II SAB/Ol 162/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Szpitala Powiatowego w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. orzeka o niewymierzaniu organowi grzywny; IV. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W dniu 22 października 2021. M. W. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Szpitala Powiatowego "[...]" (organ), zarzucając mu naruszenie art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Wniosła o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 17 września 2021 r. w zakresie nieudostępnionych informacji publicznych, tj. treści umowy zlecenia o świadczenie obsługi prawnej z dnia 1 grudnia 2021 r., w zakresie nieudostępnienia danych przedsiębiorcy; uznanie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie podmiotowi obowiązanemu grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.); umożliwienie przed wydaniem orzeczenia w sprawie (niezależnie od trybu) sporządzenie i złożenie repliki na odpowiedź na skargę, jeśli z treści odpowiedzi na skargę wynikać będzie, że podmiot zobowiązany skargi nie uzna; zasądzenie od podmiotu obowiązanego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania: W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 31 sierpnia 2021 r. złożyła za pośrednictwem poczty elektronicznej do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: "działając na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. proszę o udostępnienie informacji w następującym zakresie: informację, ile radców prawnych / adwokatów prowadzi obecnie obsługę prawną Szpitala Powiatowego "[...]" na podstawie umów o pracę i umów cywilnoprawnych wiążących Szpital Powiatowy "[...]", mających za przedmiot świadczenie na rzecz Szpitala Powiatowego "[...]" w zakresie obsługi prawnej, w tym reprezentację przed sądami powszechnymi i administracyjnymi oraz przed organami ścigania i organami władzy publicznej, kiedy powyższe osoby podjęły zatrudnienie, zawarły umowę o obsługę prawną, jaki jest wymiar czasu pracy i wynagrodzenie brutto wraz z dodatkami każdego z radców prawnych / adwokatów prowadzących obsługę prawną Szpitala Powiatowego "[...]" na podstawie umów o pracę i umów cywilnoprawnych, przesłanie w formie e-mail skanów umów o pracę i umów cywilnoprawnych na obsługę prawną Szpitala Powiatowego "[...]", czy Szpital Powiatowy "[...]" zawierał dodatkowo umowy cywilnoprawne na obsługę prawną w indywidualnych sprawach o okresie ostatnich dwóch lat? Jakich? Informację i umowy proszę o przesłanie w formie e-mail". W odpowiedzi na powyższy wniosek organ, w dniu 30 września 2021 r., udzielił następujących informacji: "W odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 31 sierpnia 2021r., poniżej przedstawiam żądane przez Panią informacje. Obecnie na rzecz Szpitala Powiatowego "[...]" działania z zakresu procesowej obsługi prawnej prowadzi jeden radca prawny na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jej przedmiotem jest reprezentacja Szpitala w toczących się postępowaniach przed sądami powszechnymi i administracyjnymi oraz przed organami ścigania i organami władzy publicznej. Umowa została zawarta w dniu 1 grudnia 2020 r. Wymiar czasu pracy jest nienormowany i determinowany jest ilością czynności koniecznych do podjęcia w toczących się postępowaniach. Wynagrodzenie brutto radcy prawnego wynosi 5.100 zł miesięcznie (w tym VAT). Radcy prawnemu nie przysługują żadne dodatki za wyjątkiem równowartości kosztów zastępstwa procesowego, płatne wyłącznie w przypadku ich przyznania w toku procesu na rzecz Szpitala, a następnie ich wyegzekowania od dłużnika. W załączeniu przesyłam skan zanonimizowanej umowy. Szpital nie zawierał dodatkowych umów na stałą, ani doraźną obsługę prawną, jak również innej na obsługę procesową". Wskazała, że treści e-maila w zakresie wskazanym we wniosku nie kwestionuje. W odniesieniu natomiast do załączonej kopii umowy zlecenia o świadczenie obsługi prawnej z dnia 1 grudnia 2021 r., w której nie udostępniono danych przedsiębiorcy, informacja publiczna nie została udostępniona. Doszło więc tylko do częściowego udostępnienia informacji publicznej. Pomimo upływu terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, udzielił wyłącznie częściowej odpowiedzi. W związku z czym w odniesieniu do tej części wniosku, która nie została zrealizowana, organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co czyni skargę zasadną. W odpowiedzi na skargę z dnia 19 listopada 2021 r. organ wniósł o umorzenie postępowania. Podniósł, że uchybienie terminowi na udzielnie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej było spowodowane faktem, że wniosek skarżącej otrzymany drogą mailową został omyłkowo przeoczony na skrzynce poczty elektronicznej organu, co spowodowało brak udzielenia odpowiedzi w terminie. Odnosząc się kwestii braku udzielenia pełnej informacji publicznej, ponieważ w przesłanym zgodnie z żądaniem z pkt 4 wniosku z dnia 31 sierpnia 2021 r. scanie umowy cywilnoprawnej zanonimizowano dane osobowe zleceniobiorcy - przedsiębiorcy świadczącego usługę prawną, organ przesłał kopię pełnej wersji umowy o świadczenie obsługi prawnej z dnia 1 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione - w sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy) – organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w tym przypadku sąd: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie udzielił, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, pełnej informacji publicznej, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, udostępnił on (wraz z odpowiedzią na skargę) wnioskowaną informację – w dniu 19 listopada 2021 r. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 31 sierpnia 2021 r. (pkt I wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji w pełnym zakresie nie można oceniać jako przejawu złej woli organu. Organ udzielił pozytywnej odpowiedzi na wniosek skarżącej po wniesieniu skargi. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Ponadto, przekroczenie terminu do udzielenia odpowiedzi nie było rażąco nadmierne, a skarżąca nie powołuje się na okoliczności wskazujące na naruszenie jej interesu poprzez brak uzyskania w ustawowym terminie odpowiedzi na jej żądanie udostępnienia informacji publicznej. Z wyżej wskazanych powodów (charakter bezczynności) nie wystąpiły podstawy do wymierzenia organowi grzywny, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt III wyroku). Regulacja ta ma charakter fakultatywny, zaś w przedstawionym stanie faktycznym sprawy nie zaistniały podstawy do zastosowania względem organu tego środka dyscyplinującego. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego radcą prawnym, Sąd orzekł w pkt. IV wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.