II SA/Bd 356/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M.Sp. z o.o. we F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 27 stycznia 2022 r. nr 0401-CKB-4040.50.2021 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 7 grudnia 2021 r. nr 0401-CKB-4040.50.2021 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nałożył na M. spółkę z o.o. karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z niedopełnieniem obowiązku zgłoszenia w terminie ustawowym informacji, o których mowa w art. 59 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (dalej: "p.p.p.f.t."). Po ponownym rozpoznaniu sprawy oraz przeanalizowaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca nie dopełniła w ustawowym terminie – do dnia [...] lipca 2020 r. ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z art. 58 p.p.p.f.t., tj. nie zgłosiła do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych beneficjenta i reprezentanta spółki. Pismami z dnia [...] listopada i [...] grudnia 2021 r. skarżąca poinformowała o dokonanym zgłoszeniu do Rejestru w dniu [...] grudnia 2021 r., wyjaśniając jednocześnie, iż opóźnienie wynikało z różnego rodzaju problemów osobistych, finansowych oraz organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem spółki, a ponadto wniosła o nienakładanie kary bądź o jej wymierzenie w minimalnej wysokości. Organ zweryfikował i potwierdził, że w dniu [...] grudnia 2021 r. spółka dokonała zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Ustosunkowując się do wyjaśnień zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał na art. 58 i art. 60 p.p.p.f.t. Podał, że w przypadku spółek, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, tj. przed [...] października 2019 r. – obowiązek zgłaszania informacji do Rejestru, zgodnie z art. 195 p.p.p.f.t., upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Z uwagi jednak na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych dla spółek zarejestrowanych w KRS przed dniem [...] października 2019 r. upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Organ podkreślił, że z KRS wynika, że spółka M. została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu [...] czerwca 2007 r., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do Rejestru upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że stosownie do art. 153 ust. 1 p.p.p.f.t. podmioty wymienione w art. 58, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł. W związku z powyższym, w ocenie organu, zaistniały podstawy do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Organ stwierdził, że przed nałożeniem kary pieniężnej w pierwszej kolejności dokładnie rozważono i przeanalizowano, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary określone w art. 189f k.p.a. i wykluczył wystąpienie negatywnych przesłanek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W tym kontekście Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że spółka dokonała zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych w dniu [...] grudnia 2021 r. Jednakże ustawowy termin do dokonania zgłoszenia upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Przed wszczęciem postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej pismem z dnia [...] września 2021 r. poinformowano skarżącą o ciążącym na niej obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w dniu [...] września 2020 r. Zatem biorąc pod uwagę czas trwania naruszenia oraz fakt, iż spółka już wcześniej posiadała wiedzę o obowiązku dokonania zgłoszenia nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż waga naruszenia jest znikoma. Organ nie uznał również argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako usprawiedliwiających tak znaczne opóźnienie w dokonaniu zgłoszenia przez spółkę, gdyż dotyczą one w głównej mierze sytuacji osobistej i majątkowej podmiotu. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, nie znalazła również zastosowania przesłanka wymieniona w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. dotycząca uprzedniego prawomocnego ukarania skarżącej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przeanalizował także fakultatywne przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary. Zgodnie z art. 189f § 2 k.p.a. w przypadku spełnienia przewidzianych w przepisie warunków organ może wyznaczyć stronie termin do usunięcia naruszenia prawa. Decyzja w tym względzie zależy od uznania organu. Z powołanego przepisu nie wynika zatem obowiązek każdorazowego wyznaczania przez organ terminu, nawet przy spełnieniu warunków przewidzianych w przepisie. Dotyczy to przypadków, gdy odstąpienie od nałożenia kary pozwoliłoby na spełnienie celów kary. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, iż z uwagi na zdefiniowane cele administracyjnej kary pieniężnej nie było podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 189f § 2 i 3 k.p.a., ponieważ odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona. Nie można bowiem zapominać o tym, że mowa tu o karze nakładanej za naruszenie przepisów prawnych, przyjętych w walce z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. Organ wskazał, że prezes spółki jako przyczynę nieterminowego zgłoszenia do Rejestru, podał konflikty rodzinne, zmiany organizacyjne, trudności finansowe oraz wskazał na swój wiek, problemy zdrowotne i fakt objęcia funkcji prezesa zarządu dopiero we wrześniu 2021 r. Biorąc pod uwagę stan faktyczny przedmiotowej sprawy organ uznał przedstawioną argumentację za nieuzasadnioną, a przytoczone okoliczności nie mogą w jego ocenie stanowić przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Skarżąca jest bowiem osobą prawną, od której należy oczekiwać szczególnej staranności w podejmowaniu działań wynikających z realizacji obowiązków nałożonych przepisami prawa. Zwłaszcza, że przepisy ustawy, regulujące obowiązek dokonywania zgłoszeń do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych obowiązywały od dnia [...] października 2019 r., natomiast ostateczny termin na dokonanie zgłoszenia przez spółkę upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Zatem wskazany czas był wystarczający, aby umożliwić skarżącej, mimo zaistniałych trudności, realizację obowiązku zgłoszenia w przewidzianym ustawą terminie w szczególności, iż spółka została wcześniej poinformowana o istniejącym obowiązku dokonania zgłoszenia. Również podniesiony przez prezesa zarządu argument, iż swoją funkcję pełni dopiero od września 2021 r., jest emerytem i nie miał wiedzy w zakresie w/w obowiązków jest bezzasadny. Analiza pełnego odpisu KRS wskazuje, iż od 2008 r. do września 2021 r., a więc również w okresie, kiedy powstał obowiązek dokonania zgłoszenia funkcję prezesa zarządu pełnił D. G. – osoba młoda, dla której dokonanie zgłoszenia w formie elektronicznej w terminie ustawowym nie powinno stanowić większego problemu w szczególności, w sytuacji posiadania informacji o istnieniu takiego obowiązku. Ponadto, w ocenie organu, problemy techniczne, na które powołuje się skarżąca nie zwalniają jej z obowiązku dokonania rejestracji i nie mogą stanowić przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w szczególności, iż nie wskazano jakiego rodzaju są to problemy. W odniesieniu natomiast do wysokości administracyjnej kary pieniężnej organ wskazał na art. 189d k.p.a. i uznał, iż wymierzona kara odpowiada przesłankom, o których mowa w poszczególnych punktach w/w przepisu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że określając karę w wysokości [...] zł miał na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności czas trwania naruszenia oraz brak wcześniejszej reakcji strony mimo posiadanej wiedzy w zakresie obowiązku dokonania zgłoszenia. Wskazane okoliczności nie uzasadniały zatem większego obniżenia kary. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że nałożona kara jest wprost nieproporcjonalna do sytuacji finansowej spółki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia [...] października 2022 r. spółka wniosła o uchylenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając wydane w sprawie decyzje z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że naruszają one prawo. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącej wypowiedzenie się w sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie dopełniła obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 p.p.p.f.t. Termin na zgłoszenie tych informacji upłynął w dniu [...] lipca 2020 r., natomiast skarżąca dokonała według organu zgłoszenia dopiero w dniu [...] grudnia 2021 r. W związku z tym organ wymierzył spółce, na podstawie art. 153 p.p.p.f.t., karę pieniężną w wysokości [...] zł. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną we wskazanej wysokości. Materialnoprawną podstawę nałożenia kary stanowiły przepisy p.p.p.f.t. Jak wynika z treści art. 58 pkt 4 p.p.p.f.t. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. W art. 59 p.p.p.f.t. wskazano szczegółowo rodzaj informacji podlegających zgłoszeniu. W myśl art. 60 ust. 1 pkt 1 p.p.p.f.t. informacje te powinny być zgłoszone do Rejestru w terminie 7 dni od dnia wpisu podmiotów do Krajowego Rejestru Sądowego. Natomiast w przypadku spółek, które zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, tj. przed [...] października 2019 r. – zgodnie z art. 195 p.p.p.f.t. – obowiązek zgłoszenia informacji do Rejestru upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. W myśl art. 195 p.p.p.f.t. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 marca 2020 r.) spółki, o których mowa w art. 58, wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie rozdziału 6 zgłaszają do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacje o beneficjentach rzeczywistych w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozdziału. Organ przyjął jednak, że u uwagi na występujące zakłócenia systemu, ostateczny termin zgłoszenia danych do Rejestru upłynął w dniu [...] lipca 2020 r. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu [...] czerwca 2007 r., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia dla spółki upłynął właśnie w dniu [...] lipca 2020 r. W myśl natomiast art. 153 ust. 1 p.p.p.f.t. podmioty wymienione w art. 58 pkt 1-5 i 7-13, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł. Nie zgadzając się podjętym przez organ rozstrzygnięciem skarżąca wskazała na nieproporcjonalność nałożonej kary w stosunku do sytuacji finansowej spółki. Nadto, prezes spółki w toku postępowania administracyjnego jako przyczynę nieterminowego zgłoszenia do Rejestru wskazywał konflikty rodzinne, zmiany organizacyjne, trudności finansów, swój wiek, problemy zdrowotne i fakt objęcia funkcji prezesa dopiero we wrześniu 2021 r. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na regulację zawartą w art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy o COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Natomiast w myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podkreślenia wymaga, że art. 15zzzzzn(2) obowiązywał w czasie, w którym skarżąca powinna dokonać zgłoszenia stosownych informacji do Rejestru. Wskazać też należy, że organ wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2021 r. (doręczonym w dniu [...] listopada 2021 r.), a zatem w czasie obowiązywania tego przepisu. Przepis ten modyfikuje regulację zawartą w art. 195 p.p.p.f.t., umożliwiając przewrócenie terminu przewidzianego w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, w grę wchodzi przepis art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 5 ustawy o COVID, który dotyczy terminów zawitych przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony. Wskazać należy, że termin ustanowiony w art. 195 p.p.p.f.t. jest terminem materialnoprawnym (zawitym) wynikającemu z prawa administracyjnego, z niedochowaniem którego wiążą się negatywne konsekwencje. Wydłużenie przez ustawodawcę terminu do zgłoszenia informacji o beneficjentach rzeczywistych (z 6 miesięcy do 9 miesięcy), nie oznacza, że termin ten nie może być przywrócony. Od regulacji zawartej w art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID nie przewidziano żadnych wyjątków. Tym samym w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminu zawitego przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, organ powinien zastosować się do treści powyższego przepisu. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ naruszył art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o COVID, a także art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Ponownie rozpatrując sprawę organ poinformuje skarżącą o przekroczeniu terminu do zgłoszenia informacji do Rejestru i wyznaczy jej 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu, czyli zastosuje regulacje wynikające z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID. W rezultacie organ przedwcześnie wymierzył skarżącej karę pieniężną, bowiem najpierw powinna być rozstrzygnięta kwestia przywrócenia uchybionego przez stronę terminu. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2022 r. organ wyraził zgodę na uczestnictwo w rozprawie zdalnej, jednakże takiej zgody i oświadczenia o możliwościach technicznych udziału w rozprawie zdalnej nie złożyła skarżąca. W związku z tym Sąd oddalił wniosek organu o przeprowadzenie zdalnej rozprawy i rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek spółki zawarty w piśmie z dnia [...] maja 2022 r. o zawieszenie postępowania, gdyż w sprawie nie występują podstawy do zawieszenia wskazane w art. 124 lub w art. 125 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c), art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2022 r. W zakresie kosztów sądowych nie wydano orzeczenia, ponieważ spółka została od nich zwolniona na mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia [...] lipca 2022 r.