II OZ 760/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1837/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 9 lutego 2022 r., nr DPU.420.1240.2017 w sprawie ze skargi A. N. [...] na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 8 lipca 2022 r., nr RdU-420-3/S/18 w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej postanawia: 1. sprostować z urzędu zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1837/22, w ten sposób, że w jego komparycji, sentencji i uzasadnieniu w miejscu oznaczenia daty decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców "z 22 sierpnia 2022 r.", wpisać "z 9 lutego 2022 r.", 2. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 9 lutego 2022 r., nr DPU.420.1240.2017. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1837/22, po rozpatrzeniu wniosku A. N. [...], odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia 8 lipca 2022 r., nr RdU-420-3/S/18 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 9 lutego 2022 r., nr DPU.420.1240.2017. Sąd podał, że w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem skarżącego deportacja do E. (kraju pochodzenia - przyp. sądu) grozi mu pozbawieniem życia lub zdrowia z powodu przynależności do "mniejszości religijnej" - K.. Sąd nie przychylił się do argumentacji skarżącego, że w związku z realizacją zaskarżonej decyzji może zostać deportowany. Zaznaczył, że w obowiązującym stanie prawnym zaskarżona decyzja nie wywołuje bezpośrednio skutku w postaci wydalenia skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta nie została wyposażona w walor natychmiastowego wykonania, ani nie istnieją środki przymusu, które miałyby prowadzić do faktycznego wydalenia skarżącego z terytorium Polski. Opuszczenie terytorium Polski w oparciu o zaskarżoną decyzję ma charakter dobrowolny (art. 299 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), orzekł jak w postanowieniu. Cudzoziemiec nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem składając zażalenie. Podniósł, że pozostaje ono w sprzeczności z powszechnie przyjętą linią orzeczniczą przez sądy administracyjne obu instancji w tożsamych sprawach. Wskazał m.in. na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1480/19, w którym Sąd ten przyjął, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej pozostaje w sprzeczności z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 i wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 września 2018 r. w sprawie C-180/17. Niedopuszczalne jest bowiem wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu przed zakończeniem postępowania sądowo-administracyjnego przed sądem I instancji w sprawie dotyczącej odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy i odmowie udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Zgodzić należy się z poglądem Sądu I instancji, że decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej nie wywołuje bezpośrednio skutku w postaci wydalenia cudzoziemca z terytorium Polski. Cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia - od dnia, w którym decyzja została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1) lit. a) ustawy o cudzoziemcach). Dopiero niewykonanie tego obowiązku stanowi podstawę do wydania odrębnej decyzji o zobowiązaniu do powrotu, na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach, a tym samym, co do zasady, w wykonaniu tej decyzji należałoby upatrywać niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie należy jednakże uwzględnić aspekt wynikający z przywołanego przez wnoszącego zażalenie art. 46 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U.UE.L. z 2013 r. nr 180, str. 60, zwana "dyrektywą proceduralną"). Przepis ten stanowi, że państwa członkowskie zezwalają wnioskodawcom na pozostawanie na terytorium do upływu terminu, w jakim mogą oni skorzystać z prawa do skutecznego środka zaskarżenia, a jeśli z tego prawa skorzystano w przewidzianym terminie, do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, a stanowisko to podziela również Sąd w składzie obecnie orzekającym, że w sprawie ze skargi na decyzję o odmowie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymaga uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej (zob. postanowienia NSA: z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1239/18; z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OZ 211/21). Podkreślenia wymaga, że pojęcie "rozpatrzenie środka zaskarżenia", o którym mowa w powołanym art. 46 ust. 5, odnosi się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 26 września 2018 r., w sprawie X, Y przeciwko Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, C-180/17 (ECLI:EU:C:2018:775), wskazał, iż prawo osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej do pobytu w państwie członkowskim odnosi się, jak wynika z art. 46 ust. 3 tej dyrektywy, do "postępowań odwoławczych przed sądem pierwszej instancji". W uzasadnieniu Trybunał zwrócił uwagę, że do państw członkowskich należy zapewnienie pełnej skuteczności środka zaskarżenia od decyzji oddalającej wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, co wymaga w szczególności zawieszenia wszystkich skutków decyzji nakazującej powrót w terminie na wniesienie tego środka oraz, jeśli taki środek zostanie wniesiony, do czasu jego rozpatrzenia w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej (pkt 29 wyżej wskazanego wyroku TSUE i powołane tam orzecznictwo). Z przepisu art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej wynika zatem, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę, że polskie przepisy dotyczące udzielania ochrony międzynarodowej nie przewidują wprost prawa do pobytu cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie ochrony międzynarodowej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, realizacja obowiązku wynikającego z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej, musi nastąpić przez orzeczenie sądu administracyjnego o wstrzymaniu wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do art. 156 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia daty decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia 8 lipca 2022 r. utrzymywała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 9 lutego 2022 r.), o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.