II FZ 127/23

SENTENCJA Dnia 18 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 472/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 30 czerwca 2023 r., nr 8000-408000-COP-2.4102.1.2023 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 4 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 472/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K. F. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 30 czerwca 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga na ww. decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu została opatrzona podpisem elektronicznym doradcy podatkowego S. C.. W związku z tym, że do skargi nie załączono pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, wnoszący skargę został wezwany do przedłożenia odpowiedniego pełnomocnictwa, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone doradcy podatkowemu 20 września 2023 r. Termin do uzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi upłynął bezskutecznie 27 września 2023 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "P.p.s.a.") odrzucił skargę. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zarzucił na podstawie art. 194 § 1 pkt 4, § 2 i § 3 w zw. z art. 42 § 2 P.p.s.a. naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi z powodu jej braków formalnych, pomimo wadliwego wezwania do ich uzupełnienia przez brak wezwania Skarżącego do samodzielnego podpisania skargi; - art. 49 § 1 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, mimo że skarga mogła otrzymać i otrzymała prawidłowy bieg; - art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP przez naruszenie zasady gwarantującej każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazującej zamykania drogi sądowej. Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 P.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 P.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 11 września 2023 r. wezwano pełnomocnika strony Skarżącej do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), przez nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego, z którego treści wynika uprawnienie do reprezentowania Skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym bądź przed sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie zostało doręczone doradcy podatkowemu S. C. 20 września 2023 r. W zakreślonym terminie, pełnomocnik nie nadesłał pełnomocnictwa. Wobec powyższego zasadnie Sąd pierwszej instancji orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Argumentacja zażalenia dotycząca naruszenia Konstytucji RP jest na gruncie tej sprawy chybiona, gdyż Skarżący miał zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi, tj. prawidłowego uzupełnienia braków formalnych, przewidzianego w ustawie P.p.s.a. Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99, Trybunał Konstytucyjny wskazał pewne ograniczenia prawa do sądu, które nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Już sam kształt postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne. Te ograniczenia formalne postępowania zakreślają wyraźne granice realizacji prawa do sądu. Ogół zasad postępowania stanowi pewien model. Jest on istotny przy badaniu, czy w danej sprawie prawo do sądu nie jest nadmiernie ograniczane. Uzasadnieniem wprowadzania ograniczeń wspomnianego prawa są nie tylko wymogi formalne procedury, lecz także zbiór przesłanek zawartych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie można zatem wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych przez sąd zgodnie z obowiązującą procedurą. Nie stanowi to o pozbawieniu strony prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, Stronie umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni. Niestaranne działanie pełnomocnika obciąża Stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie. Podkreślić należy, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz. Profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych lub nieprawidłowym uzupełnieniem braków formalnych. Niezrozumiale jest stanowisko pełnomocnika, że Sąd pierwszej instancji powinien wezwać samego Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, który wskazał w skardze, że reprezentuje Skarżącego, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samego Skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącego do podpisania skargi osobiście, prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. (zob. postanowienie NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 403/22 oraz postanowienia z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17 i z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21). Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. jest zatem bezzasadny. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.