I GZ 359/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w . na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 647/19 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego wynikającą z pomniejszenia płatności postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 647/19, Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącej [A.] z o.o. w W. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 471 zł stosownie do § 3 w zw. z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Skarżąca spółka zaskarżyła powyższe zarządzenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. błędne zastosowanie art. 231 p.p.s.a. w zw. z § 3 w zw. z § 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, której przedmiotem jest decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej powinna zostać uiszczona połowa kwoty stosunkowego wpisu sądowego, pomimo że: a) przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy uznania prawa skarżącej do przyznania pomocy finansowej i tym samym nie jest to sprawa dotycząca należności pieniężnej, a zatem wpis od skargi kasacyjnej powinien być wpisem stałym, wynoszącym połowę wpisu od skargi, tj. kwotą 100 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 w zw. z § 3 rozporządzenia. b) powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (m.in. post. z dnia 16.10.2018 r., sygn. akt I GZ 340/18, post. z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I GZ 455/18). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "przedmiot zaskarżenia", o którym mowa w art. 231 p.p.s.a., należy rozumieć szeroko, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Zwraca się przy tym uwagę, że prawodawca o wiele zręczniej wypowiedział się w tej kwestii w ww. rozporządzeniu, gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem" (por. post. NSA z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1047/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji w orzecznictwie przyjmuje się, że przez "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" należy rozumieć te, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych będą podlegały wpisowi stosunkowemu (por. post. NSA z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt II FZ 227/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy art. 230 i 231 p.p.s.a. pozostają w związku z przepisami art. 215–218 p.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia. Z analizy tych przepisów wynika, że obowiązek podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy tylko spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, ponieważ tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu. Zawarte w omawianych przepisach określenie "wartość przedmiotu zaskarżenia" wskazuje, że akcent należy położyć na elemencie zaskarżenia – to co zostało przez wnoszącego skargę zaskarżone. Z uwagi na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania biegu skardze, w przepisach tych chodzi zatem o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 24). Powyższe prowadzi do wniosku, że ustalenie jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy czy stały) obowiązywał w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru aktu kończącego postępowanie administracyjne. Innymi słowy o rodzaju wpisu sądowego decyduje co do zasady charakter sprawy, w której wniesiono skargę, przedmiot i zakres zaskarżonego aktu. W rozpoznawanej sprawie została zaskarżona do Sądu I instancji decyzja, utrzymująca w mocy decyzję, którą przyznano skarżącej pomoc finansową na dofinansowanie funduszu operacyjnego w wyniku rozliczenia środków finansowych za 2017 rok w wysokości 20 823,55 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 38 021, 75 zł. Zatem pomoc finansową przyznano częściowo. W orzecznictwie sądowym poglądy co do tego, jaki rodzaj wpisu sądowego (stały czy stosunkowy) jest należny w sprawach skarg na decyzję odmawiającą przyznania płatności dla rolnika, decyzję odmawiającą przyznania płatności wraz z nałożeniem sankcji pieniężnej oraz na decyzje przyznające płatności w pomniejszonej wysokości, były niejednolite. Przyjmowano bowiem, że w przypadku skargi na decyzję odmawiającą płatności z określoną sankcją pieniężną (por. post. NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II GSK 636/08, orzeczenia.nsa.gov.pl), czy też skargi na decyzję o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości lub przyznanie pomocy finansowej w pomniejszonej wysokości (por. post. NSA z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GZ 112/10, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1024/11, orzeczenia.nsa.gov.pl) należny jest wpis stosunkowy, gdyż przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi. Jednocześnie wskazywano, że w przypadku skarg na decyzje odmawiające przyznania płatności należny jest wpis stały (por. post. NSA z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II GZ 277/09; z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt I GZ 190/10; z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II GSK 636/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ostatecznie jednak za dominujący i aktualny należy uznać pogląd, że w sprawach skarg na decyzje odmawiające przyznania różnego rodzaju płatności mieszczących się w ramach pomocy udzielonej rolnikom ze środków unijnych i krajowych, należy pobierać wpis stały, gdyż jest to decyzja odmawiająca przyznania określonego świadczenia, a nie decyzja o odmowie świadczenia w określonej wysokości (por. post. NSa z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I GZ 455/18, post. NSA z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II GZ 419/10; z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 93/11; z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt I GZ 347/12; z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II GZ 239/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten znajduje też uzasadnienie w sprawach, gdy skarga dotyczy decyzji odmawiającej przyznania płatności wraz z naliczeniem sankcji pieniężnej, bo sankcja ta jest w tym przypadku konsekwencją i elementem rozstrzygnięcia organu administracyjnego o odmowie przyznania dofinansowania. Również w sprawach skarg na decyzje przyznające płatności w pomniejszonej wysokości należny jest wpis stały, gdyż tego rodzaju decyzja nie zawiera w swojej treści rozstrzygnięcia o należności pieniężnej wynikającej ze złożonego wniosku, gdyż nie zawiera on wysokości żądanej płatności (por. post. NSA z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt II GZ 36/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 października 2018 r. (sygn. akt I GZ 340/18, orzeczenia.nsa.gov.pl) powyższe stanowisko należy także przyjąć w sprawie, w której skarga dotyczy decyzji w zakresie odmawiającym przyznania pomocy finansowej grupie producentów rolnych oraz dokonującej obniżki pomocy finansowej, która jest swego rodzaju sankcją. Tego rodzaju decyzja wydawana jest w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a) i lit. b) ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2016 r., poz. 58 ze zm.), a z ust. 1a art. 9 tej ustawy wynika, że w decyzjach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 określa się również obniżki pomocy, jeżeli wynikają one z przepisów Unii Europejskiej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalona zaskarżonym zarządzeniem kwota uzupełniającego wpisu sądowego budzi wątpliwości, co do jego prawidłowej wysokości zważywszy na treść decyzji którą przyznano skarżącej pomoc finansową na dofinansowanie funduszu operacyjnego w wysokości 20 823,55 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 38 021, 75 zł. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9a ust. 4 ustawy z dnia o organizacji rynków owoców i warzyw. Zatem przedmiotem sprawy, jak wskazała w zażaleniu skarżąca, jest odmowa przyznania częściowej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego wynikającej z pomniejszenia płatności o które wnioskowała skarżąca. Przewodniczący Wydziału powinien przeanalizować czy w sprawie nie jest należny wpis stały w kwocie 200 zł zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu rolnictwa i leśnictwa - 200 zł. Tym samym zgodnie z § 3 połowa wpisu od skargi kasacyjnej powinna wynosić 100 złotych. Powyższe powoduje, że zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi w kwocie w nim wskazanej było nieprawidłowe. Przewodniczący Wydziału w tych okolicznościach powinien rozważyć czy w sprawie nie powinna znaleźć zastosowania procedura z art. 218 p.p.s.a. (tak: postanowienie NSA z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I GZ 455/18, z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt I GZ 263/20). Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a.