I SA/Gl 1166/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 22 lipca 2022 r. nr SKO.4105.382.2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2022 r. oddala skargę UZASADNIENIE 1. M. M. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: organ odwoławczy) z 22 lipca 2022 r. nr SKO.4105.382.2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2022 r. 2. Stan sprawy. 2.1. W dniu 3 lutego 2022 r. Wójt Gminy D. (dalej: organ pierwszej instancji) wydał decyzję, w której ustalił skarżącemu wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego od nieruchomości położonych w gminie D., w miejscowości O. za rok 2022 w kwocie 11.679,00 zł. W powyższym orzeczeniu pouczono stronę o możliwości odwołania się do organu drugiej instancji w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. 2.2. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, którego wniesienie z uchybieniem terminu, organ odwoławczy stwierdził postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu 25 lutego 2022 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru na wyciągu z listy potwierdzeń odbioru. Na liście widnieje numer podatnika zawarty w decyzji i podpis odbiorcy, oznacza to zatem, iż decyzja została odebrana w powyższym terminie. Ostatnim dniem terminu w jakim odwołanie mogło być prawidłowo złożone był dzień 11 marca 2022 r. Odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone w siedzibie organu podatkowego w dniu 14 marca 2022 r. (data ta została również wpisana w prawym górnym rogu odwołania jako data jego sporządzenia). Zgodnie z art. 223 § 1 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 - o.p.) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Z kolei § 2 pkt 1 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Natomiast art. 228 o.p. przesądza, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. Postanowienia w tych sprawach są ostateczne. Dalej wyjaśniono, że norma zawarta w art. 228 o.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, ponieważ z jej dyspozycji wynika, że wydanie powyższych postanowień nie zależy od uznania organu. Tym samym organ podatkowy jest zobligowany do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 228 o.p. w przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza, bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. 3.1. Powyższe postanowienie wydane przez organ odwoławczy zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu naruszenie art. 223 § 1 o.p. w zw. z art. 228 § 1 o.p. poprzez pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podał, że data odbioru decyzji nastąpiła w dniu 28 lutego 2022 r., a nie jak wskazuje Gmina w dniu 25 lutego 2022 r. Stosowne zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa zostało w tej sprawie złożone do Prokuratury Rejonowej w M., gdyż przedmiotowa decyzja została doręczona przez osobę E. H. - sołtysa wsi w obecności 3 świadków: M.1 M., M.2 K. oraz M.3 O., we wskazanej właśnie dacie. Twierdzenia, iż data odbioru pisma to dzień 25 luty 2022 r. jest nieprawdziwe. Wskazana powyżej osoba, przekazując w imieniu Gminy przedmiotowe pismo w dniu 28 lutego 2022 r. dostarczyła je wskazując datę odbioru na dzień 25 lutego 2022 r. Organ Gminy jako organ władzy samorządowej nie może dowolnie wskazywać dat odbioru dokumentów przez mieszkańców. W ocenie skarżącego było to celowe i zamierzone działanie Gminy doręczając dokument przez osobę sołtysa wsi. Nie jest to osoba zaufania publicznego i nie posiadająca statusu funkcjonariusza publicznego. Wskazana data określona przez Gminę jako data odbioru nie jest datą pewną. Jest powszechnie wiadome, iż wszelkie wątpliwości winny być rozpoznawane na korzyść podatnika - zasada in dubio pro tributario. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w związku z tym, że w odwołaniu od decyzji, jak też w piśmie które wpłynęło do Kolegium w dniu 20 kwietnia 2022 r. strona zakwestionowała datę odbioru decyzji podatkowej na rok 2022 wskazując równocześnie, że sporna decyzja została jej doręczona przez sołtysa wsi w obecności trzech świadków w dniu 28 lutego 2022 r. Kolegium w piśmie z dnia 30 maja 2022 r. zwróciło się do Wójta Gminy D. z prośbą o przesłanie wyjaśnień w zakresie daty faktycznego doręczenia decyzji podatkowej skarżącemu (np. oświadczenie sołtysa, przesłuchanie innych osób mogących wskazać datę odbioru decyzji przez skarżącego). W dniu 21 czerwca 2022 r. do organu odwoławczego wpłynęło oświadczenie E. H. - sołtys Sołectwa O. Gminy D., która doręczyła stronie decyzję podatkową z dnia 3 lutego 2022 r. o tym, że sporna decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 25 lutego 2022 r. i w chwili doręczenia decyzji w biurze podatnika nie znajdowały się żadne inne osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, co do stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji określającą kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości. 5. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 228 o.p. zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. np. wyroki NSA: z 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 590/12; z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1060/12; z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2338/13; publ. CBOSA). Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 5/18, użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie. Wykładnia językowa przywołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia, oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14 dniu od dnia doręczenia decyzji (w sposób zgodny z prawem), stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Pogląd ten można uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 10 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08; z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/10; z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15; z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 575/16). Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 o.p.). Jeżeli w trakcie badania wstępnego organ odwoławczy stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Aby przyjąć, że odwołanie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia decyzji stronie. Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 1a o.p. (w brzemieniu obowiązującym w dacie doręczenia decyzji organu pierwszej instancji) organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje w siedzibie organu podatkowego. Zgodnie z § 1b ww. przepisu, w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez: 1) operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W myśl zaś § 4 w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys, za pokwitowaniem. W niniejszej sprawie skuteczne doręczenie skarżącemu odpisu decyzji organu pierwszej instancji w dniu 25 lutego 2022 r. przez sołtysa, wynika z znajdującej się w aktach sprawy, listy potwierdzeń odbioru decyzji wymiarowych dla wsi O.. Na liście tej widnieje numer podatnika zawarty w decyzji i podpis odbiorcy, a także data doręczania decyzji. Nadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sołtysa Sołectwa O. Gminy D., iż decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 25 lutego 2022 r. w jego biurze. Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ administracji. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na liście potwierdzeń odbioru decyzji wymiarowych, mogą stanowić dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11 (wprawdzie w zakresie zwrotnego potwierdzenia odbioru, co jednak można utożsamić z listą potwierdzeń odbioru) "dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością powinna tę okoliczność udowodnić" (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). W niniejszej sprawie skarżący takiej okoliczności nie udowodnił. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organu, że skuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji miało miejsce w dniu 25 lutego 2022 r., co zostało wykazane znajdującym się w aktach sprawy potwierdzeniem odbioru na liście potwierdzeń odbioru decyzji wymiarowych. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał odpowiednio z dniem 11 marca 2022 r. Tymczasem odwołanie złożone zostało przez skarżącego w Urzędzie Gminy D. w dniu 14 marca 2022 r., co wynika z prezentaty, która widnieje na tym dokumencie oraz daty sporządzenia odwołania. Zatem zasadnie organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ze względu na powyższe, zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów wskazanych przez skarżącego w tej sprawie. 6. Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) oddalił skargę.