I SPP/Go 81/22

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.I. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł, M.I. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że mieszka z żoną. Od 1992 r., w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący nie posiada nieruchomości, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych czy innych wartościowych przedmiotów. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Nie ujawnił też żadnych wydatków. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, pismem z [...] listopada 2022 r. wezwano go do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, między innymi dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów małżonki skarżącego, informacji o posiadanych przez nią pojazdach, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat obojga małżonków, oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego i jego małżonki czy informacji o tytule prawnym skarżącego do miejsca jego zamieszkania tj. ul. [...]. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony, z którą od ponad 30 lat pozostaje w rozdzielności małżeńskiej. Żona odmawia udzielania informacji o swojej sytuacji materialnej w jego sprawach. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jaki wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W myśl natomiast art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Co więcej, dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa samego wnioskodawcy, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jego współmałżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 682 ze zm. - dalej: "k.r.o."). W orzecznictwie za ugruntowany uznaje się pogląd, że rozdzielność majątkowa małżeńska, czy fakt pozostawania w separacji nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 k.r.o. obowiązku wzajemnej pomocy (postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11). Oczekiwanie pomocy ze strony państwa w postaci zwolnienia od kosztów możliwe byłoby jedynie wówczas jeśli osoba ta wykaże, że małżonek nie jest w stanie jej pomóc (postanowienie NSA z 27 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 211/14). Dlatego też ustalając sytuację i możliwości finansowe skarżącego należało uwzględnić również sytuację finansową i majątkową jego małżonki, tym bardziej, że jak sam skarżący oświadczył, nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony. Tymczasem w niniejszej sprawie, pomimo wezwania, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej swojej małzonki. Powoływanie się na zawartą umowę majątkową małżeńską czy odmowa żony ujawnienia swojej sytuacji nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenie niekompletnych informacji jest odmowa przyznania prawa pomocy. Ich brak powoduje bowiem, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania, nawet przy wsparciu żony, znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Jak już bowiem wspomniano, oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.