II OZ 1543/17

SENTENCJA Dnia 12 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1093/17 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1093/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił B. D. przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Sąd wskazał, że przedmiotowa skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych (2 odpisów skargi). Taka okoliczność wyczerpuje przesłankę oczywistej bezzasadności skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł B. D., podnosząc, że nie pamięta aby otrzymał wezwania z Sądu do nadesłania odpisów skargi. Ponadto wskazał, że niektóre rzeczy są mu wykradane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, bądź gdy zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. postanowienia NSA: z 18 kwietnia 2008 r., I OZ 273/08; z 14 lutego 2012 r., II GZ 41/12; z 24 listopada 2015 r., I OZ 1534/15; J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.): Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 980). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r., II OZ 140/05). W okolicznościach tej sprawy skarżący nie uzupełnił zaś na wezwanie braków formalnych skargi, co nie budzi wątpliwości wobec doręczenia wezwania do rąk własnych skarżącego, który następne w ciągu biegu 7-dniowego termin do uzupełnienia braków formalnych złożył kilka pism procesowych, które jednak nie zwierały dwóch odpisów skargi, do których nadesłania był wyraźnie wzywany przez Sąd I instancji. Niewykonanie nałożonego przez Sąd obowiązku przedłożenia dokumentu w terminie powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sytuacja taka kwalifikowała się pod przesłankę oczywistej bezzasadności skargi (por. postanowienia NSA: z 26 listopada 2014 r., I OZ 1077/14; z 20 lipca 2016 r., II OZ 698/16; z 24 czerwca 2014 r., II FZ 776/14; z 27 września 2016 r., II GZ 902/16). Ponadto na obecnym etapie postępowania nie zachodzi w tej sprawie przeszkoda do zastosowania art. 247 p.p.s.a. wskazywana w orzecznictwie i doktrynie (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2013 r., I OZ 685/13; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.): j.w., s 982-983) – wcześniejsze odrzucenie skargi z tej samej przyczyny. Dlatego w okolicznościach tej sprawy można było stwierdzić, że w dalszym ciągu mamy do czynienia ze skargą, co do której zachodzi przesłanka "oczywistej bezzasadności skargi", w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Ponadto wnioskodawca powinien mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych pochodzących od wszystkich podatników, w sytuacji gdy przed sądami administracyjnymi obowiązuje ogólna zasada, zgodnie z którą każdy ponosi koszty zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skorzystanie z instytucji prawa pomocy musi posiadać swoje uzasadnienie, którego źródłem jest nie tylko zła sytuacja finansowa strony skarżącej, ale także możliwość zagwarantowania w ten sposób potencjalnej obrony praw strony przed sądem administracyjnym (prawo do sądu). Niezależnie bowiem od przysługujących stronie postępowania praw procesowych, w przypadku oczywistej bezzasadności skargi ciężar finansowy (ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i koszty sądowe) związany z dochodzeniem swoich praw ponosić będzie sama strona postępowania. To konsekwencja wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 247 p.p.s.a. Nie można bowiem wykluczyć, że wniosek o prawo pomocy jako taki, niezależnie od tego kiedy został złożony, zawsze może wiązać się potencjalnie z przyszłym zagwarantowaniem praw procesowych strony postępowania, np. prawem wniesienia zażalenia, skargi kasacyjnej, tym bardziej, że oczywista bezzasadność skargi musi w świetle obowiązujących przepisów prowadzić do odrzucenia skargi. To zaś nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 247 p.p.s.a. Prawo pomocy jako szczególna forma pomocy ma służyć zagwarantowaniu potencjalnej obrony praw strony przed sądem, a czego – przy zastosowaniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności – nie można stwierdzić w przypadku zaistnienia oczywistej bezzasadności skargi. Ponadto w dalszym ciągu aktualne pozostaje prawo strony postępowania do skorzystania ze środków zaskarżenia, jednak w tym zakresie prawo to trzeba rozpatrywać przez pryzmat owej "oczywistości bezzasadności skargi". Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.