I OZ 13/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 457/24 o odrzuceniu skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 października 2022 r. znak: DAP-WOSR-7280-108/2019/AM w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 457/24 odrzucił skargę [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 października 2022 r. znak: DAP-WOSR-7280-108/2019/AM w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty - z uwagi na wniesienie skargi z uchybieniem terminu. Zażalenie na postanowienie z dnia 18 października 2024 r. złożył [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę złożoną po upływie terminu do jej wniesienia. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, [...] jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Sąd I instancji zasadnie uznał, że skargę wniesiono z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., a tym samym prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 83 § 1 p.p.s.a., terminy liczy się według przepisów prawa cywilnego, [...]. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zapoczątkowywany jest zdarzeniem prawnym - doręczeniem zaskarżonego rozstrzygnięcia i jest terminem 30-dniowym. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - bezpośrednio do rąk adresata, bądź jego pełnomocnika tudzież pełnoletniego domownika, w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego - operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - doręczenie zastępcze w trybie art. 44 k.p.a. W takiej sytuacji zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy - art. 44 § 4 k.p.a. Przepis art. 44 k.p.a. umożliwia osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto w sposób bezpośredni nie miało miejsca. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja skierowana została na prawidłowy adres skarżącego i doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została uznana za skutecznie doręczoną skarżącemu - w myśl art. 44 k.p.a., w dniu 26 października 2022 r. - to termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upływał w dniu 25 listopada 2022 r. Skarżący natomiast wniósł skargę za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 16 stycznia 2024 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Termin, o którym stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a., jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może być on skracany ani przedłużany przez sąd ani przez organ odwoławczy. Innymi słowy, sąd administracyjny nie jest uprawniony do modyfikacji długości terminu ustawowego. Jest to również termin prekluzyjny, co oznacza, że sąd administracyjny uwzględnia jego upływ z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, jako spóźnioną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Termin ten ma charakter procesowy - w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie (T. Woś w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 458, 464-465, uw. 1, 6 do art. 53; tenże, w: T. Woś (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne, 2009, s. 178; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 408, nb 1 do art. 53). Taki wniosek skarżący złożył, jednakże nie został on przez Sąd uwzględniony (postanowienie WSA z dnia 4 czerwca 2024 r. I SA/Wa 457/24, utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 19 września 2024 r., I OZ 533/24). Konkludując, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi zawsze prowadzi do jej odrzucenia. Sąd jest w tym zakresie związany art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. i nie ma swobody w kreowaniu innej sytuacji prawnej strony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.