Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I Ns 266/25

Common courts2026-01-14
Case number
I Ns 266/25
Judgment date
2026-01-14
Type
DECISION

Judges

Marta Izmajłowicz-Góralska (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Summary

Oceny znaczenia wypowiedzi spadkodawcy nie można dokonywać ex post, po jego śmierci i przy uwzględnieniu okoliczności, które nastąpiły czy też – mimo, iż były oczekiwane – nie miały miejsca. Czym innym jest wypowiedzenie ostatniej woli na łożu śmierci, a czym innym prośba o sprowadzenie notariusza w celu rozporządzenia swoim majątkiem, inna jest bowiem w obu tych wypadkach wola osoby składającej oświadczenie. Okoliczność, że spadkodawca nie dożył czynności notarialnej, jakiej zamierzał dokonać, tej oceny zmieniać nie może.

Judgment text

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I Ns 266/25</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>14 stycznia 2026 roku</p> <p>Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący – sędzia Marta Izmajłowicz-Góralska</p> <p>Protokolant – stażystka Karolina Kwiatkowska</p> <p>po rozpoznaniu 14 stycznia 2026 roku w Nowym Dworze Mazowieckim</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">U. K.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">X. V.</span>, <span class="anon-block">Z. N. (4)</span>, <span class="anon-block">D. P.</span>, <span class="anon-block">S. D. (1)</span>, <span class="anon-block">W. V.</span>, <span class="anon-block">H. K. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. T. (1)</span>, <span class="anon-block">X. P. (1)</span>, <span class="anon-block">O. A. (1)</span>, <span class="anon-block">L. G. (2)</span>, <span class="anon-block">D. D.</span>, <span class="anon-block">A. V.</span>, <span class="anon-block">I. N.</span>, <span class="anon-block">K. N.</span>, <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku</p> <p>1.  stwierdza, że spadek po <span class="anon-block">Z. P.</span>, córce <span class="anon-block">I.</span> i <span class="anon-block">X.</span>, PESEL: <span class="anon-block">(...)</span>, zmarłej 28 lutego 2022 roku w <span class="anon-block">R. (2)</span>, gminie <span class="anon-block">B.</span>, gdzie ostatnio przed śmiercią zwykle przebywała, nabyli z dobrodziejstwem inwentarza, na podstawie ustawy:</p> <dl> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">I. V. (1)</span>, z domu <span class="anon-block">K.</span>, córka <span class="anon-block">D. I.</span> i <span class="anon-block">O.</span>, urodzona <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">R. (1)</span>, w 1/12 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">H. K. (2)</span>, syn <span class="anon-block">I. I.</span> i <span class="anon-block">O. I.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">F.</span>, w 1/24 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">Z. T. (2)</span>, córka <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">O. I.</span>, urodzona <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">F.</span>, w 1/24 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">D. P.</span>, syn <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">L.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">D.</span>, w 1/12 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">S. P.</span>, syn <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">L.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">R. (1)</span>, w 1/12 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">O. A. (2)</span> z domu <span class="anon-block">D.</span>, córka <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">V.</span>, urodzona <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">I.</span>, w 1/18 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">L. G. (1)</span> z domu <span class="anon-block">D.</span>, córka <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">V.</span>, urodzona <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, w 1/18 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">S. D. (2)</span>, syn <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">V.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">I.</span>, w 1/18 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">Z.</span> <span class="anon-block">A. N.</span>, syn <span class="anon-block">Z. Z.</span> i <span class="anon-block">W.</span>, urodzony <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">F.</span>, w 1/6 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">X. P. (3)</span>, syn <span class="anon-block">D.</span> i <span class="anon-block">I.</span>, urodzony 25 <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>, w 1/6 części spadku,</p> </dd> <dt></dt> <dd> <p> <span class="anon-block">W. V.</span> z domu <span class="anon-block">P.</span>, córka <span class="anon-block">D.</span> i <span class="anon-block">I.</span>, urodzona <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>, w 1/6 części spadku;</p> </dd> </dl> <p>2.  stwierdza, że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie.</p> <p>Sygn. akt I Ns 266/25</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim</p> <p>z dnia 14 stycznia 2025 roku</p> <p>We wniosku z 22 kwietnia 2022 roku (data wpływu) <span class="anon-block">U. K.</span>, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o:</p> <p>1.  otwarcie testamentu ustnego wypowiedzianego 20 lutego 2022r. w obecności świadków <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">W. D.</span>, <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i <span class="anon-block">A. K.</span>, w ramach którego do całości spadku <span class="anon-block">Z. P.</span> powołała <span class="anon-block">U. K.</span>;</p> <p>2.  stwierdzenie, że spadek po <span class="anon-block">Z. P.</span>, zmarłej 28 lutego 2022r. w <span class="anon-block">R. (2)</span>, nabyła na podstawie testamentu ustnego w całości <span class="anon-block">U. K.</span>;</p> <p>3.  o stwierdzenie, że <span class="anon-block">U. K.</span> jest zobowiązana do zapłaty, tytułem zapisu na rzecz <span class="anon-block">X. V.</span>, <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i <span class="anon-block">S. D. (1)</span> kwot po 33.000 zł oraz 330 USD.</p> <p>W uzasadnieniu swojego stanowiska wnioskodawczyni podała, że spadkodawczyni nie pozostawiła po sobie dzieci ani małżonka. W dacie jej śmierci nie żyli też jej rodzice i rodzeństwo. <span class="anon-block">Z. P.</span> cierpiała na problemy zdrowotne związane z krążeniem, które to schorzenie zagrażało jej życiu. 20 lutego 2022 r. spadkodawczyni, w obecności świadków <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">W. D.</span>, <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i <span class="anon-block">A. K.</span> oświadczyła swoją ostatnią wolę, w której do całości spadku została powołana <span class="anon-block">U. K.</span>, zaś <span class="anon-block">X. V.</span>, <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i <span class="anon-block">S. D. (1)</span> mieli otrzymać kwoty po 33.000 zł i 330 USD. Wskazał, że chce być po śmierci spopielona. W związku z treścią testamentu ustnego wnioskodawczyni, na prośbę spadkodawczyni, rozpoczęła poszukiwania notariusza, który mógłby przyjechać do miejsca zamieszkania spadkodawczyni, celem spisania testamentu notarialnego. Wówczas znaleziono stronę internetową notariusza <span class="anon-block">Z. B.</span>. Spadkodawczyni z uwagi na wiek, stan zdrowia i okres pandemii nie mogła stawić się w kancelarii notarialnej osobiście. Notariusz zaproponowała najbliższy możliwy termin stawienia się w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni na dzień 1 marca 2022 r., jednakże 28 lutego 2022 r. spadkodawczyni zmarła. Do dnia śmierci testament ustny nie został odwołany ani zmieniony. Treść testamentu została spisana 5 marca 2022 r. przez świadka <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i podpisana przez wszystkich pozostałych świadków.</p> <p>Uczestnicy <span class="anon-block">X. V.</span> i <span class="anon-block">W. V.</span> odnosząc się do wniosku podali, że nie mają żadnej wiedzy o testamencie ustnym spadkodawczyni, gdyż nie byli obecni przy zmarłej w tym dniu (pismo, k. 55). Podczas rozprawy w dniu 20.09.2024r. <span class="anon-block">X. V.</span> stwierdził, że jego zdaniem testament ustny miał uzasadnienie, gdyż spadkodawczyni znajdowała się w takim stanie fizyczny, że nie byłaby w stanie utrzymać długopisu. Do tego stanowiska przyłączyli się <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i <span class="anon-block">W. V.</span> (k.214).</p> <p>Uczestniczka <span class="anon-block">I. B.</span> wniosła o oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu ustnego, domagając się stwierdzenia nabycia spadku na podstawie ustawy przez <span class="anon-block">D. P.</span>, <span class="anon-block">S. D. (1)</span>, <span class="anon-block">L. G. (1)</span>, <span class="anon-block">O. A. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. T. (1)</span>, <span class="anon-block">H. K. (1)</span>, <span class="anon-block">W. V.</span>, <span class="anon-block">X. V.</span> i <span class="anon-block">I. V. (2)</span>. Zdaniem uczestniczki nie zaistniały przesłanki pozwalające na sporządzenie testamentu w formie ustnej, tj. nie istniała obawa rychłej śmierci spadkodawczyni oraz nie było niemożliwe bądź utrudnione zachowanie zwykłej formy testamentu. Uczestniczka poddała również w wątpliwość treść protokołu mającego odwzorowywać treść testamentu ustnego (pismo, k. 158 – 159).</p> <p>Uczestniczka <span class="anon-block">O. A. (1)</span> pozostawiła wniosek do uznania Sądu (protokół rozprawy, k. 215).</p> <p>Uczestnik <span class="anon-block">D. P.</span> kwestionował testament, wskazując na nieścisłości w jego treści dotyczące daty urodzenia spadkodawczyni oraz danych uczestników. Poddał w wątpliwość ostatnią wolę <span class="anon-block">Z. P.</span> dotyczącą jej spopielenia po śmierci, ponieważ w jego ocenie starsi ludzie nie uznają takich pochówków, a w grobowcu było miejsce, by zmieścić trumnę. Wskazał również, że w przypadku, kiedy jeden notariusz nie mógł przybyć do miejsca zamieszkania spadkodawczyni w celu sporządzenia testamentu, można było poszukać innego (protokół rozprawy, k. 261). Do tego stanowiska przyłączyli się <span class="anon-block">Z. T. (1)</span> i <span class="anon-block">D. D.</span> (protokół rozprawy, k.329).</p> <p>Podczas rozprawy w dniu 16 kwietnia 2025 roku pełnomocnik <span class="anon-block">Z. T. (1)</span> i <span class="anon-block">D. P.</span> wniósł o oddalenie wniosku o stwierdzenia nabycia spadku z testamentu i stwierdzenie nabycia spadku z ustawy. Wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające sporządzenie testamentu ustnego, w szczególności obawa rychłej śmierci spadkodawczyni, ani brak możliwości sporządzenia testamentu w zwykłej formie. Ponadto, zdaniem uczestników spadkodawczyni nie oświadczyła swojej ostatniej woli, a jedynie wyraziła wolę spisania testamentu przed notariuszem. Ponadto wątpliwości uczestników budzi protokół testamentu ustnego, do którego zostały wprowadzone elementy, o których spadkodawczyni nie wspominała. Wreszcie, zdaniem uczestników, użycie przez spadkodawczynię sformułowania „za dożywotnią opiekę” może świadczyć o tym, że nie zamierzała uczynić <span class="anon-block">U. K.</span> swoją spadkobierczynią, a zawrzeć z nią umowę o dożywocie (protokół rozprawy, k. 346).</p> <p>Wobec śmierci uczestniczki <span class="anon-block">I. V. (1)</span> na mocy postanowienia z 18 października 2024 r. w miejsce zmarłej uczestniczki wstąpili jej następcy prawni <span class="anon-block">D. D.</span> i <span class="anon-block">A. V.</span> (postanowienie, k. 239). Natomiast wobec śmierci uczestników <span class="anon-block">S. P.</span> i <span class="anon-block">Z. N. (5)</span> na mocy postanowienia z 6 sierpnia 2025 r. w miejsce zmarłych uczestników wstąpili ich następcy prawni: <span class="anon-block">D. P.</span>, <span class="anon-block">I. N.</span>, <span class="anon-block">K. N.</span> i <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> (postanowienie, k. 362).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny.</strong> </p> <p>Spadkodawczyni <span class="anon-block">Z. P.</span> zmarła 28 lutego 2022 roku w <span class="anon-block">R. (2)</span>, gdzie przed śmiercią ostatnio zamieszkiwała.</p> <p>Zmarła nie posiadała małżonka ani dzieci. Jej rodzice <span class="anon-block">I.</span> i <span class="anon-block">X. P. (2)</span> zmarli przed nią. Spadkodawczyni miała trzech braci, którzy także zmarli przed nią: <span class="anon-block">O. P.</span>, <span class="anon-block">D. P.</span> oraz brata, którego imienia współcześni nie pamiętają, a który zginął w trakcie wojny jako bezdzietny kawaler.</p> <p> <span class="anon-block">O. P.</span> (drugi z braci <span class="anon-block">Z. P.</span>) zmarł 2 czerwca 1990 roku, pozostawiając po sobie troje dzieci: <span class="anon-block">O. K. (2)</span>, <span class="anon-block">J. P.</span> oraz <span class="anon-block">V. D.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">O. K. (1)</span> zmarła 5 marca 2001 roku, pozostawiając troje dzieci: <span class="anon-block">O. T.</span>, <span class="anon-block">S. W.</span> oraz <span class="anon-block">I. V. (1)</span>. <span class="anon-block">O. T.</span> zmarła 12 listopada 2019 roku, pozostawiając dwoje dzieci: <span class="anon-block">H. K. (1)</span> i <span class="anon-block">Z. T. (1)</span>. <span class="anon-block">S. W.</span> zmarła bezdzietnie 22 kwietnia 2015 roku. <span class="anon-block">I. V. (1)</span> zmarła w toku niniejszej sprawy, 12 października 2024 roku, zaś w jej miejsce wstąpili jej następcy prawni: syn <span class="anon-block">D. D.</span> i mąż <span class="anon-block">A. V.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">J. P.</span> zmarł 2 maja 2004 roku, pozostawiając dwóch synów: <span class="anon-block">D. P.</span> i <span class="anon-block">S. P.</span>. <span class="anon-block">S. P.</span> zmarł jako bezdzietny kawaler w toku niniejszej sprawy, 15 czerwca 2025 roku.</p> <p> <span class="anon-block">V. D.</span> zmarła 25 marca 2019 roku, pozostawiając troje dzieci: <span class="anon-block">O. A. (1)</span>, <span class="anon-block">L. G. (2)</span> i <span class="anon-block">S. D. (1)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">D. P.</span> (trzeci z braci <span class="anon-block">Z. P.</span>) zmarł 14 lutego 1997 roku, pozostawiając troje dzieci: <span class="anon-block">W. N.</span>, <span class="anon-block">X. P. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. V.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">W. N.</span> zmarła 22 grudnia 2019 roku, pozostawiając po sobie synów <span class="anon-block">Z. N. (2)</span> i <span class="anon-block">Z. N. (3)</span>. <span class="anon-block">Z. N. (3)</span> zmarł 1 maja 1999 roku jako bezdzietny kawaler, jego spadkobiercami są ojciec <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i brat <span class="anon-block">Z. N. (2)</span>. <span class="anon-block">Z. N. (2)</span> zmarł w toku przedmiotowego postępowania, 19 czerwca 2025 roku, pozostawiając po sobie synów <span class="anon-block">Z. N. (1)</span>, <span class="anon-block">K. N.</span> oraz żonę <span class="anon-block">I. N.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: odpisy skrócone aktów stanu cywilnego, k. 291, 379, 382 – 395, 397, 400 – 401, 440 – 443), zapewnienia spadkowe, protokół rozprawy z 20.09.2024r. k.215-216).</em> </p> <p>Bezpośrednią przyczyną zgonu <span class="anon-block">Z. P.</span> było zatrzymanie krążenia spowodowane miażdżycą uogólnioną i przewlekłą chorobą niedokrwienną serca (dowód: karta zgonu, k. 15 – 17). Ostatnia hospitalizacja spadkodawczyni miała miejsce 15 lutego 2022 roku w Szpitalu <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">D.</span>. Była to hospitalizacja planowa. Spadkodawczyni cierpiała na owrzodzenie kończyny dolnej i miejscowe zakażenia skóry i tkanki podskórnej. Była wyniszczona i kachektyczna. Posiadała liczne zmiany skórne na klatce piersiowej, zmiany martwicze grzbietu stopy prawej obejmujące ścięgna, owrzodzenia podudzia, niewyczuwalne tętno na tętnicy grzbietowej, a na tętnicy podkolanowej słabo wyczuwalne, obrzęk podudzia. Amputowano jej paluch stopy lewej. Także lewe podudzie i grzbiet stopy były owrzodzone, a tętno na tętnicy grzbietowej słabo wyczuwalne. Zaproponowano spadkodawczyni zabieg amputacji kończyny prawej poziomie podudzia oraz hospitalizację, na co pacjentka się nie zgodziła. Świadomie podpisała odmowę zaproponowanego leczenia pomimo zagrożenia życia i zdrowia (dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego, k. 18, dokumentacja medyczna, k. 350 – 356).</p> <p>Przez całe życie <span class="anon-block">Z. P.</span> mieszkała sama i samodzielnie prowadziła gospodarstwo domowe. Kiedy jej zdrowie fizyczne pogorszyło się, rodzina pomagała jej w robieniu zakupów spożywczych i zakupie leków. Przez bliskich nazywana była „ciocią <span class="anon-block">R.</span>”. Jednak po powrocie ze szpitala i odmowie poddania się amputacji kończyny spadkodawczyni zamieszkała u <span class="anon-block">W. D.</span>, byłej żony <span class="anon-block">S. D. (1)</span> (wnuka brata <span class="anon-block">O.</span>). Jej stan zdrowia uniemożliwiał zamieszkiwanie bez opiekuna. Nie była w stanie poruszać się samodzielnie, jej kondycja fizyczna cały czas się pogarszała. Miała niegojącą się ranę nogi, problemy z ciśnieniem. Pomimo coraz gorszego stanu fizycznego, była świadoma i zachowany był z nią kontakt logiczny. W ostatnich tygodniach życia opiekę nad nią sprawowały zamiennie w domu <span class="anon-block">W. D.</span>, <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>, <span class="anon-block">U. K.</span> i <span class="anon-block">W. D.</span> (dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">W. D.</span>, k. 329v – 330).</p> <p>20 lutego 2022 roku, po niedzielnym obiedzie, który odbył się u <span class="anon-block">W. D.</span>, <span class="anon-block">Z. P.</span> oznajmiła, że chciałaby przekazać ziemię <span class="anon-block">U. K.</span>, a w zamian za to <span class="anon-block">U. K.</span> ma się nią opiekować do końca życia. Planowała również przekazać <span class="anon-block">X. V.</span>, <span class="anon-block">Z. N. (1)</span> i <span class="anon-block">S. D. (1)</span> pieniądze, po 33.000 zł i 30 dolarów dla każdego z nich. Podała też, że jej wolą jest zostać skremowaną i pochowaną w rodzinnym grobowcu wraz z rodzicami. Poprosiła o zorganizowanie w tym celu spotkania z notariuszem, który przybyłby do miejsca zamieszkania spadkodawczyni i sporządził testament. Świadkami tego oświadczenia były <span class="anon-block">U. K.</span>, <span class="anon-block">W. D.</span>, <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i <span class="anon-block">A. D.</span>. <span class="anon-block">Z. P.</span> była już bardzo słaba, nie wstawała, leżała, musiała być karmiona (dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">A. K.</span>, k. 214 v – 215, zeznania świadka <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>, k. 263 – 264, zeznania świadka <span class="anon-block">A. D.</span>, k. 261v – 262, zeznania świadka <span class="anon-block">W. D.</span>, k. 330).</p> <p>Wnioskodawczyni i spadkodawczyni nie były ze sobą spokrewnione. <span class="anon-block">U. K.</span> jest siostrzenicą <span class="anon-block">W. D.</span>. Pomimo braku pokrewieństwa, także zwracała się do spadkodawczyni per „ciociu” i traktowana była jak członek rodziny (zeznania świadka <span class="anon-block">W. D.</span>, k. 330v).</p> <p>Spadkodawczyni od lat poruszała temat swojej śmierci i planowała przekazać majątek osobie, która podejmie się opieki nad nią. Nie chciała zamieszkać w domu opieki, choć otrzymała taką propozycję z opieki społecznej kilka lat przez śmiercią. Kilkanaście lat przed śmiercią <span class="anon-block">Z. P.</span>, <span class="anon-block">U. K.</span> zaproponowała jej, że odkupi od niej ziemię, ale będzie ona mogła nadal mieszkać u siebie, a <span class="anon-block">U. K.</span> się nią zaopiekuje. <span class="anon-block">Z. P.</span> nie przyjęła wówczas tej propozycji. Zwlekała z podjęciem decyzji, aż do 20 lutego 2022 roku (dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">A. D.</span>, k. 262, zeznania świadka <span class="anon-block">W. D.</span>, k. 229v – 330) .</p> <p>22 lutego 2022 roku <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i <span class="anon-block">U. K.</span> udały się do Kancelarii <span class="anon-block">(...)</span> notariusza <span class="anon-block">Z. B.</span> celem umówienia terminu sporządzenia przez <span class="anon-block">Z. P.</span> testamentu. Notariusz zaproponowała najbliższy wolny termin stawienia się w miejscu zamieszkania spadkodawczyni na dzień 1 marca 2022 roku. (dowód: wydruk z wiadomości sms, k. 101 – 102). Kiedy <span class="anon-block">Z. P.</span> dowiedziała się, na kiedy zostało umówione spotkanie z notariuszem, stwierdziła, że nie dożyje tego dnia (dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>, k. 264).</p> <p>W kolejną niedzielę również miało miejsce spotkanie rodzinne, a okazją były 93 urodziny spadkodawczyni. Była ona w dobrej formie psychicznej, natomiast nie wstawała, siedziała na boku, została nakarmiona tortem (dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">A. D.</span>, k. 262, zeznania świadka <span class="anon-block">W. D.</span>, k. 229v – 330).</p> <p> <span class="anon-block">Z. P.</span> zmarła 28 lutego 2022 roku w obecności <span class="anon-block">U. K.</span>, <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> i <span class="anon-block">A. K.</span> (zeznania świadka <span class="anon-block">A. K.</span>, k. 215).</p> <p>5 marca 2022 roku, po pogrzebie spadkodawczyni, został spisany protokół z oświadczenia spadkodawczyni z 20 lutego 2022 roku. Przed sporządzeniem protokołu <span class="anon-block">U. K.</span> kontaktowała się z prawnikiem, jakie elementy powinien zawierać taki dokument. Spisała go <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>, kierując się swoimi notatkami sporządzonymi „na brudno”. <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> nie rozmawiała z prawnikiem osobiście, protokół sporządzała również na podstawie wytycznych <span class="anon-block">U. K.</span>, która otrzymała notatki od prawnika. Podczas sporządzania protokołu byli też obecni <span class="anon-block">A. K.</span>, <span class="anon-block">A. D.</span> i <span class="anon-block">W. D.</span>. <span class="anon-block">Z. D. (1)</span> na bieżąco mówiła, co zapisuje. Jeżeli były nieprawidłowo sformułowane zdania, pozostali je korygowali. Spisując protokół, <span class="anon-block">Z. D. (2)</span> miała przed sobą notatki prawnika (dowód: protokół z treści testamentu ustnego, k. 20 – 22, zeznania świadka <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>, k. 263 – 264).</p> <p>Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o wskazane wyżej dowody, których wiarygodność, a zatem i moc dowodowa nie były kwestionowane przez strony postępowania, nie budziły również wątpliwości sądu. Sąd pominął zawnioskowany przez <span class="anon-block">Z. T. (1)</span>, <span class="anon-block">D. P.</span> i <span class="anon-block">D. D.</span> wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, gdyż uczestniczy nie uiścili zaliczek, pomimo zobowiązania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130(4);art. 130(4) § 5)">art. 130<sup> <!-- -->4</sup> § 5 k.p.c.</a>).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd rozważył, co następuje.</strong> </p> <p>Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie z testamentu wyprzedza ustawowe (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1;art. 926 § 2)">art. 926 §§ 1–2 k.c.</a>).</p> <p>Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 941)">art. 941 k.c.</a>). Testament, jaki wchodził w rachubę w tej sprawie, mógł być rozważany tylko jako testament ustny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 952)">art. 952 k.c.</a>). Testament ustny sporządza się w ten sposób, że spadkodawca oświadcza ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 952;art. 952 § 1)">art. 952 § 1 k.c.</a>) Natomiast treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków lub osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 952;art. 952 § 2)">art. 952 § 2 k.c.</a>).</p> <p>Testament ustny jest testamentem szczególnym. Aby był ważny musi zostać sporządzony w szczególnych okolicznościach, tzn. jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 952;art. 952 § 1)">art. 952 § 1 k.c.</a>). Obie wskazane przesłanki mają samodzielny charakter.</p> <p>W świetle ustaleń sądu w tej sprawie 20 lutego 2022 roku stan zdrowia <span class="anon-block">Z. P.</span> był tak zły, że uzasadniał obawę jej rychłej śmierci. Podczas hospitalizacji, która miała miejsce miesiąc przed śmiercią, stwierdzono u niej stan zagrażający życiu, wymagający dokonania amputacji nogi, na co <span class="anon-block">Z. P.</span> się nie zgodziła. Jej stan nie mógł zatem, bez amputacji, ulec poprawie, a zatem 20 lutego 2022 roku <span class="anon-block">Z. P.</span> nadal znajdowała się w stanie zagrożenia życia i zdawała sobie z tego sprawę. Wiadomości specjalne nie były w tym względzie konieczne, wystarczyło logiczne rozumowanie.</p> <p>Niemniej jednak wydaje się, że 20 lutego 2022 roku <span class="anon-block">Z. P.</span> subiektywnie nie miała przekonania, że za chwilę umrze i ustne przekazania ostatniej woli jest jedynym sposobem na jaj utrwalenie. Wręcz przeciwnie <span class="anon-block">Z. P.</span> poprosiła o umówienie notariusza, aby jemu tę wolę przekazać i sporządzić testament w formie aktu notarialnego.</p> <p>I tu dochodzimy do powodu, dla którego sąd stwierdził spadkobranie na podstawie ustawy. Zdaniem sądu <span class="anon-block">Z. P.</span> w ogóle nie sporządziła testamentu. Jej wypowiedź z 20 lutego 2022 roku sprowadzała się jedynie do zakomunikowania obecnym, że wreszcie zdecydowała w czyje ręce przekaże majątek i że uczyni to przed notariuszem, czego ostatecznie nie zdążyła uczynić, gdyż zmarła. Obecni w dniu 20 lutego 2022 roku świadkowie, jak i wnioskodawczyni zgodnie i jednoznacznie wskazywali, że <span class="anon-block">Z. P.</span> poprosiła o sprowadzenie notariusza, gdyż chce przepisać ziemię <span class="anon-block">U.</span>. Jednocześnie wskazała jakie rozporządzenia chce zawrzeć w akcie notarialnym, ale jej wola była, zdaniem sądu, jednoznaczna. Osoby, które były bezpośrednimi świadkami wypowiedzi <span class="anon-block">Z. P.</span>, też tak ją zinterpretowały, gdyż podjęły starania zmierzające do znalezienia notariusza i umówienia terminu jego wizyty u <span class="anon-block">Z. P.</span>, celem sporządzenia aktu notarialnego. Należy zadać sobie pytanie czy gdyby <span class="anon-block">Z. P.</span> dożyła wizyty notariusza, świadkowie „testamentu ustnego” traktowaliby wypowiedź z 20 lutego 2022 roku jako testament i nie sporządziliby protokołu. Zdaniem sądu – nie.</p> <p>Oceny znaczenia wypowiedzi spadkodawcy nie można dokonywać <em> <!-- -->ex post</em>, po jego śmierci i przy uwzględnieniu okoliczności, które nastąpiły czy też – mimo, iż były oczekiwane – nie miały miejsca. Czym innym jest wypowiedzenie ostatniej woli na łożu śmierci, a czym innym prośba o sprowadzenie notariusza w celu rozporządzenia swoim majątkiem, inna jest bowiem w obu tych wypadkach wola osoby składającej oświadczenie. Okoliczność, że spadkodawca nie dożył czynności notarialnej, jakiej zamierzał dokonać, tej oceny zmieniać nie może.</p> <p>Na marginesie należy również zauważyć, że z wypowiedzi świadków i wnioskodawczyni nie wynika jednoznacznie czy wolą <span class="anon-block">Z. P.</span> było sporządzenie przed notariuszem testamentu czy też zawarcie z <span class="anon-block">U. K.</span> umowy dożywocia. O tym, że <span class="anon-block">Z. P.</span> mogła jednak myśleć o umowie dożywocia, a nie testamencie świadczy m.in. zapewnienie spadkowe wnioskodawczyni, w którym wskazała: „w zamian za to, że przepisze mi tą ziemię, ja mam zaopiekować się nią do końca życia” (k.215v.). Gdyby <span class="anon-block">Z. P.</span> przedstawiła swą wolę notariuszowi, ten z pewnością poddałaby pod jej rozwagę umowę dożywocia, aby w jak najpełniejszy sposób zrealizować wolę <span class="anon-block">Z. P.</span>.</p> <p>Odrębną kwestią jest nieuprawniona ingerencja w treść wypowiedzi <span class="anon-block">Z. P.</span>, która znalazła swoje odzwierciedlenie w protokole spisanym przez <span class="anon-block">Z. D. (1)</span>. W protokole tym znalazły się postanowienia, których nie wypowiedziała <span class="anon-block">Z. P.</span>, m.in. w zakresie ustanowienia wykonawcy testamentu. Te elementy zostały wprowadzone do protokołu, gdyż tak doradziła <span class="anon-block">U. K.</span> jej prawniczka. Okoliczność ta nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia, wobec uznania przez Sąd, że wypowiedź <span class="anon-block">Z. P.</span> z 20 lutego 2022 roku nie była testamentem ustnym.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, wobec nie sporządzenia przez <span class="anon-block">Z. P.</span> testamentu dochodzi do dziedziczenia ustawowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 2)">art. 926 § 2 k.c.</a>). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 932)">art. 932 k.c.</a> w braku małżonka i zstępnych spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom. Jeżeli jednak rodzice spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku, w ich miejsce wstępuje rodzeństwo spadkodawcy, które dziedziczy w częściach równych. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy, tj. zasadzie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 2)">art. 931 § 2 k.c.</a> </p> <p>Ponieważ w chwili śmierci <span class="anon-block">Z. P.</span> jej rodzice już nie żyli, do dziedziczenia doszliby jej trzej bracia, jednakże żaden z nich również nie przeżył. Dwaj z nich: <span class="anon-block">O.</span> i <span class="anon-block">D.</span> zmarli pozostawiając zstępnych i to te osoby, które w dacie śmierci <span class="anon-block">Z. P.</span> pozostawały przy życiu, dziedziczą po <span class="anon-block">Z. P.</span>, co Sąd stwierdził w pkt 1 postanowienia.</p> <p>O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 postanowienia na podstawie ogólnej zasady wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> </p> </div>