I SAB/Wa 165/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 9 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta [...] na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do rozpoznania wniosku Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2006 r.; 2. stwierdza, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o którym mowa w pkt 1, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] lutego 2020 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...] (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów (obecnie Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, dalej jako organ) w przedmiocie wniosku z [...] sierpnia 2006 r. o wszczęcie postępowania w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu i międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. z 1968 r. nr 12 poz. 65) w stosunku do udziału przysługującemu M. E. w nieruchomości przy ul. [...] w [...]. W skardze podniesiono, że organ od 13 lat nie zakończył postępowania, w tym okresie dwukrotnie wskazywano terminy wydania decyzji w sprawie, które jednak upłynęły bezprzedmiotowo. Tym samym w sposób rażący naruszone zostały art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa). Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakreślonym przez Sąd terminie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie w sprawie zostało już zakończone. Ponadto podniósł, że w okresie od 14 marca do 22 maja 2020 r. z uwagi na obowiązywanie stanu zagrożenia epidemicznego doszło do zawieszenia biegu terminów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa przy piśmie z 8 listopada 2019 r. - w trybie obowiązującym do postępowań wszczętych przed 1 czerwca 2017 r. Uprawniało to go do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem. W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu [...] sierpnia 2006 r. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] organ wydał decyzję w sprawie. Wobec wydania przez ministra decyzji orzeczenie o zobowiązaniu organu do jej wydania jest bezprzedmiotowe i postępowanie w tym zakresie należy umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w zakresie wystąpienia przewlekłego prowadzenia postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy zauważyć, że decyzja w sprawie została wydana po upływie niemal czternastu lat od wszczęcia postępowania. W ten sposób wielokrotnie przekroczone zostały terminy przewidziane w art. 35 § 3 kpa. W toku czternastu lat prowadzenia postępowania organ tylko raz wystosował do stron zawiadomienie w trybie art. 36 § 1 kpa, a i wówczas nie dotrzymał wyznaczonego wówczas przez siebie terminu na rozpatrzenie sprawy. Uzasadnia to uznanie postępowania organu za rażąco naruszające prawo. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 2 sentencji. O kosztach w pkt 3 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 1 ppsa. Wyrok uwzględnia art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875).