I FZ 295/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2890/21 odrzucające skargę w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 30 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2890/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 30 września 2021 r. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od lipca do października 2014 r. 1.1. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji ustalił, że pismem z 12 listopada 2021 r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. 1.2. Postanowieniem z 3 lutego 2022 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2022 r. 1.3. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 9 marca 2022 r. skarżąca spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 6.709 zł. Skarżąca spółka w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 18 maja 2022 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. 1.4. Zarządzaniem Przewodniczącego Wydziału z 21 czerwca 2022 r. wezwano skarżącą spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 marca 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. 1.5. Pismem z 27 czerwca 2022 r. skarżąca spółka z uwagi na nowe okoliczności złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 4 sierpnia 2022 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 sierpnia 2022r. 1.6. Pismem z 12 września 2022 r. skarżąca spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzaniem Przewodniczącego Wydziału z 16 września 2022 r. wezwano skarżącą spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 marca 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczono skarżącej spółce 21 września 2022 r. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżąca spółka 21 września 2022 r. ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. 1.7. Skarżąca spółka, pomimo upływu terminu nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. 2. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie i przyznanie skarżącej spółce prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z art. 220 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Po upływie terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 3.2. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o prawa pomocy przez zwolnienie strony od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącej spółki, strona wzywana jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). 3.3. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej spółce prawa pomocy zakończyło się 31 sierpnia 2022 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 4 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej spółce prawa pomocy. Zarządzeniem z 16 września 2021 r., doręczonym 21 września 2022 r. (k 39 akt sądowych), skarżąca spółka została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 marca 2022 r. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło zatem po ponownym wezwaniu skarżącej spółki do uiszczenia wpisu od skargi i nie uiszczeniu w zakreślonym terminie wymaganego wpisu. W dacie tego wezwania postanowienie o rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było prawomocne, co oznaczało obowiązek wezwania skarżącej spółki do uiszczenia wymaganego wpisu i obowiązek jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, publ. ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). 3.4. Wystąpienie przez skarżącą spółkę, po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia wpisu, nawet przed upływem siedmiodniowego terminu do jego zapłacenia, z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dlatego też ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca spółka nie spełniła przesłanek do zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu i nie chroni skarżącej spółki przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd pierwszej instancji terminie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10 i z 20 października 2010 r., sygn. akt II FZ 527/10, publ. CBOSA). 3.5. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Skoro zatem należny wpis od skargi, mimo wezwania, nie został przez skarżącą spółkę uiszczony w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie, co jest okolicznością bezsporną, to zasadnie Sąd ten postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 3.6. Ponadto co istotne, skarżąca spółka, jak wynikało z treści uzasadnienia zażalenia, nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie oraz wysokości wpisu, lecz powołuje się na okoliczności związane z jej trudną sytuacją finansową. Kwestie dotyczące trudnej sytuacji finansowej skarżącej spółki wykraczają jednak poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, gdyż podlegają ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez co pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jak zostało to wyżej wyjaśnione, w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II FZ 395/18). 3.7. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.