I GZ 315/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 490/20 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrocie wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. w P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 490/20 odrzucił skargę Zakładu Aktywności zawodowej im. A. w P. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz zwrócił stronie skarżącej kwotę 2000 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi zarejestrowanego w rejestrze opłat sądowych 24 grudnia 2019 r. pod pozycją 36738. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 3 marca 2020 r. strona skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego z 16 grudnia 2019 r., w oryginale lub uwierzytelnionej kopii - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie Sądu zostało skutecznie doręczone 12 marca 2020 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie nadesłano korespondencję zawierającą uchwałę nr [...] Zarządu Oddziału P. T. W.z K. Oddział Terenowy w K. z dnia [...] marca 2018 r. o powołaniu Głównego Dyrektora Zakładu Aktywności Zawodowej im. A. w P., jako dokumentu potwierdzającego umocowanie M. M. do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w imieniu Zakładu Aktywności Zawodowej im. A. w P. Wobec powyższego Sąd zwrócił uwagę, że nadesłany dokument przede wszystkim nie jest wystarczający, aby w sposób jednoznaczny stwierdzić, jaka jest forma prawna prowadzonej działalności przez Zakład. Z nadesłanej uchwały wynika jedynie sam fakt powołania Głównego Dyrektora Zakładu i jego umocowanie do działania. Zatem Sąd uznał, że zarządzenie z 3 marca 2020 r. nie zostało przez skarżącą prawidłowo wykonane. Sąd z urzędu próbował ustalić status prawny skarżącej i dołączył do akt odpis KRS P.T.W. z K. Oddział Terenowy w K. oraz statut P. T. W. z K.. Z dokumentów tych wynika, że P. T. W. z K. może powoływać jednostki organizacyjne, dla których Zarząd Oddziału jest organem założycielskim (§ 41 ust. 2 pkt 13 statutu). Jednak sąd nie był w stanie ustalić czy Zakład Aktywności Zawodowej im. A. w P. jest taką jednostką, gdyż nie dysponował uchwałą o powołaniu tej jednostki, z której wynikałyby również kompetencje dla ewentualnego Dyrektora jednostki. Wobec tego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") Sąd odrzucił skargę. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Zakład Aktywności Zawodowej im. A. w P. wniósł o jego uchylenie w całości. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – uchwały nr 01.2010 z dnia 19 listopada 2010 r. – na okoliczność wykazania prawidłowości udzielenia pełnomocnictwa procesowego w imieniu skarżącego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych, wykonując zobowiązanie odebrane dnia 12 marca 2020 r. w dniu 18 marca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Powyższe przepisy wyraźnie stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie. Z dniem 15 sierpnia 2015 r., na mocy art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmianie uległa treść art. 46 § 3 p.p.s.a., który w aktualnym brzmieniu obliguje pełnomocnika do dołączenia do wnoszonego pisma pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, jeżeli pełnomocnik w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia 3 marca 2020 r. pełnomocnik Zakładu Aktywności Zawodowej im. A. w P. adw. F. N. został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego z dnia 16 grudnia 2019 r. w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Zakładu Aktywności Zawodowej im. A. w P. nadesłał korespondencję zawierającą uchwałę nr [...] Zarządu Oddziału P.T.W. z K. Oddział Terenowy w K. z dnia [...] marca 2018 r. o powołaniu Głównego Dyrektora Zakładu Aktywności Zawodowej im. A. w P., jako dokumentu potwierdzającego umocowanie M. M. do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w imieniu Zakładu Aktywności Zawodowej im. A. w P. W tej sytuacji Sąd I instancji odrzucił skargę uznając, że pełnomocnik skarżącego Zakładu nie wykonał prawidłowo wezwania Sądu. Zdaniem Sądu nadesłany dokument nie był wystarczający, aby w sposób jednoznaczny stwierdzić, jaka jest forma prawna prowadzonej działalności przez Zakład. Z nadesłanej uchwały wynika jedynie sam fakt powołania Głównego Dyrektora Zakładu i jego umocowanie do działania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na akceptację. Jest zbyt rygorystyczne, bowiem zamyka stronie prawo do sądu, co stanowi naruszenie zasad konstytucyjnych, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Wskazać należy, że Sąd I instancji odrzucając skargę nie uwzględnił utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu (np. postanowienie NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 50/20, LEX nr 2783142). Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa (zob. postanowienia NSA: z 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 131/20; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 80/20 i cytowane tam orzecznictwo; z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; z 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14; z 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15). W orzecznictwie wskazuje się, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 203/16; postanowienia NSA: z 3 października 2018 r., sygn. akt II GZ 326/18 i przywołane tam orzecznictwo; z 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05). Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 131/20; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 80/20; z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt I FZ 85/18; z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 557/14; z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1397/11, z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2634/11 oraz z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 3634/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2009, str. 115). Przyjęcie stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie uznanie zatem, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika Zakładu, adwokata F. N. obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony skarżącej wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie oraz ewentualnie nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego z dnia 16 grudnia 2019 r. w oryginale lub uwierzytelnionej kopii . Wobec niedokonania tej czynności przez Sąd, zaskarżone orzeczenie należało uznać za przedwczesne (tak też NSA w postanowieniu z 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FZ 791/18). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.