III AUa 270/23

<p>Sygn. akt III AUa 270/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 kwietnia 2024 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="154"/> <col width="450"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Jolanta Hawryszko</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2024 r. w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>sprawy <span class="anon-block">K. G.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie</p> <p>z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt VI U 1390/21</p> <p>1.  oddala apelację</p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od ubezpieczonego <span class="anon-block">K. G.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. </strong> </p> <table> <colgroup> <col width="240"/> <col width="241"/> <col width="240"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> <p>SSA Jolanta Hawryszko</p> </td> <td> </td> </tr> </table> <p>Sygn. akt III AUa 270/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie <span class="anon-block">K. G.</span> o prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r. zmienił decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">W.</span> z 23 czerwca 2021 r. w ten sposób, że przyznał <span class="anon-block">K. G.</span> prawo do emerytury od dnia 27 lutego 2023 roku oraz oddalił odwołanie w pozostałym zakresie.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">K. G.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, staż ubezpieczeniowy (udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe) na dzień 1 stycznia 1999 roku - 25 lat, 1 miesiąc i 5 dni, w dniu 1 kwietnia 2021 r. złożył wniosek o emeryturę. Na dzień złożenia wniosku i wydania zaskarżonej decyzji ubezpieczony posiadał status członka otwartego funduszu emerytalnego. Wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem zakładu, na dochody budżetu państwa ubezpieczony złożył organowi rentowemu w dniu 27 lutego 2023 - data przekazania przez Sąd wniosku do organu rentowego.</p> <p>W okresie od 3 września 1973 roku do 31 marca 1991 roku oraz od 3 czerwca 1991 roku do 31 maja 2002 roku <span class="anon-block">K. G.</span> stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudniony był w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...) S.A.</span> Ubezpieczony podjął pracę w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span> w ramach umowy o zatrudnienie robotnika młodocianego w celu nauki zawodu. Następnie z dniem 23 czerwca 1975 roku podpisał umowę o pracę na stanowisku montera instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnych i od tego czasu ubezpieczony pracował już stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako monter konstrukcji metalowych na wysokości. W trakcie zatrudnienia w <span class="anon-block">I.</span> ubezpieczony pracował także na budowach eksportowych w tym m.in. w NRD oraz na <span class="anon-block">W.</span> przy budowie elektrowni jądrowej, gdzie również wykonywał prace montera konstrukcji metalowych na wysokości. Przebywał na urlopie bezpłatnym od 27 maja 1985 do 8 czerwca 1985, od 10 sierpnia 1987 do 31 sierpnia 1987 oraz od 6 listopada 1995 do 18 marca 1997.</p> <p>W dniu 23 września 2003 roku PIP <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> wystawiła świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych potwierdzając, że <span class="anon-block">K. G.</span> w okresie od 3 września 1973 roku do 25 października 1978 roku, od 4 listopada 1980 roku do 28 lutego 1982 roku,<br/>od 2 marca 1983 roku do 26 maja 1985 roku, od 9 czerwca 1985 roku do 24 sierpnia 1986 roku, od 13 maja 1987 roku do 9 sierpnia 1987 roku, od 13 maja 1987 roku do 9 sierpnia 1987 roku oraz od 1 września 1987 roku do 31 marca 1991 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace monterskie wymienione w wykazie A Dziale V poz. 1 pkt 6, 7 stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę.</p> <p>PIP <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w dniu 29 grudnia 2004 wystawiła świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych potwierdzając w okresie od 3 czerwca 1991 do 31 maja 2002 stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace monterskie wymienione w wykazie A Dziale V poz. 1 pkt 6, 7 stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę.</p> <p>Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie.</p> <p>W myśl przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2)">art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:</p> <p>1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz</p> <p>2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej 25 lat<br/>dla mężczyzn).</p> <p>W ust. 2 tego artykułu wskazano, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje<br/>pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku<br/>o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym,<br/>za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.</p> <p>Wykaz prac zaliczanych do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zamieszczony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Przepis § 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi przy tym, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:</p> <p>1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,</p> <p>2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>W załączniku do powyższego rozporządzenia, w dziale V wykazu A dotyczącym prac w budownictwie i przemyśle budowlanym, pod pozycją 5 wskazano, że pracami w warunkach szczególnych są „prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości”.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczony, pracując jako monter instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnych w <span class="anon-block"> (...) S.A</span> wykonywał pracę w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu Okręgowego z zeznań ubezpieczonego, jak i jego byłych współpracowników wynikało bowiem, że po zakończeniu nauki zawodu od dnia 23 czerwca 1975 roku ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako monter konstrukcji metalowych na wysokości. Ubezpieczony w ramach powierzonych zadań zajmował się montażem instalacji wentylacyjnych wewnętrznych i zewnętrznych na konstrukcjach metalowych, m.in. przy budowie oczyszczalni ścieków w <span class="anon-block">Z.</span>, w zakładów mięsnych w <span class="anon-block">D.</span>, w kotłowni w <span class="anon-block">Z.</span>, w <span class="anon-block"> Elektrowni (...)</span>, w <span class="anon-block"> Zakładach (...)</span>, w <span class="anon-block"> Stoczni (...)</span>, w <span class="anon-block"> sklepie (...)</span>, w <span class="anon-block"> magazynie (...)</span> na <span class="anon-block">ul. (...)</span>, w <span class="anon-block"> Zakładach (...)</span>. <span class="anon-block">K. G.</span> montował kanały wentylacyjne i systemy urządzeń wentylacyjnych w nowych oraz remontowanych obiektach. Pracę przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>W dniach 23 września 2003 roku oraz 29 grudnia 2004 roku pracodawca ubezpieczonego wystawił <span class="anon-block">K. G.</span> świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w których wskazał wprost, iż ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do wcześniejszego przejścia na emeryturę na stanowisku montera. Niewskazanie w świadectwie pracy właściwej pozycji wykazu A będącego załącznikiem do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w ocenie Sądu Okręgowego nie stanowi przeszkody w ustaleniu, iż w okresie zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> od dnia 23 czerwca 1975 roku (z wyłącznie okresów urlopu bezpłatnego) ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako monter konstrukcji metalowych na wysokości. Przypomnieć jednocześnie według Sądu Okręgowego należało, że świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę z zachowaniem warunków przewidzianych normą § 2 ww. rozporządzenia jest oświadczeniem wiedzy, które stwarza domniemanie, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych. Domniemanie to może być zweryfikowane czy obalone, jednak musi nastąpić to poprzez przedstawienie przeciwdowodów, obalających lub chociażby poddających w wątpliwość tezę, iż dana osoba w okresie w świadectwie wymienionym faktycznie wykonywała pracę w szczególnych warunkach (lub w szczególnym charakterze).<br/>Sąd Okręgowy wskazał przy tym, że w niniejszej sprawie jedynym argumentem, dla którego odmówiono ubezpieczonemu przyznania prawa do emerytury było to, że pracodawca<br/>w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. oraz wymienił stanowisko pracy niezgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego. W świetle wyników przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego powyższe okoliczności według Sądu Okręgowego nie mogą stać na przeszkodzie ustaleniu, że od dnia zakończenia nauki zawodu ubezpieczony wykonywał w <span class="anon-block"> przedsiębiorstwie (...)</span> stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki montera konstrukcji metalowych na wysokości, a więc prace wymienione w pozycji 5 działu V wykazu A (dotyczącego prac w budownictwie i przemyśle budowlanym) stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.</p> <p>W świetle przedstawionych argumentów Sąd Okręgowy uznał, iż w okresach zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> od 23 czerwca 1975 do 31 marca 1991 oraz od 3 czerwca 1991 do 31 maja 2002 (z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych) ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w warunkach szczególnych a więc, że legitymuje się okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych przekraczającym 15 lat. Jednocześnie, na dzień złożenia wniosku o emeryturę ubezpieczony był członkiem OFE i nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa, a uczynił to toku procesu w dniu 27 lutego 2023. Tym samym tego dnia spełnił ostatnią przesłankę wymaganą do nabycia prawa do świadczenia. Złożenie przed zamknięciem rozprawy wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa pozwoliło na ustalenie, iż na dzień 27 lutego 2023 r. ubezpieczony niewątpliwie spełniał wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do emerytury, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 §1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał prawo do emerytury od 27 lutego 2023 r., od daty złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa. W zakresie żądania świadczenia od daty złożenia wniosku, Sąd Okręgowy wskazał, iż odwołanie oddalono, gdyż przed 27 lutego 2023 r. ubezpieczony nie spełniał wszystkich przesłanek wymaganych do nabycia prawa do emerytury.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od wyroku złożył ubezpieczony</strong>, który zaskarżając powyższe rozstrzygnięcie zarzucił:</p> <p>1)  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu przez Sąd,<br/>że odwołujący na dzień złożenia wniosku o emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych, nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa, a dokonał tego dopiero na rozprawie w dniu 27 lutego 2023 r., w sytuacji gdy jedynym argumentem, dla którego ZUS odmówił odwołującemu prawa do emerytury było to, że pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.;</p> <p>2)  naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> przez błędne<br/>i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego przyjęcie, że odwołujący złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa dopiero na rozprawie 27 lutego 2023, w sytuacji gdy jedynym argumentem, dla którego ZUS odmówił prawa do emerytury było to, że pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu.</p> <p>Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie odwołania w całości i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny rozważył sprawę i uznał, że apelacja ubezpieczonego jest niezasadna. </strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny, dokonując własnej oceny przedstawionego pod osąd materiału procesowego stwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia nie są wadliwe i znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów. Sąd Apelacyjny czyni ustalenia Sądu Okręgowego częścią uzasadnienia własnego wyroku, nie znajdując potrzeby ponownego ich szczegółowego przytaczania. W szczególności trafnie rozważył Sąd pierwszej instancji, zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a>, że sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W związku, z tym słusznie uznał, że w inaczej niż w dacie wydania decyzji ziściły się wszystkie warunki niezbędne do przyznania prawa do emerytury.</p> <p>Na marginesie bowiem wypada zauważyć, że wykładnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> w odniesieniu<br/>do postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, jego jednolita. Zasadą jest kontrola decyzji organu rentowego na dzień jej wydania, a możliwość zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 §1 k.p.c.</a> stanowi wyjątek w sytuacji, gdy podstawą odmowy przyznania świadczenia, w postępowaniu przed organem rentowym, było niespełnienie któregoś z wymaganych prawem warunków, zaś w toku postępowania sądowego warunek ten został spełniony (postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2020 r., II UK 390/18) – co też miało to miejsce w przedmiotowej sprawie.</p> <p>W innych przypadkach obowiązuje zasada oceny prawidłowości decyzji według stanu istniejącego w dacie jej wydania. Mimo że sąd ubezpieczeń społecznych rozpoznaje sprawę merytorycznie na nowo, to jednak, jako organ kontrolny wobec organu rentowego, ma obowiązek odniesienia się do stanu rzeczy istniejącego w dacie wydania decyzji. Z tej przyczyny obowiązująca w <em> <!-- -->klasycznym</em> procesie cywilnym reguła wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a>, zgodnie z którą sąd bierze pod uwagę stan rzeczy z chwili zamknięcia rozprawy, doznaje wyjątku w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, ze względu na jego szczególny, odwoławczy charakter (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 marca 1998 r., II UKN 555/97; z 4 lipca 2000 r., II UKN 55/00; z 18 kwietnia 2001 r., II UKN 335/00; z 20 maja 2004 r., II UK 395/03; z 25 stycznia 2005 r., I UK 152/04; z 2 sierpnia 2007, III UK 25/07; z 4 października 2013 r., I UK 55/13; z 13 grudnia 2017 r., III UK 8/17).</p> <p>Sąd Apelacyjny zaznacza, że zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2)">art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:</p> <p>1)  okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz</p> <p>2)  okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej 25 lat dla mężczyzn).</p> <p>Natomiast zgodnie z brzmieniem ust. 2 cytowanego przepisu, emerytura o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.</p> <p>W przedmiotowej sprawie bezsporną okolicznością było to, iż ubezpieczony <span class="anon-block">G.</span> w dacie złożenia wniosku o emeryturę miał ukończone 60 lat, na dzień 1 stycznia 1999 roku posiadał łączny okres składkowy i nieskładkowy przekraczający 25 lat. Ponadto, w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji niewątpliwie ustalono, że w okresach zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> od 23 czerwca 1975 do 31 marca 1991 oraz od 3 czerwca 1991 do 31 maja 2002 (z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych) ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w warunkach szczególnych, a więc legitymuje się okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych przekraczającym 15 lat. W związku z powyższym ubezpieczony bezsprzecznie spełnił przesłanki, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej. Jednak, jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy do uzyskania przez ubezpieczonego prawa do emerytury, niezbędne było również spełnienie przez niego wymogu, o którym mowa w ust. 2 powyższego przepisu, gdyż przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Zważywszy zatem na fakt, iż ubezpieczony dopiero z dniem 27 lutego 2023 r. złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa, to dopiero z tą datą nabył prawo do wnioskowanego świadczenia.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, niewątpliwie nie dopuścił się zarzucanego przez apelującego naruszenia w postaci błędu<br/>w ustaleniach faktycznych. Zdaniem skarżącego, powyższe uchybienie polegać miało<br/>na błędnym przyjęciu przez ten Sąd, że odwołujący na dzień złożenia wniosku o emeryturę<br/>z tytułu pracy w warunkach szczególnych nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa, a dokonał tego dopiero na rozprawie<br/>w dniu 27 lutego 2023 r. Apelujący wskazał, że jedynym argumentem, dla którego organ rentowy odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury było to, że pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. oraz wymienił stanowisko pracy niezgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego. W tym stanie rzeczy, w ocenie skarżącego należało uznać, że już na datę złożenia wniosku o emeryturę odwołujący miał uregulowaną kwestię OFE. Zdaniem Sądu odwoławczego przedmiotowy zarzut jest chybiony, zaś argumentacja, która legła u jego podstaw nie mieści się w granicach logicznego wnioskowania. Jakkolwiek, w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że zakwestionowany uprzednio przez organ rentowy okres wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych wynoszący 15 lat, wbrew odmiennym twierdzeniom wyrażonym w zaskarżonej decyzji, został udowodniony przez ubezpieczonego, tak jednak słusznie stwierdzono, że na dzień złożenia wniosku o emeryturę ubezpieczony był członkiem OFE i nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa.</p> <p>Natomiast zaznaczenia wymaga, że wskazany <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, obok określonych w ust. 1 przesłanek wymaganych do nabycia przewidzianej w nim emerytury dotyczących wieku oraz stażu (ogólnego i odnoszącego się do zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze), w ust. 2 formułuje nadto warunek nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa, zaś niespełnienie którejkolwiek z tych przesłanek, pomimo oczywistego zadośćuczynienia pozostałym oznacza, iż prawo nie może zostać nabyte.</p> <p>Choć zasadnie apelujący podniósł, że organ rentowy, odmawiając prawa do świadczenia emerytalnego, powołał się wyłącznie na niespełnienie przesłanki, o której mowa w ust. 1 powyższego przepisu, tj. niewykazanie okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, to jednak nie sposób przyznać racji skarżącemu, iż w tym stanie rzeczy była spełniona przesłanka z ust. 2. Takie wnioskowanie nie odnajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak również jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i stanowiłoby wyraz nieuzasadnionej nadinterpretacji. W związku z powyższy, Sąd Okręgowy słusznie stwierdził, że choć oddalenie zasługiwało na uwzględnienie, tak jednak dopiero z datą uwzgledniającą spełnienie przesłanki z ust. 2, łącznie z przesłankami z ust. 1</p> <p>Tak samo Sąd Apelacyjny nie zgodził się z podniesionym przez apelującego zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> W ocenie skarżącego, do naruszenia powyższego przepisu prawa materialnego miało dojść przez błędne oraz sprzeczne z zasadami współżycia społecznego przyjęcie, że złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rachunek budżetu państwa dopiero na rozprawie w dniu 27 lutego 2023 r., w sytuacji gdy, zdaniem apelującego jedynym argumentem, dla którego ZUS odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury było to, że pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 198 3r. oraz wymienił stanowisko pracy niezgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego. Nie wdając się w bezcelową polemikę z całkowicie bezzasadnym stanowiskiem skarżącego, zauważenia wymaga, że do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, bowiem prawo ubezpieczeń społecznych, należy do dziedziny prawa publicznego. Rygoryzm prawa publicznego nie może być łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> dla stosunków prywatnoprawnych. Zarzut ten w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych musiałby być odniesiony do czynności organu rentowego, który realizuje ustawowe kompetencje organu władzy publicznej, do czego jest ustawowo zobowiązany. Z tych przyczyn zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> jest pozbawiony uzasadnionych podstaw. Zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> nie ma zastosowania, zaś materialnoprawną podstawą świadczeń emerytalno-rentowych mogą być tylko przepisy prawa, a nie zasady współżycia społecznego (por. m.in. uzasadnienia orzeczeń Sądu Najwyższego: wyroku z 19 czerwca 1986 r., sygn. akt II URN 96/86, Służba <span class="anon-block"> (...)</span> 1987 nr 3; wyroku z 29 października 1997 r., sygn. akt II UKN 311/97; wyroku z 26 maja 1999 r., sygn. akt II UKN 669/98; wyroku z 12 stycznia 2000 r., sygn. akt II UKN 293/99, czy postanowienia z 26 maja 1999 r., sygn. akt II UKN 670/98).</p> <p>Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację ubezpieczonego. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a>, w związku z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) według stawiki minimalnej 240 zł.</p> <p> SSA Jolanta Hawryszko</p> </div>