II SA/Gl 800/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan,, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usługi wodne oddala skargę. UZASADNIENIE Informacją z dnia 5 lipca 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. ustaliło dla A Spółka z o.o. (dalej jako strona lub skarżąca) za I kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 68 635 zł za pobór wód podziemnych. Reklamacją z 27 lipca 2018 r. strona zakwestionowała ustalenie dla niej opłaty zmiennej. Wskazała, że pobór wód podziemnych ujęciem "[...]" podlega zwolnieniu z opłat za pobór wód z uwagi na konieczność odwodnienia podziemnych wyrobisk górniczych dawnej kopalni "[...] ", stanowiących zagrożenie wodne dla eksploatacji złóż węgla kamiennego prowadzonych przez B w J.. Podniosła, że zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 10 grudnia 2014 r. strona pobiera wody podziemne zachowując reżim piętrzenia wody na poziomie 246,8 m n.p.m. ze względu na zagrożenie wodne dla eksploatacji złóż węgla kamiennego. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie uznał jednak powyższej reklamacji i decyzją z [...] r. nr [...] ustalił dla strony opłatę zmienną w wysokości 68 635 zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten odwołał się do pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, z utworów węglanowych triasu studniami S-1, S-2 i S-3 ujęcia "[...] ", zlokalizowanego przy ul. [...] w J., zgodnie z ustaleniami dokumentacji hydrogeologicznej. Organ ten przywołał art. 268 ust. 2 ustawy Prawo wodne, który mówi o tym, że opłatę za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania, ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć podziemnych lub ujęć powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych. Pobór wód podziemnych spornym ujęciem dokonywany jest do celów zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi administracji naruszenie: art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności przejawiające się tym, iż organ nie podjął wystarczających działań celem ustalenia czy pobór wód ze spornego ujęcia stanowi pobór do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania oraz czy ujęcie to należy do systemu odwadniania zakładu górniczego; art. 77 § 1 powyższego Kodeksu w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, art. 80 wyżej wymienionego Kodeksu w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez błędne ustalenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że pobór wód ze spornego ujęcia nie stanowi poboru do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego. Nadto wskazano na naruszenie art. 268 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 27 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/GI 900/18 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 268 ust. 2 ustawy Prawo wodne opłatę za usługi wodne, o której mowa w ust. 1 pkt 1, za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć wód podziemnych lub ujęć wód powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych. Wspomniany w tym przepisie art. 268 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś o poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Biorąc pod uwagę powyższe kluczowe w sprawie było ustalenie, czy ujęcie [...] stanowi element systemu odwadniania zakładu górniczego i czy działania te można uznać za (między innymi) za służące wydobywaniu węgla kamiennego. W ocenie Sądu organ administracji nie poczynił jednak w tym zakresie żadnych ustaleń. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z [...] r. nr [...] ustalił dla strony za okres I kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 68 635 zł za pobór wód podziemnych. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania wraz z kluczowymi motywami wynikającymi z wyroku tutejszego Sądu. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono ustalenia poczynione w ramach ponownie prowadzonego postępowania. W ramach prowadzonych rozważań w pkt organ ten stwierdził, że studnie S-1, S-2 i S-3 ujęcia "[...] " nie należą do systemu odwadniania Zakładu Górniczego B. Podkreślono, że powyższy Zakład posiada odrębne pozwolenie wodnoprawne, które nie obejmuje spornego ujęcia. Podniesiono także, że ustanowione dla przedmiotowego ujęcia strefy ochrony bezpośredniej oraz ochrony pośredniej nie może być ustanowiona dla poboru wód dla innych celów niż do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości. W konsekwencji organ ten doszedł do przekonania, że nałożenie przedmiotowej opłaty posiada umocowanie w przepisach prawa i jest zbieżne ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ ten odwołał się do art. 268 ust. 2 ustawy Prawo wodne, który mówi o tym, że opłatę za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania, ponosi się wyłącznie za pobór wód z ujęć podziemnych lub ujęć powierzchniowych, które nie należą do systemów odwadniania zakładów górniczych. Pobór wód podziemnych spornym ujęciem dokonywany jest do celów zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego R. M. Domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi administracji naruszenie: art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności przejawiające się tym, iż organ nie podjął wystarczających działań celem ustalenia czy pobór wód ze spornego ujęcia stanowi pobór do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego oraz do celów pozostałego górnictwa i wydobywania oraz czy ujęcie to należy do systemu odwadniania zakładu górniczego; art. 77 § 1 powyższego Kodeksu w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; art. 80 wyżej wymienionego Kodeksu w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez błędne ustalenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że pobór wód ze spornego ujęcia nie stanowi poboru do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego, ewentualnie do celów pozostałego górnictwa i wydobywania. Nadto wskazano na naruszenie art. 268 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię, czego następstwem jest jego nie zastosowanie. W rozbudowanym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za uznaniem, że sporne ujęcie wchodzi w skład systemu odwadniania Zakładu Górniczego B. Na okoliczność potwierdzenia stawianych tez odwołano się do postanowień stosownych dokumentów i porozumień, które wskazują na takie wykorzystanie tego ujęcia. W skardze zamieszczono rozbudowane wywody przybliżające zasady odwadniania zakładu górniczego i podniesiono, że w sprawie tej sporne ujęcia wchodzą w skład systemu odwadniania wyżej wymienionego Zakładu Górniczego. Do skargi dołączono dokumenty, które w ocenie skarżącej Spółki świadczą o występowaniu stanowiska przez nią prezentowanego, a sprowadzającego się do stanowiska, że sporne ujęcia stanowią element systemu odwadniania Zakładu Górniczego B. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wypowiadający się w sprawie wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 powyższej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga rozpoznana została w trybie przewidzianym art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przywołanie powyższego przepisu jest niezbędne z tego powodu, że w sprawie tej tutejszy Sąd już się wypowiedział w wyrokiem z 27 lutego 2019 r. We wskazanym wyroku Sąd stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w ramach pierwszego postępowania nie było przeprowadzone w sposób wyczerpujący, ponieważ nie ustalono w sposób czytelny i jednoznaczny czy sporne ujęcie przynależy do systemu odwadniania Zakładu Górniczego B, czy też nie. Brak ustaleń we wskazanym zakresie skutkował tym, że Sąd pozostawił otwartą możliwość w zakresie przyszłego rozstrzygnięcia. Mocą kwestionowanej decyzji organ administracji publicznej ustalił na rzecz skarżącej Spółki wysokość opłaty zmiennej za okres I kwartału 2018 r. w wysokości 68 635 zł za pobór wód podziemnych. Oznacza to, że w ocenie organu administracji wypowiadającego się w tym postępowanie, w sprawie tej nie mają zastosowania postanowienia art. 268 ustawy Prawo wodne, a zatem pobór wody ze spornego ujęcia nie odbywa się w ramach poboru wody dla odwadniania złoża oraz dla celu zaopatrzenia ludności w wodę wykracza poza cele górnictwa i wydobycia objęte treścią przywołanego przepisu, co oznacza, że skarżąca Spółka nie korzysta ze zwolnienia typizowanego w tym przepisie, gdyż nie trudni się działalnością górniczą lecz zaopatrzeniem w wodę i odbiorem ścieków. Stwierdzenie takie organ administracji wyprowadził między innymi z przeprowadzonej analizy sytuacji formalno-prawnej spornego ujęcia. Podkreślić należy, że w ramach ponownie prowadzonego postępowania organ ten pismem z 29 stycznia 2020 r. wystąpił wprost do B w J. o zajęcie stanowiska oraz o informację czy studnie S-1, S-2 i S-3 ujęcia "[...] " należą do systemu odwadniania Zakładu Górniczego "B". W odpowiedzi na wskazane pismo organ administracji publicznej pismem z 11 lutego 2020 r. otrzymał informację, że wskazane studnie ujęcia "[...] " nie należą do systemu odwadniania Zakładu Górniczego B. Poczynione ustalenie przez organ prowadzący postępowania wyjaśniające legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca Spółka w skardze kwestionuje powyższe ustalenie i utrzymuje, że sporne ujęcie jest częścią składową systemu odwadniania powyższego Zakładu Górniczego i na tę okoliczność przedkłada stosowne dokumenty, które w jej ocenie potwierdzają prezentowane przez nią stanowisko. Podnieść należy, że dokumenty te mogą w sposób pośredni wskazywać na wchodzenie spornego ujęcia do systemu odwadniania przedmiotowego Zakładu Górniczego, jednakże skład orzekający w niniejszej sprawie, analogicznie jak organ administracji publicznej wypowiadający się w sprawie przyznał moc dowodową oświadczeniu wydanego przez B z 11 lutego 2020 r., z którego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że przedmiotowe studnie ujęcia "[...] " nie wchodzą w skład systemu odwadniania tego Zakładu Górniczego. Powyższe ustalenie przesądza o tym, że w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania regulacje zamieszczone w art. 268 ustawy Prawo wodne, a tym samym skarżąca Spółka nie jest zwolniona z ponoszenia opłaty zmiennej za pobór wody podziemnej. Wysokość ustalonej odpłatności nie była kwestionowana, a przeprowadzona z urzędu analiza nie wykazała, aby organ administracji we wskazanym zakresie dopuścił się naruszenia obowiązujących regulacji prawnych. Podkreślić należy, że zarzuty zamieszczone w skardze do tutejszego Sądu nie dają podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi. Wynika to z faktu przeprowadzenia przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny ze wskazaniami zamieszczonymi w wyroku tutejszego Sądu z 27 lutego 2019 r. Na marginesie można jedynie zauważyć, że zarzuty podniesione w skardze są tożsame z tymi, które były podnoszone w pierwszej skardze do tutejszego Sądu. W skardze podnosi się, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, a w szczególności nie wyjaśnił okoliczności związanych z zaliczeniem przedmiotowego ujęcia do systemu odwadniania Zakładu Górniczego. Zarzut ten w kontekście przedstawionych powyżej ustaleń poczynionych w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie jest zasadny. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że organ administracji wprost wystąpił do podmiotu odpowiedzialnego za funkcjonowanie systemu odwadniania Zakładu Górniczego B i uzyskał od niego stosową informację. Zatem podniesiony zarzut nie może być uwzględniony, ponieważ organ administracji podjął działania zmierzające do wyjaśnienia tej sytuacji i zwrócił się do podmiotu, który w sposób czytelny i jednoznaczny udzielił odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. ec