III FSK 608/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A.C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach z dnia 22 lipca 2022 r., nr 1613-SEW.4261.36.2022 w sprawie ze skargi kasacyjnej A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 397/22 w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 listopada 2022 r., nr 1601-IEW.4261.18.2022 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia: 1. odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku, 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach z dnia 22 lipca 2022 r., nr 1613-SEW.4261.36.2022. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 397/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A.C. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 listopada 2022 r., nr 1601-IEW.4261.18.2022 w przedmiocie ulgi płatniczej. Pismem z 11 grudnia 2023 r. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o wstrzymanie wykonania w całości "wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17.02.2023 r. sygn. I SA/Op 397/22 i poprzedzającej go decyzji obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych". Strona uzasadniła swój wniosek sytuacją finansową, licznymi schorzeniami i brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia na stałe. Nie posiada on również żadnych oszczędności ani majątku, by móc zapłacić zobowiązanie podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego w części dotyczącej wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia (wyroku) podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Stronie wnoszącej skargę kasacyjną wyjaśnić należy, że kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy jednak wyłącznie wstrzymania wykonania aktów bądź czynności wydanych w postępowaniu administracyjnym i będących przedmiotem kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że nie może on stanowić podstawy wstrzymania wykonania wyroku, którego dotyczy skarga kasacyjna złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak jest również innych przepisów w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również w ustawach szczególnych, które pozwalałyby na wstrzymanie wykonania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadku wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienia NSA: z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4852/21, z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 774/19; z 29 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1765/20). W konsekwencji, skoro Skarżący w skardze kasacyjnej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek ten należało odrzucić. Nie ma bowiem prawnej możliwości rozważania o zasadności wstrzymania wykonania wyroku sądu pierwszej instancji, ponieważ żądanie to nie ma oparcia w przepisach prawa, co czyni przedmiotowy wniosek niedopuszczalnym. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. Przechodząc zaś do wniosku w części dotyczącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach z dnia 22 lipca 2022 r., nr 1613-SEW.4261.36.2022., w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zarówno aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jak też aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. post. NSA z 14 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1189/22). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a treść wniosku i akta sprawy nie pozwalają na ocenę aktualnej sytuacji majątkowej Skarżącego. Uniemożliwiło to tym samym stwierdzenie, czy rzeczywiście nie dysponuje środkami na pokrycie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Ubocznie, warto podkreślić, że na tle przytoczonego przepisu w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61 oraz przykładowo postanowienie NSA: z 23 września 2009 r., sygn. akt II FZ 342/09; z 30 października 2009 r., sygn. akt II FZ 417/09). Atrybutu takiego pozbawiona jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej. Decyzja taka nie nakłada bowiem na stronę żadnych nowych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie bądź w drodze przymusu (por. m.in. postanowienie NSA z 21 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1505/10). Inaczej mówiąc z decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej nie wynika obowiązek zapłaty określonej należności pieniężnej. Decyzja taka rozstrzyga o istnieniu przesłanek pozwalających na zastosowanie ulgi płatniczej w postaci umorzenia zaległości. Jakkolwiek uzyskanie tej ulgi skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego w konkretnej kwocie, to jednak między przyznaniem ulgi a należnością pieniężną, zachodzi jedynie związek pośredni (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., II FPS 2/09). Skoro zaskarżone decyzje nie nakładają na Skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy nie istnieje możliwość wstrzymania wykonania takich decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.