I OZ 822/20

SENTENCJA Dnia 29 października 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 491/19 o odrzuceniu wniosku X o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 stycznia 2010 r., na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), odrzucił jako spóźniony wniosek X o przywrócenie terminu do złożenia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że skarżącemu X nie zostało doręczone postanowienie Ministra Środowiska, a zatem podmiot ten mógł wnieść skargę w terminie przewidzianym dla stron, które były adresatami tego orzeczenia, a więc w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia Y. Doręczenie to nastąpiło w dniu 20 listopada 2018 r., a zatem termin do wniesienia skargi wpływał z dniem 20 grudnia 2018 r. Wniesiona w dniu 25 lutego 2019 r. przez X skarga była więc spóźniona. Dokonując następnie oceny złożonego wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu, w zakresie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji podkreślił, że w treści wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że o wydaniu postanowienia Ministra Środowiska dowiedział się w dniu 18 lutego 2019 r., przy czym o jego treści dowiedział się w dniu 20 lutego 2020 r. Od tego zatem dnia należy liczyć 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji przyjął jednak, że o zaskarżonym postanowieniu strona dowiedziała się z pism procesowych w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym [...] pod sygn. akt [...]. Z wniosku o dopuszczenie Y do udziału w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym, doręczonego X w dniu 12 lutego 2019 r., można było uzyskać informację o wydanym przez Ministra Środowiska postanowieniu, które stanowiło załącznik do tego pisma procesowego. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi na to postanowienie ustała zatem w dniu 12 lutego 2019 r., a więc siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu 19 lutego 2019 r. Wniosek z 25 lutego 2019 r. został więc złożony z uchybieniem ustawowego terminu i podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. W zażaleniu na powższe postanowienie X, reprezentowane przez radcę prawnego, podniosło następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 87 § 1 i art. 88 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. rozpoczął się dla X w dniu 12 lutego 2019 r. i że upłynął w dniu 19 lutego 2019 r. a w konsekwencji, że składając ten wniosek w dniu 25 lutego 2019 r. X uchybiło terminowi do jego wniesienia, podczas gdyby przyjąć, że termin do wniesienia skargi został uchybiony i zasadnym byłoby złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, nie można by uznać, że wniosek taki byłby spóźniony, albowiem: a) w dniu 12 lutego 2019 r. pełnomocnik X nie miał żadnej wiedzy o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] 2018 r. w szczególności nie miał jej z pisma Y z [...] 2019 r. złożonego w sprawie przed Sądem Rejonowym [...] do sygnatury akt [...], bowiem już na pierwszy rzut oka pismo to dotyczyło sprawy już przesądzonej i było bezprzedmiotowe, a więc nie było żadnej potrzeby zapoznawać się z tym pismem, i z tej przyczyny pełnomocnik X nie zapoznawał się z treścią tego pisma w tym dniu ani w dniach następnych, w szczególności nie zapoznał się z nim w dniu 18 lub 20 lutego 2019 r.; b) nie można zasadnie zarzucać pełnomocnikowi X, że powinien zapoznać się z treścią pisma Y z [...] 2019 r. złożonego w zupełnie innej sprawie przed Sądem Rejonowym [...] do sygnatury akt[...] i to już w dniu 12 lutego 2019 r. i na tej podstawie nie można przyjmować domniemania, że pełnomocnik X musiał już w dniu 12 lutego 2019 r. w oparciu o fragment na str. 16, tego 23-stronnicowego pisma powziąć wiedzę o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] 2018 r., bowiem w konkretnych okolicznościach niniejszej sprawy nie było żadnej potrzeby, aby pełnomocnik X miał obowiązek zapoznawać się z treścią owego obszernego pisma Y z 8 lutego 2019 r. i to od razu już w dniu jego doręczenia tj. 12 lutego 2019 r.; c) w kontekście zarzutów o niedochowaniu należytej staranności - nawet czysto hipotetycznie i błędnie zakładając na użytek teoretycznych rozważań w tym zakresie - że pełnomocnik X jednak zapoznałby się ze wspomnianym pismem Y z 8 lutego 2019 r. złożonym w sprawie przed Sądem Rejonowym [...] do sygnatury akt [...] w dniu 12 lutego 2019 r. brak byłoby podstaw do przyjęcia, że już w tym dniu powziąłby wiedzę o tym, iż postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. nie zostanie mu doręczone, a w konsekwencji, że bez własnej winy nie wziął udziału w sprawie i nie wniósł skargi na to postanowienie oraz, że w związku z tym, w tym dniu rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wskazane postanowienie; konkluzja taka nie daje się wywieść z treści pisma z 8 lutego 2019 r., bowiem nie wskazano w nim, iż postanowienie to nie zostanie doręczone X i pełnomocnik X, nawet gdyby dokładnie zapoznał się z tym pismem, miałby prawo oczekiwać, że tak jak poprzednio w przypadku postanowienia Ministra Środowiska z [...] 2018 r. Minister doręczy mu wskazane postanowienie (tak jak doręczył mu postanowienie wcześniejsze wydane w bliźniaczej sprawie); ponadto wbrew treści i spisowi załączników do pisma procesowego Y z 8 lutego 2019 r., pełnomocnik Y nie dołączył do owego pisma kopii postanowienia Ministra Środowiska z [...] 2018 r., ale kopię innego wcześniejszego postanowienia tego Ministra z [...] 2018 r., dotyczącego innej sprawy, co w przypadku zapoznania się z rozdzielnikiem tego postanowienia dołączonym przez Y do pisma rzekomo jako postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. mogło wywołać dodatkowo mylne wrażenie, że postanowienie to zostanie doręczone pełnomocnikowi X; d) nie można zasadnie uznać, iż pełnomocnik X winien w dniu 12 lutego 2019 r. zapoznać się z pismem Y z 8 lutego 2019 r. ani uznać, że w tym dniu pełnomocnik X winien dowiedzieć się o tym, że istnieje potrzeba złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. i nie można tak jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utożsamiać ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r, z samym faktem dowiedzenia się o wydaniu takiego postanowienia (a ściślej z samą jedynie powinnością dowiedzenia się o wydaniu takiego postanowienia z pisma Y w sprawie przed Sądem Rejonowym [...]) nie dostrzegając, że nawet dowiedzenie się o tym postanowieniu z innego pisma w innej sprawie nie oznaczałoby jeszcze powinności uznania, iż istnieje potrzeba do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na to postanowienie; nie zawsze bowiem dowiedzenie się o orzeczeniu Sądu czy organu równoznaczne jest z rozpoczęciem się terminu do jego ewentualnego zaskarżenia (w tym złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zaskarżenia), to bowiem uzależnione jest od oficjalnego doręczenia takiego orzeczenia, względnie od uświadomienia sobie, że orzeczenie zostało wydane ale że wadliwie nie zostało ono doręczone; w niniejszej zaś sprawie okoliczność taka w dniu wskazywanym przez Sąd jako dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu ze wskazanych wyżej przyczyn nie miała miejsca; bezzasadne jest zatem stanowisko, iż w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu, a w konsekwencji, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rzekomo upłynął w dniu 19 lutego 2019 r. nie zostanie już - i w konsekwencji błędne odrzucenie wniosku X o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. jako spóźnionego; 2. naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do szczegółowej argumentacji X dotyczącej braku możliwości uznania dnia doręczenia do kapcelarii pełnomocnika pisma Y z 8 lutego 2019 r. złożonego w innej sprawie tj. w sprawie przed Sądem Rejonowym w [...] do sygnatury akt [...] za dzień, w którym rozpocząć miałby bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. i ogólne odwołanie się w tym zakresie do powinności zachowania przez pełnomocnika należytej dbałości w prowadzeniu powielrzonych mu spraw z racji wykonywanego zawodu, podczas, gdy Sąd winien wyjaśnić, czy w konkretnych okolicznościach niniejszej sprawy, do których Sąd się nie odniósł, rzeczywiście można było zarzucić pełnomocnikowi naruszenie wskazanej powinności w kontekście przesłanek przywrócenia terminu. 3. Ewentualnie naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, to jest dokonane z naruszeniem art. 53 § 1 p.p.s.a. uznanie, iż termin do wniesienia przez X skargi na postanowienie Ministra Środowiska z [...] 2018 r. rozpoczął swój bieg w dniu 20 listopada 2018 r., w dniu doręczenia tego postanowienia innej stronie postępowania tj. Y i że upłynął w dniu 20 grudnia 2018 r., a w konsekwencji, że X uchybiło terminowi do wniesienia skargi, podczas gdy skoro X nie doręczono wówczas ani nigdy później wskazanego postanowienia, to termin do wniesienia skargi na to postanowienie jest nadal otwarty. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na zażalenie Y, reprezentowany przez adwokata, wniósł o oddalenie zażalenia. Pismem z 22 maja 2020 r. X ustosunkowało się do argumentacji Parku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Dla obliczenia terminu siedmiu dni, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. konieczne jest ustalenie daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, a więc chodzi o określenie momentu, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu do dokonania czynności i od którego mogła czynność tą dokonać. (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 296/12, CBOSA) Ustaleniu podlega moment, kiedy w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W doktrynie podkreśla się, że oczywiste jest, iż analizując tę okoliczność, sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosownymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Jeżeli na skutek zbadania wszystkich okoliczności sąd dojdzie do przekonania, że przyczyna niezawinionego uchybienia terminowi ustała wcześniej, niż wskazuje wnioskodawca, ustala, czy mimo to wniosek został złożony w terminie siedmiodniowym od tej daty. Pozytywny wynik przeprowadzonej analizy powoduje, że sąd w dalszej kolejności bada wniosek merytorycznie. Jeżeli zaś dojdzie do przekonania, że strona dokonała wspomnianej czynności po upływie siedmiodniowego terminu, wniosek podlega odrzuceniu. (Babiarz S. (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015) W postanowieniu z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GZ 194/12, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi lub skargi kasacyjnej strona (bądź jej pełnomocnik) uzyskuje pewną informację o takim uchybieniu najpóźniej w dniu otrzymania postanowienia sądu odrzucającego jej skargę lub skargę kasacyjną, bowiem w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazywana jest ta okoliczność. Nie oznacza to jednak, że nie może takiej informacji otrzymać wcześniej w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy. Może się bowiem zdarzyć, że zanim zostanie doręczone postanowienie odrzucające spóźnioną skargę (skargę kasacyjną), strona (jej pełnomocnik) otrzyma wcześniej inną, pewną informację, że doszło do uchybienia terminu. Po otrzymaniu informacji o uchybieniu terminu rozpoczyna swój bieg 7-dniowy termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (skargi kasacyjnej). Skoro bowiem strona już wie o uchybieniu terminu, to w ciągu 7 dni od uzyskania tej wiedzy powinna podjąć działania mające na celu jego przywrócenie. Działania podjęte później są spóźnione i wniosek o przywrócenie terminu zostaje odrzucony na podstawie art. 88 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że złożony w dniu 25 lutego 2019 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, został złożony po terminie ustalonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zwrócić należy uwagę, że pełnomocnik X we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jako okoliczność z którą należy wiązać datę obliczania terminu do złożenia wniosku, wskazał dzień, w którym dowiedział się o wydaniu postanowienia przez Ministra Środowiska. Wskazana data podlegała sprawdzeniu i weryfikacji przez Sąd w oparciu o dane wynikające z akt sprawy. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, że wskazana przez pełnomocnika skarżącego data zdarzenia, z którym wiązał ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, była późniejsza od wynikającego z akt dnia, w którym nastąpiło rzeczywiste doręczenie skarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego Towarzystwa wiedzę o wydaniu postanowienia uzyskał bowiem z pisma procesowego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym [...], którego doręczenie nastąpiło w dniu 12 lutego 2019 r. Z tą datą, jako rzeczywistą i obiektywnie ustaloną, należy zatem wiązać możliwość podjęcia stosownych środków prawnych. Mając zatem na uwadze powyższą okoliczność, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, iż z tym dniem rozpoczynał się bieg określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Przyjęcie zaś wskazanego momentu rozpoczęcia biegu rzeczonego terminu oznacza, że jego upływ nastąpił 19 lutego 2019 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek został złożony 25 lutego 2019 r., a zatem po terminie. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.