I OZ 602/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.S. i T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2309/21 w sprawie ze skargi S.S. i T.S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 9 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2309/21 (dalej postanowienie z 5 kwietnia 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T.S. (dalej skarżąca) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 9 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 18 lutego 2022 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została dwukrotnie awizowana i w efekcie doręczona skutecznie 18 marca 2021 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 poz. 329; dalej ppsa). Termin na uzupełnienie braku formalnego skargi upłynął 25 marca 2021 r. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, sąd odrzuca skargę, której braków formalnych strona nie uzupełniła, mimo wezwania i dlatego Sąd odrzucił skargę skarżącej (k. 412-413 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 5 kwietnia 2022 r. złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący podkreślili, że nie mają rozdzielności majątkowej, tak ustawowej, jak i konstytucyjnej. Podnieśli, że wezwanie 18 lutego 2022 r. skierowano do skarżącej, lecz nie do skarżącego jako notarialnego pełnomocnika (notarialne pełnomocnictwo z 21 maja 2008 r.) skarżącej (k. 442-448 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 in principio ppsa). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III ppsa odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Jednym z braków formalnych skargi, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu jest brak podpisu. Nienadesłanie własnoręcznie podpisanego przez skarżącą egzemplarza skargi stanowi kwestię sporną w tej sprawie. W tym kontekście wskazać należy, że wymóg ten wynika z art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa, który stanowi, że każde pismo strony - a więc i skarga - powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpisem strony jest podpis w rozumieniu art. 78 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), który operuje pojęciem własnoręcznego podpisu (wyrok NSA z 10.11.2006 r. II FSK 1144/05). Podpisem jest znak ręczny określonej osoby pozwalający, dzięki indywidualnym cechom tego znaku, na jej identyfikację oraz zbadanie autentyczności podpisu (postanowienie NSA z 10.1.2013 r. I OZ 970/12). Nie musi obejmować nazwiska, gdyż w praktyce obrotu stosowany jest najczęściej pewien skrót (podpis nieczytelny będący "godłem" podpisu - uchwała Sądu Najwyższego z 28.4.1973 r. III CZP 78/72, OSNCP 1973/12/207; postanowienia NSA z: 25.10.2010 r. II FZ 524/10; 27.5.2011 r. I OZ 368/11). Podpis nie musi być czytelny (wyrok NSA z 10.11.2006 r. II FSK 1144/05; postanowienie NSA z 23.6.2008 r. I OZ 403/08). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 ppsa). O konieczności wykazania umocowania stanowi też art. 46 § 3 ppsa, zgodnie z którym do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Szczególnym pismem procesowym, inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, jest skarga. Na podstawie art. 57 § 1 ppsa, skarga, poza innymi wymogami wskazanymi w tym przepisie, ma spełniać wymogi przewidziane dla pisma procesowego. Tym samym, jeśli skargę składa w imieniu skarżącego jego pełnomocnik, to w momencie jej złożenia powinien wykazać się umocowaniem w tym zakresie. Brak przedstawienia pełnomocnictwa jest brakiem formalnym skargi, który podlega uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego dokonane w trybie art. 49 § 1 ppsa (postanowienie NSA z 26.6.2018 r. II FZ 280/18). Łączna wykładnia art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 ppsa wskazuje, że gdy skargę wnosi pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika (postanowienie NSA z 19.5.2020 r. II GZ 131/20). Odnosząc te uwagi do wymogu formalnego skargi w postaci jej własnoręcznego podpisania, wskazać trzeba, że jeżeli strona jest w sprawie reprezentowana przez pełnomocnika, to nie ma obowiązku własnoręcznego podpisania skargi, bowiem wystarczający jest podpis ustanowionego przez nią pełnomocnika. Zarządzeniem z 16 grudnia 2021 r. (k. 397, k. 407-408) za strony skarżące w niniejszej sprawie uznano T.S. i S.S. oraz wezwano skarżącą do nadesłania własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi - w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, pouczając o treści art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została dwukrotnie awizowana i wobec jej niepodjęcia uznano ją za doręczoną z dniem 18 marca 2022 r. (k. 410), stosownie do art. 73 § 1-4 ppsa. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 ppsa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 ppsa). Należy jednak zwrócić uwagę, że o ile z treści skargi i kolejnych pism skarżących wynika, że oboje oni wnieśli skargę na decyzję z 9 lipca 2021 r. i nie dołączyli do skargi pełnomocnictwa T.S. dla męża lub jego uwierzytelnionego odpisu, a także, że pisma te podpisywał jedynie skarżący, o tyle Przewodniczący w Sądzie I instancji przedwcześnie uznał, że skarżąca występuje w tej sprawie bez pełnomocnika w osobie jej małżonka - skarżącego. Była to bowiem tylko jedna z możliwości interpretacji, w jakiej konfiguracji występują skarżący w niniejszej sprawie. Pierwszą z możliwości była ta przyjęta przez Przewodniczącego w zarządzeniu z 16 grudnia 2021 r. - skarżący występują samodzielnie, żaden z nich z pełnomocnikiem. Druga możliwość to skarżący występujący samodzielnie we własnym imieniu oraz jako pełnomocnik skarżącej. Wskazuje na to treść skargi ("S.S. wraz z małż. T.S." (k. 3 akt sądowych). W tym przypadku w razie stwierdzenia braku pełnomocnictwa w aktach sprawy Przewodniczący winien był wezwać skarżącego do złożenia pełnomocnictwa od skarżącej dla niego do reprezentowania jej w tej sprawie lub przed sądami administracyjnymi albo skarżącą do złożenia oświadczenia o zatwierdzeniu czynności podjętych w jej imieniu przez skarżącego. Dopiero w braku złożenia pełnomocnictwa lub niezatwierdzenia przez skarżącą czynności skarżącego podejmowanych w jej imieniu, Przewodniczący mógł wezwać skarżącą do podpisania skargi lub nadesłania jej własnoręcznie podpisanego przez skarżącą egzemplarza. Z dołączonego do zażalenia pełnomocnictwa (k. 445-445v akt) wynika, że skarżąca w dniu 21 maja 2008 r. umocowała skarżącego - między innymi - do reprezentowania jej we wszelkich postępowaniach sądowych i administracyjnych dotyczących tej samej nieruchomości (działki nr [...] m2 jako działki [...]), która była przedmiotem decyzji I i II instancji poprzedzających niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne. Brak jest podstaw do przyjęcia, że pełnomocnictwo to zostało cofnięte. W tym stanie rzeczy zażalenie okazało się zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie w całości.