. W przypadku skarg na bezczynność organów Sąd bada tylko sekwencje zdarzeń oraz czynności albo zaniechania organu. Przyczyny bezczynności czy inne tego typu okoliczności (w tym także opinia skarżącej co do ich zasadności czy celowości) nie mają znaczenia dla oceny, czy miała miejsce bezczynność. Szybkość postępowania sądowego jest istotną wartością i powinna być realizowana zwłaszcza, gdy ewentualne stawienie się strony na rozprawę i wyrażenie przez nią swego stanowiska, nie mogłoby mieć znaczenia dla oceny, czy organ dopuścił się bezczynności.