I GPP 11/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. J. na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pod sygn. akt III SA/Kr 21/20 w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 21/20 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 29 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 21/20 oddalił skargę MJ (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 21 października 2019 r. w sprawie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. W dniu 22 maja 2021 r. skarżący nadał za pośrednictwem Poczty Polskiej przesyłkę skierowaną do Sądu, która zawierała odręcznie sporządzoną skargę kasacyjną (data wpływu do WSA w Krakowie to 26 maja 2021 r.). Tę ostatnią datę pełnomocnik skarżącego uznaje za początek bezczynności Sądu, która – jego zdaniem – trwa do chwili obecnej. W efekcie zażądał zasądzenia na rzecz skarżącego 6000 zł oraz zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając skargę skarżącego na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawa strony skarżącej nie zostały naruszone. Dla stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przewlekłość konieczne jest ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. O nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Przez przewlekłość rozumie się w praktyce brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, zachodzące dłużej niż jest to konieczne. Można uznać więc, że do przewlekłości postępowania dochodzi tylko wtedy, gdy zwłoka w czynnościach sądowych jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do Sądu bez nieuzasadnionej zwłoki przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu; czynności – o czym niżej – były podejmowane przez Sąd prawidłowo i terminowo. Przede wszystkim wskazać należy, że w piśmie inicjującym przedmiotowe postępowanie autor wskazał, że "od 26 maja 2021 r. występuje w sprawie przewlekłość postępowania, która nadal trwa", ta data oznacza wpływ skargi kasacyjnej sporządzonej przez skarżącego osobiście (k. 103 - 109 akt sądowych) z pominięciem przymusu adwokacko-radcowskiego. W związku z powyższym postanowieniem z 28 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 21/20, WSA w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną – o czym skarżącego powiadomiono doręczając odpis orzeczenia. Jednocześnie zarządzeniem z 8 września 2021 r. (patrz pkt 2 k. 136 akt sądowych) poinformowano skarżącego, że "postanowieniem z dnia 1 marca 2021 r. (...) skarżący został zwolniony z kosztów sądowych i został ustanowiony pełnomocnik z urzędu (...). Zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy wszystkich postępowań podjętych w ramach sprawy III SA/Kr 21/20, a więc i zażalenia na postanowienie WSA w Krakowie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.". Zwrócono też uwagę, że stosowną dokumentację Sąd prześle Okręgowej Radzie Adwokackiej – co nastąpiło 16 września 2021 r. – celem podjęcia dalszych czynności w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że w aktach sprawy nie widnieje zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, co uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację wydanego w sprawie orzeczenia. Podkreślić też trzeba, że WSA w Krakowie orzekał także w kwestii stwierdzenia nienależytej staranności opinii (postanowienia z 8 października 2021 r.) i wyłączenia od orzekania referendarzy (orzeczenie z tej samej daty) oraz wyłączenia od orzekania sędziów (postanowienie z 29 grudnia 2021 r.). Na to ostatnie skarżący złożył zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I GZ 214/22. Bez znaczenia dla oceny kwestii przewlekłości postępowania, która w sprawie nie wystąpiła (co dowodzą wyżej wskazane okoliczności) jest zagadnienie wydania postanowienia o stwierdzeniu prawomocności wydanego w sprawie wyroku, bowiem – stosownie do art. 169 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) może tak postanowić również referendarz sądowy. Treść zaś orzeczenia może ulec zmianie na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwlekłe i przedłużające się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (tak też NSA w postanowieniu z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie o skardze z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2018.75 ze zm., dalej: ustawa; vide postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05). Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia osób nieuprawnionych do orzekania, tj. sędziów mianowanych przez "nową" Krajową Radę Sądownictwa bowiem skarżący nie odnosi tej kwestii w skardze do konkretnego nazwiska: "Strona podnosi, iż wydanie zaskarżonego postanowienia (...) odbyło się z udziałem osoby nieuprawnionej, która nie jest sędzią (...)." Jeżeli istotnie zaskarżono postanowienie, to rozstrzygnie (rozstrzygnął lub rozstrzygnie) tę kwestię Sąd II instancji. Skoro nie stwierdzono przewlekłego działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w przedmiotowej sprawie, nie może zostać uwzględnione żądanie skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kwoty 6000 zł. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy – orzekł jak w sentencji.