I FZ 513/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.R.D.M. SA w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1073/07 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi P.R.D.M. SA w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2004 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1073/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi P.R.D.M. SA w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2004 r. do czasu rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FSK 1062/06. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.") i wskazał, iż w szczególności ze względów celowościowych zasadne jest zawieszenie niniejszego postępowania. Argumentując powyższe Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii dopuszczalności ustalania przez organy podatkowe dodatkowego zobowiązania podatkowego w oparciu o treść art. 109 ust. 4 – 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.t.u.") w świetle prawa wspólnotowego, jest niejednolite. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FSK 1062/06 wystąpił z pytaniem prejudycjalnym do ETS w przedmiocie interpretacji stosownych przepisów prawa wspólnotowego. Wobec braku rozstrzygnięcia tej kwestii do chwili obecnej, jak również biorąc pod uwagę fakt, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka zarzuca decyzji organu odwoławczego naruszenie między innymi norm prawnych objętych pytaniem prejudycjalnym Naczelnego Sądu Administracyjnego, a dotyczących dodatkowego zobowiązania podatkowego, Sąd pierwszej instancji stwierdził zasadność zawieszenia postępowania w oparciu o ww. przepis P.p.s.a. Strona skarżąca zakwestionowała postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W zażaleniu zarzucono temuż Sądowi naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania przed ETS wszczętego na skutek pytania prawnego, które pojawiło się przy rozpatrywaniu sprawy I FSK 1062/06. W uzasadnieniu wskazano, iż kwestia dopuszczalności ustalenia spółce dodatkowego zobowiązania podatkowego nie jest zasadniczym przedmiotem sporu i ma charakter drugorzędny. Rozstrzygnięcie sprawy przez ETS nie będzie miało w ocenie strony bezpośredniego wpływu na orzeczenie w niniejszej sprawie. Przy tak sformułowanym zarzucie skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W realiach badanej sprawy bezspornym jest, że postępowanie przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości zapoczątkowane wspomnianym pytaniem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w toku. Jak słusznie jednak zauważył autor zażalenia, zagadnienie prawne objęte pytaniem prawnym wprawdzie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, jednakże kwestia zasadności ustalenia podatnikowi dodatkowego zobowiązania podatkowego ma jedynie charakter uboczny, wtórny wobec głównego przedmiotu sporu, którym jest wykładnia art. 146 ust. 1 pkt 2 lit. a, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.t.u.") i prawidłowość rozliczenia przez skarżącą spółkę podatku VAT. Orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie będzie miało zatem bezpośredniego i decydującego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nadto podkreślenia wymaga, że z treści art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, iż sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że decyzja o zawieszeniu postępowania w opisanej tym przepisem sytuacji pozostawiona została wyłącznie do uznania Sądu. Istotnym jest również, że mimo, iż nie wynika to wprost z jego brzmienia - pojęcie "postępowania sądowego" swym zakresem znaczeniowym obejmuje również postępowanie przed organem sądowym Wspólnot Europejskich jakim jest właśnie Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu. Problematyka zawieszenia postępowania na podstawie omawianego przepisu była już wielokrotnie poruszana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniach z dnia 28 marca 2006 r. (I FZ 99/06, publ. LEX Nr 193472), z 30 maja 2006 r. (I FZ 179/06, niepubl.), czy też w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2006 r. (I FZ 164/06, publ. LEX Nr 194488) poddano analizie przesłankę zawieszenia postępowania wymienioną w art. 125 § 1 pkt 1 omawianej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż norma prawna wynikająca z powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być zarazem istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie, powołując się na stanowisko zawarte w piśmiennictwie, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, a także ekonomiki procesowej. W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji są odmienne stanowiska sądów, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. W celu uniknięcia rozbieżności w orzecznictwie, jak również uniknięcia sytuacji, w której nie można byłoby wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenia wydanego w oparciu o niekonstytucyjny, bądź niezgodny z prawem wspólnotowym przepis, sądy często korzystają z możliwości, jakie daje im art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny za istotne uznał (także w ww. orzeczeniach) przede wszystkim zapewnienie stronie zagwarantowanego jej konstytucyjnie prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Podkreślono bowiem, że w przypadku, gdy istnieją instrumenty prawne umożliwiające stronie eliminację rozstrzygnięć wydanych w oparciu o niezgodne z Konstytucją przepisy (np. wniosek o wznowienie postępowania) zawieszenie postępowania wydaje się być niezasadne wobec tego, że równie ważne jest to, aby sprawa została rozpoznana bez nieuzasadnionej zwłoki. Mimo, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wznowienia postępowania na skutek wydania wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, to ewentualne wznowienie postępowania będzie jednak możliwe w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stwierdza, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Interes prawny strony pozostaje zatem zabezpieczony. Strona posiada bowiem instrument prawny służący eliminacji z obrotu prawnego tego typu aktów. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. naruszało zagwarantowane jednostce w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej prawo do rozpatrzenia jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Odnosząc się do wywodów pełnomocnika skarżącej zawartych w uzasadnieniu zażalenia, a dotyczących wykładni art. 146 ust. 1 pkt 2 lit. a, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.t.u., Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zagadnienie to nie stanowi przedmiotu rozpoznania w niniejszym postępowaniu, w którym Sąd rozstrzyga jedynie w zakresie zasadności zawieszenia postępowania ze skargi podatnika przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy, aby w niniejszym postępowaniu orzekać w kwestiach objętych zarzutami skargi. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.