I OZ 612/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 710/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskrzonej decyzji w sprawie ze skargi D.G. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 9 lutego 2023 r., nr DSZ-V.4321.2.670.2022.BS w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem z dnia 6 marca 2023 r. D.G. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 9 lutego 2023 r., nr DSZ-V.4321.2.670.2022.BS utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 czerwca 2022 r., nr WP-XV.9950.14.011730.2021 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego w postacie dodatku dyferencyjnego na córkę L.C. za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 maja 2022 r. Wraz z wniesioną skargą skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego do czasu prawomocnego rozpoznania skargi z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w utrzymaniu siebie i córki, uzasadniając to brakiem pracy. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 710/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji podniósł, że w rozpoznawanej sprawie złożony przez skarżącą wniosek, w ramach przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie przedstawiła wystarczających argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie podała w jakiej sytuacji osobistej (majątkowej, finansowej) była w dniu złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, a w konsekwencji, zdaniem Sądu, brak było możliwości dokonania jego jednoznacznej oceny. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – r.pr. K.Ł. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzuciła naruszenie art. 61 P.p.s.a. poprzez nieusprawiedliwioną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, co stanowi realną groźbę wywołania nieodwracalnych skutków dla skarżącej i jej małoletniej córki. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca korzysta z prawa pomocy udzielonego jej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W złożonym wniosku udokumentowała, że aktualnie jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z alimentów na córkę w wysokości 800 zł oraz świadczenia wychowawczego 500+. Dodatkowo korzysta ze wsparcia finansowego swojej rodziny, która pomaga jej poprzez udzielanie drobnych pożyczek, robienia zakupów oraz użyczenia mieszkania. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotem wstrzymania mogą być natomiast jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (zob. T. Woś, Postępowanie..., s. 146; Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23.01.1997 r., SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3, poz. 54, teza 1). Tym samym problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z 10.05.2012 r., II FZ 358/12, LEX nr 1166138). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (zob. postanowienie NSA z 15.12.2004 r., OZ 805/04, LEX nr 837880). W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej dotyczył decyzji w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, a więc orzeczenia, które nie nadaje się do wykonania. Decyzja ta nie jest bowiem dla skarżącej źródłem jakichkolwiek nakazów lub zakazów podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny czy też przymusowy w trybie postępowania egzekucyjnego, a jedynie wywołuje skutki procesowe, rozstrzygając o braku uprawnienia do świadczenia w danym okresie. Wbrew twierdzeniom skarżącej, bezpośrednim skutkiem zaskarżonej decyzji nie jest więc konieczność zwrotu pobranego świadczenia wychowawczego. Obowiązek ten powstanie dopiero z chwilą ewentualnego wydania decyzji w takim przedmiocie. Jest to jednak postępowanie odrębne od postępowania będącego przedmiotem niniejszej sprawy, natomiast ostateczna decyzja wydana w takim postępowaniu może być również przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jak też może być objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż w przypadku orzeczenia, które nie nadaje się do wykonania, Sąd nie jest zobligowany do badania przesłanek uzasadniających możliwość wstrzymania wykonania konkretnego aktu, czy jak w niniejszej sprawie uznania, że skarżąca nie przedstawiła wystarczających argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie, pomimo błędnego uzasadniania odpowiada prawu i, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Zawarty w zażaleniu wniosek w przedmiocie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie podlega rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 P.p.s.a., przyznawane jest przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.