II GZ 178/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 560/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H.O. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem WSA w W. na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., po rozpoznaniu sprawy z wniosku - na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego WSA w W. z dnia 7 sierpnia 2007 r. - odmówił H.O. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie trwałej niezdolności do wykonywania zawodu adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że z podanych przez skarżącą we wniosku informacji dotyczących stanu majątkowego wynika, iż skarżąca wraz z przebywającą z nią w gospodarstwie domowym córką ponosi wydatki w kwocie 1730 zł, przy łącznych miesięcznych dochodach rzędu 3348 zł netto. Mając to na uwadze Sąd podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu uprzednio wydanego w sprawie postanowienia z dnia 7 sierpnia 2007 r. i uznał, że przy posiadanym przez skarżącą majątku oraz oszczędnościach na rachunkach bankowych w kwocie 2400 zł skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zważywszy, że koszty te na obecnym etapie postępowania ograniczają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego H.O. domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 246 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniosła, że przyjęcie przez Sąd, iż posiada oszczędności oraz czerpie dochody z majątku nie znajdują uzasadnienia w faktach. Podniosła, że jej dochody pokrywają się z wydatkami, a toczące się postępowanie wpływa znacząco na jej możliwości zarobkowe. Stwierdziła, że wykazała, iż jej majątek nie przynosi dochodu, gdyż jest domem odzyskanym po 50 latach, a mieszkająca w nim lokatorka nie ponosi opłat za ogrzewanie. W załączeniu do zażalenia przedstawiła kopię faktury za gaz na kwotę 1.105,64 zł. Zarzuciła też Sądowi I instancji, iż ustosunkowując się do faktu posiadanych przez nią oszczędności pominął, że nie powstały one na skutek gromadzenia środków, lecz pochodzą one ze zwrotu nadpłaconych składek z tytułu ubezpieczeń. Ponadto skarżąca podniosła, że nie jest inicjatorem niniejszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że Sąd udzieli wnioskującemu prawa pomocy w sytuacji, w której udowodni on brak środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sytuacja materialna wnioskodawcy oceniana w odniesieniu do konkretnego postępowania sądowoadministracyjnego stanowi jedyną podstawę przy orzekaniu o udzieleniu prawa pomocy. Rozstrzygnięcie przez Sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby bowiem rozstrzygnięciem dokonanym z podstaw niedopuszczalnych i nie znajdujących uzasadnienia w ustawie (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 118/05, niepubl.). Prawidłowo, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji ocenił jedynie sytuację materialną wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. W tym znaczeniu bezzasadna jest podnoszona w uzasadnieniu zażalenia okoliczność, że skarżąca nie jest inicjatorem postępowania, na skutek którego została złożona skarga. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA słusznie odmówił wnioskującej przyznania prawa pomocy i stanowisko w tym zakresie trafnie uzasadnił. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji dokonał bowiem analizy sytuacji majątkowej wnioskującej wskazując, że skarżąca wraz z przebywającą z nią w gospodarstwie domowym córką ponosi wydatki w kwocie 1730 zł, przy łącznych miesięcznych dochodach rzędu 3348 zł netto. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca poza stwierdzeniem, że ponosi opłaty za ogrzewanie, na potwierdzenie czego przedstawiła w załączeniu kopię faktury za gaz, nie uzasadniła zażalenia, to jest nie wskazała na czym, jej zdaniem, polega błędna ocena jej sytuacji materialnej dokonana przez WSA w W. w zaskarżonym postanowieniu. Wnosząca zażalenie nie kwestionuje również ustaleń Sądu poczynionych na podstawie nadesłanych przez nią dokumentów, co do wysokości osiąganych przez nią dochodów i ponoszonych wydatków. Stwierdzić należy, że podnoszona w zażaleniu okoliczność ponoszenia opłat z tytułu ogrzewania w miejscu zamieszkania w sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżąca, nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej skarżącej pozostają też jej twierdzenia dotyczące pominięcia przez Sąd I instancji, że posiadane przez nią oszczędności nie powstały na skutek gromadzenia środków, lecz pochodzą ze zwrotu nadpłaconych składek z tytułu ubezpieczeń. Wbrew temu, co podnosi skarżąca, Sąd I instancji dokonał oceny jej zdolności do opłacenia wpisu od wniesionej w niniejszej sprawie skargi konfrontując wysokość tego wpisu z posiadanymi przez skarżącą środkami na rachunkach bankowych. Okoliczność, z jakiego tytułu skarżąca posiada te środki jest nieistotna z punktu widzenia opłacenia wpisu od skargi. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe również z uwagi na pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowym, że instytucja prawa pomocy stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa, jaka może być stosowana w przypadku osób, które pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Należy zatem stwierdzić, że wnioskująca, która prowadząc z córką gospodarstwo domowe (w tym opłacając rachunki za gaz) przy łącznych miesięcznych dochodach rzędu 3348 zł netto, nie wykazała, iż nie jest w stanie sfinansować swojego udziału w niniejszym postępowaniu poprzez zapłatę kwoty wpisu od skargi w wysokości 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.