II SA/Wa 333/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. W. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę UZASADNIENIE Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wydała w dniu [...] listopada 2019 r. orzeczenie nr [...], którym utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w sprawie zdolności [...] P. W. do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (RWKL) działając na skierowanie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], przeprowadziła postępowanie orzecznicze i w dniu [...] października 2019 r. wydała orzeczenie nr [...]. RWKL przyznała [...] P. W. kategorię N – niezdolna do zawodowej służby wojskowej, rozpoznając w pkt. 8 orzeczenia: 1. Zmiany zwyrodnieniowo – wytwórcze pojedynczych stawów międzykręgowych w odcinku L-S kręgosłupa u osoby z pojedynczymi guzkami Schmorla trzonów kręgów kręgosłupa piersiowego i podejrzeniem obustronnej kręgoszczeliny L5 nieupośłedzające sprawności ustroju - § 34 pkt 5, § 34 pkt 1, 2. Zwyrodnienie stawów krzyżowo - biodrowych z podchrzęstnie występującymi strefami patologicznych sygnałów do diagnostyki – § 77 pkt 9 (w zast.), 3. Niewielkiego stopnia lewołukowa skolioza kręgosłupa piersiowego- § 34 pkt 1, 4. Drobna blizna pozabiegowa na brzuchu po stronie prawej – § 3 pkt 1. Związek poszczególnych chorób lub ułomności z czynną służbą wojskową – schorzenia ad. 1, 2, 3 i 4 pozostają bez związku ze służbą wojskową. Postawione rozpoznanie w punkcie 1 rozpoznania zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 z późn. zm.) uznano jako powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Na powyższe orzeczenie RWKL wpłynęło odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. W uzasadnieniu odwołania orzekana wskazała, że powtórna konsultacja ortopedyczna wykonana na zlecenie RWKL nie wykazała przeciwwskazań do czynnej służby zawodowej, a mimo to RWKL w [...] wydała ponownie orzeczenie o niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzekana stwierdziła, że w 2018 r. ta sama Komisja uznała ją za w pełni zdrową i zdolną do służby zawodowej. Wskazała również, że wykazuje się ponadprzeciętną sprawnością fizyczną. Nadmieniła, iż Komisja opierała się jedynie na opisie badania, nie korzystała z płytki pełnego obrazu MRJ. Podkreśliła, że badania wykonane we własnym zakresie nie budziły zastrzeżeń. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], CWKL stwierdziła, iż orzeczenie RWKL z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zostało wydane po uchyleniu poprzedniego orzeczenia z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] orzeczeniem CWKL z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]. Orzekana została skierowana przez WKU w [...] do RWKL w [...], w celu ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. W związku z tym faktem w dniu [...] czerwca 2019 r. orzekana otrzymała zlecenie na wykonanie badań lekarsko – specjalistycznych. Zlecono wykonanie badania rtg kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego. Wynik badania z dnia [...] czerwca 2019 r. jest następujący: ześlizg przedni trzonu L5 na około 9-10 mm z przerwaniem łuku kręgu. Wysokość trzonów i krążków m-kręgowych zachowana. Niespojenie łuku kręgu SI (lek. K. C.). Następnie w dniu [...] czerwca 2019 r. wykonano badanie rtg kręgosłupa piersiowego z następującym opisem: lewołukowa skolioza kręgosłupa piersiowego na odcinku Th6-Th12 z niewielką rotacją trzonów – kąt Cobba do ok. 11st (lek. G. C.). Komisja stwierdziła, iż wykonane u ww. badanej w dniu [...] czerwca 2019 r. wymaga konsultacji neurologicznej. Obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy bez zmian (dr M. G.). Konsultacja ortopedyczna w dniu [...] czerwca 2019 r. wykazała lewoboczne skrzywienie kręgosłupa Th, napięcie mm. posturalnych prawidłowe, ruchomość zachowana, bez upośledzenia, urazy neguje, badaniem fizykalnym pozostały układ kostno-stawowo-mięśniowy w normie (lek. Z. W.). Komisja wyjaśniła, iż na tej podstawie zostało wydane orzeczenie nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., ustalające rozpoznania kwalifikowane wg § 34 pkt 2, § 34 pkt 1 i § 3 pkt 1 oraz orzekające kategorię N do zawodowej służby wojskowej. W związku z odwołaniem i wskazaniem nowych faktów (wykonanie we własnym zakresie MR kręgosłupa L/S w dniu [...] lipca 2019 r. oraz rtg kręgosłupa L/S). CWKL orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] uchyliła orzeczenie RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. i nakazała ponowną analizę rozpoznania dokonanego w pkt 1 uchylonego orzeczenia. Przechodząc do oceny orzeczenia z dnia [...] października 2019 r. CWKL uznała, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska miała pełne podstawy do rozpoznania schorzeń wymienionych w orzeczeniu. RWKL prawidłowo zastosowała przepisy rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 z póżn). W uzasadnieniu RWKL napisała, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie w pkt 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 z póżn. zm.). Postawione rozpoznanie schorzeń kręgosłupa w pkt 1 orzeczenia wskazuje na rozpoczęty proces choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa kwalifikowanej wg § 34 pkt 5 w tej grupie orzekanych skutkuje bezwzględnie kategorią zdrowia N – niezdolna do zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z piśmiennictwem medycznym choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa jest schorzeniem pojawiającym się z wiekiem i polega na tworzeniu się zmian wytwórczych (osteofitów) w wyniku dekompensacji procesów degeneracyjnych i syntezy na poziomie komórkowym i tkankowym. W zależności od przyczyny schorzenie dzieli się na pierwotne (idiopatyczne) o nieznanej przyczynie oraz wtórne (pourazowe lub związane z chorobami ogólnoustrojowymi lub czynnikami środowiskowymi). Organ wyjaśnił nadto, iż w chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa wyróżnia się trzy rodzaje zmian: - spondylosis deformans – zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze trzonów kręgowych, wiążą się ze zmianami degeneracyjnymi krążka międzykręgowego z wytworzeniem odczynów wytwórczych (osteofitów) trzonów kręgów. Mogą dawać objawy bólu stopniowo po zmęczeniu i nadmiernym wysiłku; - spondyloarthrosis deformans – zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze stawów międzykręgowych, które są procesem związanym z podchrzęstnymi zwyrodnieniami powierzchni stawowych stawów międzykręgowych. Pewną rolę w tym procesie, obok powtarzających się niewielkich urazów i przeciążeń, odgrywają także czynnik dziedziczny, otyłość i wiek; - zwyrodnienie krążka międzykręgowego (dyskopatia, obniżenie przestrzeni) – początkowo uszkodzeniu ulega zewnętrzna część pierścienia włóknistego, powtarzające się minimalne urazy powodują jego dalsze pęknięcia obwodowe doprowadzając w konsekwencji do całkowitego rozerwania i powstania przepukliny jądra miażdżystego. Wewnętrzne uszkodzenie krążka prowadzi do utraty jego normalnej wysokości, co w obrazie radiologicznym manifestuje się zwężeniem przestrzeni międzykręgowej. Zaawansowane zmiany prowadzą do kompresji worka oponowego rdzenia kręgowego oraz nerwów rdzeniowych, powodując ich naciągniecie i podrażnienie z promieniowaniem bólu wzdłuż odpowiedniego dermatomu unerwionego przez uciśnięty korzeń. CWKL stwierdziła, że u kandydatki rozpoznano wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Wymienione schorzenie kręgosłupa w konsekwencji wieloletniej służby wojskowej z występującymi narażeniami w tej służbie będzie prowadziło do progresji zmian z występowaniem objawów chorobowych. W związku z tym kwalifikacja orzecznicza schorzenia kręgosłupa ze zmianami zwyrodnieniowymi jest kwalifikowana do § 34 pkt 5. Schorzenie to całkowicie wypełnia § 34 pkt 5 zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do tego paragrafu i punktu, które brzmią: choroba zwyrodnieniowa obejmująca jeden poziom międzykręgowy kręgosłupa, bez cech kompresji – kandydatów do zawodowej służby wojskowej kwalifikować jako zdolnych. Choroba zwyrodnieniowa obejmująca więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg – kandydatów do zawodowej służby wojskowej kwalifikować jako niezdolnych, w grupie kandydatów skutkuje kategorią zdrowia N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W przypadku orzekanej schorzenie wymienione w pkt 1 rozpoznania obejmuje co najmniej dwie przestrzenie międzykręgowe. Kwalifikacja orzecznicza schorzeń kręgosłupa została wykonana poprawnie na podstawie specjalistycznych konsultacji i badań obrazowych, a kwalifikacja orzecznicza w tej grupie badanych skutkuje kat. zdrowia N – niezdolna do zawodowej służby wojskowej. Pozostałe schorzenia w punkcie 2, 3 i 4 rozpoznania nie stanowią przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej. W związku z uchyleniem skarżonego orzeczenia Komisja uwzględniła zarówno badania wykonane na zlecenie RWKL, jak i badania wykonane we własnym zakresie przez orzekaną. Jednocześnie zainteresowana wskazała, że w trakcie poprzedniego procesu orzeczniczego była uznana za zdolną do czynnej służby wojskowej. Orzeczenie RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nie wykazało choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa. Odnosząc się do tej kwestii, CWKL zauważyła, że orzeczenie nr [...] było wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r., poz. 258 z późn. zm.). W trakcie postępowania orzeczniczego w sprawie określenia zdolności do czynnej służby wojskowej nie ma konieczności bezwzględnego wykonywania diagnostyki radiologicznej kręgosłupa, jak ma to miejsce w orzeczeniu dotyczącym zdolności do zawodowej służby wojskowej, chyba że konieczność takiej diagnostyki wynika z wywiadu lub badania specjalistycznego. Orzeczenie RWKL w [...] nr [...], od którego strona się odwoływała, było natomiast procedowane na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 z późn. zm.). W tym przypadku występuje pojęcie choroby zwyrodnieniowej. W przypadku kandydata do służby czynnej występuje w takiej sytuacji kategoria zdrowia A, a w przypadku kandydata do zawodowej służby wojskowej kategoria zdrowia N. P. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]. Skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Podkreśliła, że jest sportowcem wyczynowym, trenuje codziennie i uzyskuje ponadprzeciętne wyniki. Pomimo intensywnych treningów nie skarży się na jakiekolwiek bóle. Jest sprawniejsza od osób o ponad 15 lat młodszych. W czasie służby przygotowawczej była szkolona i narażana na czynniki zewnętrzne. Zauważyła, że inni żołnierze nie mieli przeprowadzanych tak szczegółowych badań. Podkreśliła, że większość ludzi ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i naturalne jest, że z każdym rokiem ulegają one pogłębieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "P.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zaznaczenia wymaga, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami). Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Zgodnie z § 11 ww. rozporządzenia przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. W myśl § 17 ust. 1 rozporządzenia, wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 9, tj. dokumentów dołączonych do skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego, w szczególności na podstawie: odpisu przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego, informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich, historii chorób leczenia szpitalnego, karty badań profilaktycznych i okresowych, książki zdrowia żołnierza zawodowego, akt postępowania powypadkowego. Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: (1) rozpoznanie, (2) ustalenie kategorii zdolności, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową (§ 19 ust. 1). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (§ 22 ust. 1). CWKL w [...] rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2). Podkreślenia wymaga, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a także tego czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd nie jest natomiast uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ustalony m.in. na podstawie wyżej wymienionych dokumentów stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził uchybień w postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia CWKL w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Komisja I instancji dokonała bowiem prawidłowej kwalifikacji rozpoznania określonego w punktach 8.1-8.4 do odpowiednich paragrafów załącznika nr 1 (grupa I obejmująca kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej wg Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r.), zaś zaliczenie skarżącej do kategorii N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej, znalazło potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy. CWKL w [...] zasadnie również uznała, że zaskarżone orzeczenie Komisji I instancji odpowiada prawu. Podejmując rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia, CWKL w [...] należycie uzasadniła swe stanowisko. Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonych badań i konsultacji rozpoznano u orzekanej zmiany zwyrodnieniowo – wytwórcze pojedynczych stawów międzykręgowych w odcinkach L-S kręgosłupa u osoby z pojedynczymi guzkami Schmorla trzonów kręgosłupa piersiowego i podejrzeniem obostronnej kręgoszczeliny L5 nieupośledzającej sprawności ustroju i zakwalifikowano ww. schorzenie jako schorzenie z § 34 pkt 5. Rozpoznanie powyższe ustalono w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania przed RWKL w [...], po uchyleniu poprzedniego orzeczenia tej Komisji z dnia [...] lipca 2019 r., orzeczeniem CWKL z dnia [...] sierpnia 2019 r. Przy ponownym orzekaniu RWKL wzięła pod uwagę zarówno badania rtg kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego z dnia [...] czerwca 2019 r. oraz [...] czerwca 2019 r. wykonane na zlecenie Komisji, jak i wykonane we własnym zakresie przez skarżącą badanie MR kręgosłupa L/S z dnia [...] lipca 2019 r. oraz rtg kręgosłupa L/S. Na podstawie ponownego postępowania orzeczniczego RWKL ustaliła powyżej wskazane rozpoznanie, które powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Jak wyjaśniła CWKL, rozpoznanie to wskazuje na rozpoczęty proces choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa kwalifikowanej według § 34 pkt 5. W grupie orzekanych będących kandydatem na żołnierzy zawodowych (grupa I) skutkuje to koniecznością orzeczenia kategorii zdrowia N-niezdolny do zawodowej służby wojskowej. CWKL wskazała też, iż zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa u orzekanej są wielopoziomowe, obejmują więcej niż jeden poziom międzykręgowy i więcej niż jeden krąg, co czyni kandydatkę niezdolną do zawodowej służby wojskowej. Reasumując, zaskarżone orzeczenie zostało prawidłowo uzasadnione, nie są zatem trafne zarzuty skargi w tym zakresie. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie orzeczenia zawiera ustalenia faktyczne i prawne i nie pozostawia wątpliwości, z jakiej przyczyny skarżąca uznana została za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej. Organ wziął pod uwagę istniejący materiał dowodowy, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie można w tym przypadku mówić ani o braku należytego rozpatrzenia sprawy, ani o błędnej ocenie organu. Biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stwierdzić należy, że organ dokonał jego wszechstronnej oceny i prawidłowo ustalił, że skarżąca jest niezdolna do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.