II OSK 1907/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 424/09 w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadania broni palnej sportowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej sportowej. W uzasadnieniu podał, że w dniu 23 czerwca 2008 r. do organu wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej z dnia [...] maja 2008 r., na mocy którego skarżący został uznany za winnego popełnienia przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., 238 § k.k. i art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 233 § 1 k.k. i za powyższe został skazany na karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych przy ustaleniu stawki dziennej na kwotę 100 zł. Obawę użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego uzasadnia sam fakt skazania posiadacza pozwolenia na broń za przestępstwo przeciwko mieniu. Niezależnie od powyższego organ podał, że stosownie do treści art. 18 ust. 4 ustawy, organ może cofnąć pozwolenie na broń, jeżeli ustały okoliczności faktyczne stanowiące podstawę do jego wydania, zaś posiadanie jej przez skarżącego było uzasadnione przesłankami, o których mowa w decyzji w przedmiocie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. Ponadto pomimo zobowiązania skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających czynne uprawianie sportu, nie zadośćuczynił on tej powinności i w tej sytuacji ustały również - w ocenie organu - okoliczności uzasadniające podstawę do wydania pozwolenia na posiadany rodzaj broni, co z kolei uzasadniania cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący wskazując, że skazanie za przestępstwo wymienione we wskazanych wyżej przepisach prawa materialnego, nie stanowi obligatoryjnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni i każdy taki przypadek wymaga od organu administracyjnego indywidualnego oraz szczegółowego rozważenia, czy rzeczywiście uzasadniona jest obawa, iż istnieje możliwość użycia broni przez osobę skazaną przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zaś on sam przy popełnieniu przypisanego mu przestępstwa nie posługiwał się w jakikolwiek sposób tą bronią i przestępstwo to w ogóle nie było związane z użyciem przemocy czy też jakąkolwiek groźbą jej użycia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. W ocenie organu, bez znaczenia jest okoliczność popełnienia przestępstw prawie 10 lat temu, bowiem istotnym dla sprawy jest fakt skazania i oceny tej nie mogą zmienić pozytywne dla skarżącego opinie środowiskowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej jej decyzji oraz umorzenie postępowania, bądź o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że w decyzja cofająca pozwolenie na broń palną sportową oparta została na dwóch przesłankach. Pierwsza została wskazana w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm.), zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy. Natomiast druga z przesłanek, na których oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję, wynika z art. 18 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń, jeżeli ustały okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę do jego wydania. Odnosząc się do obligatoryjnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń, wymienionej w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji Sąd I instancji stwierdził, że Rzecznik Praw Obywatelskich wnioskiem z dnia 3 czerwca 2009 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego: "czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni czy też niezbędne jest dodatkowo wykazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego?". Sprawa ta została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygnaturą II OPS 4/09. Jednak, w ocenie Sądu I instancji, powyższy fakt nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia z tego powodu, że - jak już wyżej wskazano - organ rozważył nie tylko skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko mieniu, lecz również niedostarczenie dokumentów świadczących o uprawianiu przez niego strzelectwa sportowego, skutkujące uznaniem, że ustały okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę do wydania pozwolenia na broń. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący został zawiadomiony pismem z dnia 15 maja 2006 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego i jednocześnie poinformowany o możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz wypowiadania się co do zgromadzonych dowodów i materiałów, a następnie w dniu 15 lipca 2008 r. został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni, dokumentów wskazujących na okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów sportowych (zaświadczenia o przynależności do klubu sportowego lub innego stowarzyszenia sportowego oraz dokumentów informujących o liczbie zawodów strzeleckich, w których brał on udział, zajętej lokacie oraz posiadanych odznaczeniach). Jednocześnie poinformowano skarżącego, że niedostarczenie powyższych dokumentów, będzie stanowić podstawę do uznania, że ustały okoliczności faktyczne uzasadniające dalsze posiadanie pozwolenia, jednak pomimo prawidłowego doręczenia wskazanego wezwania, nie zostało ono wykonane przez skarżącego. Ponadto sam skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak też sądowoadministracyjnego nie podjął jakiejkolwiek próby wykazania, że nadal czynnie uprawia strzelectwo sportowe i że w konsekwencji posiadanie przez niego broni jest niezbędne i celowe. Stąd też organy administracji miały podstawy do uznania, że spełniona została przesłanka wskazana w art. 18 ust. 4 ustawy o broni i amunicji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i zmianę zaskarżonego wyroku w całości, w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - poprzez uwzględnienie w całości skargi złożonej na decyzję Komendanta Głównego Policji w Warszawie z dnia 7 lutego 2009 r., a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 18 ust 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, w wyniku niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania poprzez uznanie, że powyższe przepisy znajdują zastosowanie w stosunku do skarżącego, jako podstawa do cofnięcia pozwolenia na broń, podczas, gdy przepisy i okoliczności sprawy wskazują, że zastosowanie procedury opartej na tych przepisach było bezzasadne i nie było podstaw do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń. Zarzucił również naruszenie art. 145 § 1 ust 1 lit c) p.p.s.a., poprzez naruszenie procedury sądowoadministracyjnej, które miało wpływ na wynik sprawy, przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów proceduralnych przez organ - art. 8, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do stwierdzenia, że organ administracji cofając pozwolenie na broń nie mógł oprzeć się jedynie na fakcie skazania skarżącego za przestępstwo przeciwko mieniu. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, przede wszystkim z tego powodu, że Sąd I instancji uznał, że dla cofnięcia pozwolenia na broń w niniejszej sprawie wystarczające było ustalenie, w granicach uznania administracyjnego, że ustały przesłanki dla wydania pozwolenia na broń. Sąd I instancji odwołał się zatem do przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń określonej w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), stwierdzając, że jej wystąpienie, które prawidłowo ocenił organ administracji, umożliwia cofnięcie wydanego pozwolenia, niezależnie od okoliczności skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu. Należy stwierdzić, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń osobom wymienionym w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Ponadto w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". W uzasadnieniu uchwały wywodzono, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. W uchwale podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W uchwale powołano art. 5 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE 91.256.51,2008.179.5), który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwo członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa. Dyrektywa została implementowana do ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a zatem jej zapisy stanowią źródło dla dokonywania wykładni polskich przepisów prawa. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedną z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń, a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Do przesłanki wypełniającej tę podstawę expressis verbis art. 15 ust. 1 pkt 6 zalicza skazanie za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Stąd też nie można podzielić wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji wylicza negatywne przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, mający charakter bezwzględnie wiążący, w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Oznacza to, że cofnięciu podlega pozwolenie na broń wydane m.in. osobom, którym z określonych w tym przepisie przesłanek pozwolenie takie nie powinno być w ogóle wydane. Zastosowanie przez organy Policji powołanych przepisów i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do osób, o których stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Art. 15 ust. 1 pkt 6 przesądza o tym, że osoba prawomocnie skazana za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu zalicza się do kręgu osób, co do których taka obawa istnieje. W zaskarżonym wyroku Sąd przeprowadził prawidłową wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji. Stąd też zarzut naruszenia powyższych przepisów okazał się nieuzasadnionym. Zarzut naruszenia przepisów postępowania również nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wskazał, w jaki sposób doszło do naruszenia przepisów art. 8, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 k.p.a. przez organ administracji, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do tego zarzutu. Z tych względów, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5 6