III SA/Łd 165/20

SENTENCJA Dnia 27 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. UZASADNIENIE H. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału III z 25 lutego 2020 r. wezwano skarżącego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi oraz wskazanie numeru PESEL. Przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia wskazanych wyżej braków formalnych skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono skarżącemu 2 marca 2020 r. Skarżący nie podpisał skargi. Nie nadesłał jej podpisanego egzemplarza. Nie wskazał numeru PESEL i nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę H. M.na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 6 maja 2020 r. (pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki, k-33 akt sądowych). Pismem z dnia 11 maja 2020 r., nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 12 maja 2020 r. (data stempla na kopercie) skarżący złożył zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, a także wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi uzasadniając, iż brak odpowiedzi na wezwanie sądu spowodowany był rozwijającym się zagrożeniem związanym z COVID-19 i stanem niepewności, co mogło spotkać skarżącego na poczcie, wobec braku skutecznych metod walki z koronawirusem. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 29 czerwca 2020 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 400 zł oraz do podpisania skargi bądź nadesłania jej podpisanego egzemplarza, a także wskazanie nr PESEL skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Pismem z dnia 27 lipca 2020 r., nadanym w placówce pocztowej 28 lipca 2020r. (stempel na kopercie) skarżący przesłał podpisany egzemplarz skargi, wskazał nr PESEL oraz uiścił wpis sądowy od skargi. Postanowieniem z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II GZ 272/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 165/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie H. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Warunek formalny z przepisu art. 87 § 4 p.p.s.a został w sprawie spełniony, gdyż wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący uzupełnił braki formalne i uiścił wpis. Został też w sprawie zachowany 7 dniowy termin, o którym stanowi przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. Z tych względów, stwierdzając brak podstaw do wydania rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, Sąd rozpoznał przedmiotowy wniosek merytorycznie. W orzecznictwie oraz w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08). Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2019 r. o sygn. akt I FZ 116/19). O braku winy można mówić tylko w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt l SA/Gd 794/99, z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98, należy podkreślić, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie w okresie do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu nie wystąpiły okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 2 marca 2020 r. W związku z powyższym termin do ich uzupełnienia upłynął z dniem 9 marca 2020 r. Należy wyjaśnić, że stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r. (a od 20 marca 2020 r. stan epidemii) a przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374), zgodnie z którym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres, wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r. Przy czym ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy charakter retroaktywny. W konsekwencji hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie - skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć - skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu. Przepis z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy nie dotyczy zatem terminów, które upłynęły przed jego wejściem w życie (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OZ 502/20). Ogólne twierdzenia dotyczące poczucia zagrożenia związanego z pandemią nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. a.l.