III OSK 2890/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B.P. i E.P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B.P. i E.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 484/24 w sprawie ze skargi B.P. i E.P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 20 listopada 2023 r., nr DOOŚ-WDŚZIL.420.13.2021.EK/AWT.32 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Decyzją z 19 marca 2021 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn.: "[...]". Po rozpoznaniu odwołania B.P. oraz E.P., zaskarżoną decyzją z 20 listopada 2023 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił decyzję organu I instancji w części "i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy lub umorzył postępowanie pierwszej instancji", a w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B.P. i E.P. (dalej: skarżący) zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że wykonanie zaskarżonej decyzji w części posadowienia płotu akustycznego po niewłaściwej stronie drogi serwisowej nr [...] i zaniechanie jego posadowienia pomiędzy drogą serwisową nr [...] a działkami skarżących nr [...] i [...] na długości od km [...]+[...] do [...]+[...] spowoduje uciążliwości dla wnioskodawców w postaci nadmiernego hałasu i spalin. Postanowieniem z 4 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 19 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 472/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących. Wyrokiem z 4 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 484/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.P. oraz E.P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 20 listopada 2023 r., nr DOOŚ-WDŚZIL.420.13.2021.EK/AWT.32 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Wnosząc skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu I instancji, skarżący wnieśli także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z 19 marca 2021 r. W uzasadnieniu wskazano, że brak wstrzymania wykonania w całości zaskarżonej decyzji w istocie spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla skarżących, gdyż wykonanie zaskarżonej decyzji w części posadowienia płotu akustycznego po niewłaściwej stronie drogi serwisowej nr [...] i zaniechanie jego posadowienia pomiędzy drogą serwisową nr [...] a działkami skarżących nr [...] i [...] na długości od km [...]+[...] do [...]+[...] spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci nadmiernego hałasu, spalin i uciążliwości dla skarżących, które skarżący musieliby znosić w sytuacji, gdy jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej zaskarżona decyzja winna być uchylona z uwagi na naruszenie przez GDOŚ wskazanych przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Skarżący zauważyli, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy raportem z analizy akustycznej, wskutek realizowanej inwestycji drogowej natężenie ruchu drogą serwisową nr [...] drastycznie się zwiększy do 457 pojazdów lekkich i 44 pojazdów ciężkich w porze dnia i 61 pojazdów lekkich w porze nocnej. Zatem tą drogą będzie przejeżdżał pojazd prawie co jedną minutę w porze dnia, a duży pojazd ciężki "TIR" co 15 minut w porze dnia, a w porze nocnej co 10 minut. Obecnie natężenie ruchu jest natomiast znikome. Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżących, oczywistym jest, że tak duży ruch pojazdów na drodze, wskutek realizacji inwestycji drogowej, zdecydowanie zwiększy emitowany z tego powodu hałas, ilość spalin, nadmiernych wibracji i innych uciążliwości, które bezpośrednio wpłyną na jakość życia, zdrowie i samopoczucie skarżących i osób przebywających na działce skarżących, trwałość ścian budynków skarżących, a nawet bezpośrednio wpłynie na zwiększenie niebezpieczeństwa utraty życia lub zdrowia, gdyż niebezpieczeństwo wypadków w tym śmiertelnych wypadków w przypadku, gdy droga serwisowa nr [...] nie zostanie odgrodzona ekranem akustycznym od działki skarżących zdecydowanie wzrośnie. Wszystko to, w ocenie skarżących spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci nadmiernego hałasu, spalin, nadmiernych wibracji powodujących pęknięcia ścian budynków skarżących i uciążliwości dla skarżących, które będą musieli skarżący znosić, a nawet spowoduje wzrost bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia lub zdrowia, wyrządzając tym samym skarżącym znaczną szkodę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa), do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym, że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Innymi słowy, z jednej strony przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji środowiskowej jest "znaczna szkoda", przez którą należy rozumieć taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 1026/12; z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1841/12 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z drugiej strony przesłanką uzasadniającą udzielenie ochrony tymczasowej są trudne do odwrócenia następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, które nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienie o wstrzymaniu aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przez taką zmianę można rozumieć jedynie zmianę okoliczności, które stanowiły podstawę do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 969/08). Warunkiem zmiany postanowienia jest zmiana takich okoliczności, które warunkowały jego podjęcie, tj. były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2374/14). W okolicznościach niniejszej sprawy postanowieniem z 4 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 484/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 472/24, oddalił zażalenie skarżących. Przyczyną odmownego rozpoznania wniosku był fakt, że skarżący nie uprawdopodobnili w dostateczny sposób zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Stanowisko Sądu I instancji podzielił następnie Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc, że realizacja przedsięwzięcia może spowodować wskazywane przez skarżących uciążliwości, jednak nie wykazali oni, żeby te uciążliwości mieściły się w kategorii przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając tę okoliczność na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, wnioski zawarte w skardze kasacyjnej należy traktować jako wnioski, o których mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a. (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 1671/23). W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, obecnie rozpoznając ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jest związany granicami oceny takiego wniosku określonymi w art. 61 § 4 p.p.s.a. Podkreślić jednocześnie należy, że zmiana okoliczności sprawy jest również przesłanką zmiany i uchylenia postanowienia prawomocnego niekończącego postępowania w sprawie, o czym stanowi art. 165 p.p.s.a. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny będzie uprawniony do zmiany zapadłego w niniejszej sprawie prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zmianie uległy okoliczności sprawy (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1473/19 oraz z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3342/19). Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Okoliczności powołane jako podstawy uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarte w skardze kasacyjnej są w istocie tożsame z tymi powoływanymi przez skarżących na etapie postępowania przed Sądem I instancji. Uszczegółowienie argumentacji w zakresie zwiększenia natężenia ruchu drogowego nie uzasadnia uznania, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 61 § 4 p.p.s.a., z wniosku nie wynika, aby nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych sprawy uzasadniająca odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do zmiany zapadłego już w sprawie postanowienia na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., ani też nie ma podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie obecnie rozpatrywanego wniosku. W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek. Sprawa została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 86f ust. 2 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym sąd rozpatruje na rozprawie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku do sądu.