I OSK 1832/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia del WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 420/07 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 420/07 oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Starosta Inowrocławski decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku J. M., na podstawie art.73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. nr 58, poz. 515 ze zm.), orzekł o rejestracji samochodu marki [...]. Decyzja ta stała się ostateczna. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Inowrocławiu w dniu [...] stycznia 2007 r. na podstawie art.184 §1 i § 2 kpa wniósł sprzeciw do decyzji ostatecznej Starosty Inowrocławskiego z dnia [...] stycznia 2005 r. wskazując, że została ona wydana w oparciu o sfałszowaną umowę kupna - sprzedaży samochodu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] Starosta Inowrocławski na podstawie art.145 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art.150 § 1 kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją o rejestracji pojazdu z dnia [...] stycznia 2005 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Starosta Inowrocławski, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa i art.73 ust.1 w zw. z art.72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, uchylił własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. dotyczącą zarejestrowania samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...] na rzecz J. M. i S. M. i odmówił rejestracji wymienionego pojazdu. W motywach decyzji organ wskazał, że nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową Bydgoszcz – [...] w Bydgoszczy dochodzenie wykazało, iż podpis J. M. na umowie kupna - sprzedaży niniejszego pojazdu został sfałszowany. Wobec ujawnienia tego faktu Prokurator Rejonowy w Inowrocławiu złożył sprzeciw od decyzji ostatecznej, na mocy której dokonano jego rejestracji. Organ orzekający przyjął zatem, iż samochód został zarejestrowany w oparciu o fałszywe dowody. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej J. M. podała, że zakupu pojazdu na terenie Niemiec dokonał działający w jej imieniu siostrzeniec – A. M., który w sposób nieświadomy na umowie kupna - sprzedaży wpisał nazwisko odwołującej. Podniosła, iż okoliczność ta, jak również fakt zakupu pojazdu ze środków stanowiących jej oszczędności były przedmiotem wyjaśnień, jakie złożyła przed organem celnym. Wydaną decyzję uznała za bardzo krzywdzącą, gdyż jak wskazała poniosła już konsekwencje karne związane z dokonanym fałszerstwem w postaci zasądzonej kary grzywny. Odmowę rejestracji pojazdu traktuje natomiast jako dodatkową sankcję, która w jej ocenie nie powinna być zastosowana. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Powołując się na ustalenia, jakich dokonano w postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ odwoławczy przyjął za bezsporną okoliczność sfałszowania dokumentu, na podstawie którego dokonano rejestracji pojazdu przez A. M. skazanego za to przestępstwo prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy. Tym samym jako zasadne ocenił wznowienie postępowania w tym przedmiocie, a następnie wobec niespełnienia przez stronę wymogów wynikających z art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym odmowę wydania decyzji o zarejestrowaniu samochodu. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2007 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. M., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. Podniosła, iż czuje się pokrzywdzona działaniami organów orzekających, które w jej ocenie działały w sposób "bezmyślny i bezduszny", nie uwzględniając prezentowanych przez stronę argumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 lipca 2007 r. oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2007 r. W motywach wyroku Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej stanowi art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm). Zgodnie z jego treścią rejestracji dokonuje się na podstawie: dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, karty pojazdu jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji. Jeżeli są wymagane: zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy oraz dowodu zapłaty podatku. Sąd podkreślił, że z niespornych i nie budzących wątpliwości okoliczności sprawy wynika, iż przedmiotowy samochód był już zarejestrowany, wydano dowód rejestracyjny, jednakże w wyniku prowadzonego dochodzenia ustalono, iż podpis J. M. na umowie kupna - sprzedaży niniejszego pojazdu został sfałszowany. Fakt ten został potwierdzony prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy skazującym A. M. za dokonanie tego fałszerstwa. Powyższe ustalenia, a także samo złożenie podpisu na niniejszej umowie przez Artura Michałka w imieniu skarżącej, nie są także i przez nią kwestionowane. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m.in. wtedy, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Ponieważ fakt sfałszowania dowodu został potwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądowym, organ administracji publicznej, jakim w tym przypadku jest starosta, był obowiązany do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania, w ocenie Sądu I instancji, prawa nie narusza. Sfałszowanie dowodu jest także nową okolicznością faktyczną, która także może być podstawą wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Sąd I instancji podkreślił, że prezentowane w skardze argumenty skarżącej nie mają wpływu na ocenę zasadności odmowy zarejestrowania pojazdu. Wymaganym kryterium było bowiem przedłożenie prawdziwych dokumentów, jakie są wymienione w przepisie, co stanowiło przesłankę uprawniającą organ do dokonania rejestracji pojazdu, a która w przypadku skarżącej nie została spełniona. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. M., reprezentowana przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie art.145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do okoliczności będących podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, a zwłaszcza braku postępowania wyjaśniającego, co musiałoby skutkować wydaniem odmiennej decyzji administracyjnej w kwestii rejestracji przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że z niespornych okoliczności stanu faktycznego wynika, iż przedmiotowy pojazd zarejestrowany został na nazwisko skarżącej po wypełnieniu czynności administracyjnoprawnych, w tym odprawy celnej i tamże złożonego oświadczenia o rzeczywistej treści umowy sprzedaży samochodu i jej podpisaniu przez prowadzącego sprawę w imieniu skarżącej A. M.. Według strony skarżącej nie budzi wątpliwości, że organom władzy administracyjnej w momencie podjęcia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu stan faktyczny sprawy był w całości znany. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną w zaistniałym stanie faktycznym należało podjąć czynności, które przed zarejestrowaniem pojazdu umożliwiałyby konwalidowanie zdarzeń prawnych, w tym ponowne sporządzenie umowy ze sprzedającym, jednakże już podpisanej przez kupującą. Pouczenie strony przez organ, administracji państwowej w niczym nie naruszałoby zasad w tej mierze obowiązujących. Skarżąca wyraziła przekonanie, że nie było przeszkód prawnych w przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego i zgromadzenia "źródeł" dowodów pozwalających na usunięcie braków wydanej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie może być uwzględniona. Stosownie do art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa art.183 §2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przyczyny nieważności i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy przede wszystkim wskazać konkretny przepis ( przepisy) prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez Sąd I instancji. Przepis art.174 P.p.s.a określa dwie podstawy kasacyjne: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ( pkt 1), - naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2). Wymóg wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art.174 P.p.s.a. jest konieczny, gdyż wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jak wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ( art.183 §1 P.p.s.a.). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować lub uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Skarga kasacyjna powinna być więc tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Z treści rozpatrywanej skargi kasacyjnej wynika, że została ona oparta na zarzucie określonym przez skarżącą, jako naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 kpa. Należy zatem zauważyć, że naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art.174 pkt 1 P.p.s.a odnosi się do prawa administracyjnego materialnego. Dla określenia charakteru prawnego przepisu istotna jest jego treść i cel. Przepisami prawno materialnymi są przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjno- prawne ( określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków ( nakładają obowiązki i przyznają prawa lub uprawnienia). Przepisami procesowymi są zaś normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Wskazane w skardze kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określają warunki i możliwości prawne do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Skoro więc są to przepisy procesowe w ramach postępowania administracyjnego to nie można w takiej sytuacji zgłosić wobec nich zarzutu naruszenia prawa materialnego, jak to uczyniono w rozpoznawanej sprawie w trybie art.174 pkt 1 P.p.s.a. Gdyby nawet przyjąć, że doszło do określenia podstawy kasacyjnej a błędne nazwanie naruszenia przepisów postępowania naruszeniem prawa materialnego nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że przez wskazanie konkretnego przepisu zostały określone granice skargi kasacyjnej, to jednak naruszenia art.145 §1pkt 1 i pkt 5 k.p.a. nie odniesiono i nie powiązano z odpowiednimi przepisami normującymi postępowanie przed sądami administracyjnymi. Adresatem zarzutu naruszenia prawa procesowego może być tylko sąd pierwszej instancji. Skoro przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, to podstawą skargi kasacyjnej z art.174 pkt 2 P.p.s.a. jest naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A naruszenia takich przepisów skarga kasacyjna nie zarzuca. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), oddalił skargę kasacyjną.