I OSK 2147/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. i M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. I SA/Wa 597/24 w sprawie ze skargi E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. i M. M. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/21 oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 597/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) w sprawie ze skargi E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M. i M. M. (dalej: Skarżący/Skarżący kasacyjnie) na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: Prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dna 16 maja 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/21 orzekł o: wymierzeniu Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych (pkt 1 sentencji wyroku); stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku); oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku); zasądził od Prezydenta m.st. Warszawy na E. G., G. Z., E. W., K. M., M. M., M. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji wyroku). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli Skarżący, zaskarżając jego punktu 3, a więc w części, w której Sąd I - oddalił wniosek Skarżących o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 3000 (trzy tysiące) złotych na rzecz każdego Skarżącego od organu. Zaskarżonemu w tej części wyrokowi zarzucili naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz postanowienia o zawieszeniu postępowania stanowi podstawę do uznania, że przyznanie sumy pieniężnej jest niezasadne, podczas, gdy stwierdzono że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a jednocześnie w sprawie zachodzą wszystkie przesłanki do przyznania na rzecz Skarżących sumy pieniężnej; 2. prawa materialnego, tj. art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na uznaniu, iż z uwagi na okoliczność wydania po otrzymaniu przez Prezydenta wezwania do wykonania wyroku decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz postanowienia o zawieszeniu postępowania Skarżący nie doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy lub szkody, którą należałoby zrekompensować. Wobec powyższego wnieśli o uchylenie pkt 3 zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez przyznanie na rzecz każdego ze Skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 3 000 zł (trzy tysiące złotych) w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. Nadto, wnieśli o zwrot kosztów postępowania oraz o zrzekli się przeprowadzenia rozprawy. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Skarżących przytoczył bogate orzecznictwo sądów administracyjnych oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w kwestii sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie podnieśli zarzuty jedynie w odniesieniu do pkt 3 zaskarżonego orzeczenia, w którym oddalono skargę w zakresie żądania przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości po 3000 (trzy tysiące) dla każdego ze Skarżących. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku w kwestionowanej części. Wbrew temu co twierdzą Skarżący kasacyjnie zakwalifikowanie działań organu jako bezczynność z rażącym naruszeniem prawa (jak w niniejszej sprawie), nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na ich rzecz sumy pieniężnej. Wskazać też należy, że przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. daje sądowi możliwość, a nie nakłada na sąd obowiązek, w przypadku uwzględnienia skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy, wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Sąd powinien przede wszystkim mieć na uwadze funkcje jakie środki te pełnią. Zastosowanie art. 154 § 7 p.p.s.a. odbywa się zatem zgodnie z uznaniem sądu stosującego te środki. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanego środka pieniężnego polega natomiast przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic stosowanej instytucji materialnoprawnej, a ponadto, czy wybór oparty został na obiektywnych kryteriach wynikających z celu stosowanych norm. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego. Z woli ustawodawcy przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej w trybie art. 154 § 7 p.p.s.a. zależy zatem od uznania sądu i brak jest w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń. W związku z powyższym za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że chociaż w niniejszej sprawie organ prowadził postępowanie z rażącym naruszeniem prawa, to nie zaistniała uzasadniona konieczność zastosowania wobec organu dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych (oprócz wymierzenia organowi grzywny w wysokości trzech tysięcy złotych), w postaci przyznania Skarżącym sumy pieniężnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku co do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 (w zakresie odmowy przyznania na rzecz Skarżących sumy pieniężnej) w sposób dostateczny wyjaśnia motywy, którymi kierował się sąd. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, z jakich powodów nie przyznał Skarżącym wnioskowanej sumy pieniężnej. Wskazał, bowiem, że zastosowanie w sprawie dodatkowej dolegliwości pieniężnej (przy jednoczesnym już wymierzeniu organowi grzywny) wobec organu nie ma uzasadnienia. Dodatkowo niejako Sąd I instancji zaakcentował, że odmowa przyznania sumy pieniężnej nastąpiła, z uwagi na to, że Prezydent po otrzymaniu wezwania do wykonania wyroku wydał decyzję z 23 lutego 2024 r. nr 127/SD/2024, którą umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako działka nr [...] lit. [...] i R oraz postanowienie z 23 lutego 2024 r. nr 176/SD/2024, którym zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej odszkodowanie za ww. nieruchomość warszawską w części dotyczącej działki nr [...] lit. [...]. Jeszcze raz należy przypomnieć, że rozstrzygnięcie przewidziane w art. 154 § 7 p.p.s.a. oparte jest na uznaniu sędziowskim, a ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego. Dotyczy to zarówno przypadku, gdy Sąd I instancji skorzystał z kompetencji przewidzianej w art. 154 § 7 p.p.s.a., jak i przypadku, gdy Sąd I instancji nie znalazł ku temu podstaw. W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej ani ich uzasadnienie nie naprowadzają na takie okoliczności, które wskazywałyby na przekroczenie przez Sąd I instancji granic uznania sędziowskiego. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.