II OZ 1038/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 240/20 o oddaleniu wniosku T. C. o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi T. C. i H. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. . UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 240/20, oddalił wniosek T. C. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi T. C. i H. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 20 lipca 2020 r. odrzucił skargę T. C. i H. C. na ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakładającą obowiązek zamurowania 3 otworów okiennych i jednego otworu drzwiowego usytuowanych w ścianie budynku w granicy z sąsiednią działką. W uzasadnieniu wskazano, że doręczone skarżącym w dniu 7 maja 2020 r. wezwania do podania numerów PESEL i złożenie odpisu skargi, pozostały bez odpowiedzi, mimo że termin na wykonanie obowiązku rozpoczął swój bieg dopiero w dniu 24 maja 2020 r. i upływał w dniu 1 czerwca 2020 r., na mocy art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązanych związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) - dalej jako: "ustawa o zwalczaniu COVID-19", i art. 68 ust. 6 ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875 ze zm.) - dalej jako: "ustawa zmieniająca". W dniu 10 sierpnia 2020 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi nie zawierało pouczenia, iż zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19 w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanów epidemii bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie jednak stronie doręczono wyciąg z tekstu jednolitego zarządzenia nr 4/2020 Prezesa Sądu z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, gdzie w § 4a wstrzymano wysyłkę pism sądowych, z którymi związane jest zachowanie przez strony terminów ustawowych i sądowych. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że jest on osobą starszą, niepełnosprawną i nieposiadającą wiedzy prawniczej, zatem otrzymawszy ww. pismo z sądu mylnie przyjął, że zarządzenie Prezesa zwalnia go z obowiązku wysyłania pism, z którym związane jest zachowanie przez niego terminu sądowego. Ponadto, skarżący ze względu na swój stan zdrowia, unika wizyt na poczcie, a tym samym nie mógł w terminie wykonać zobowiązania nałożonego przez sąd. Jak zauważył pełnomocnik, ratio legis wydania zarządzenia nr 4/2020 było uniknięcie takich sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, natomiast wezwanie do skarżącego zostało wysłane pomimo wydania tego zarządzania. Skarżący nie został w pełni poinformowany o prawnych konsekwencjach niedochowania terminu, a obecnie jest obciążany konsekwencjami tych zdarzeń. Gdyby przedmiotowe wezwanie zostało wysłane po ustaniu ograniczeń wprowadzonych ustawą o COVID-19, zostałoby ono terminowo wykonane. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie przesłał skarżącemu wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków informacji o nierozpoczęciu (zawieszeniu) biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym w związku z epidemią, gdyż Sąd nie miał takiego obowiązku. Strona należycie dbająca o swoje interesy powinna podjąć próbę zapoznania się z tymi regulacjami, aby uniknąć negatywnych dla siebie konsekwencji w postępowaniu. Obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było natomiast doręczenie stronom postępowania zarządzenia wydanego przez Prezesa, dotyczącego zmian w organizacji pracy sądu i ich wpływu na prawa i obowiązku stron, wynikających z sytuacji epidemiologicznej kraju, a któremu to obowiązkowi Sąd ten uczynił zadość. Co więcej, Sąd Wojewódzki na swojej stronie w Biuletynie Informacji Publicznej na bieżąco publikował inne informacje i zarządzenia dotyczące organizacji pracy sądu oraz praw i obowiązków stron, które były powszechnie dostępne. W szczególności ukazało się tam zarządzenie nr 13 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie organizacji pracy sądów administracyjnych w związku z przywróceniem biegu terminów procesowych i sądowych, gdzie wskazano jako podstawę jego wydania art. 46 pkt 20 i 21 ustawy zmieniającej, który uchylił art. 15zzr i art. 15zzs (dotyczący zawieszenia lub nierozpoczęcia biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach). Ponadto w § 1 tego zarządzenia wprost wskazano, że przywrócono bieg terminów sądowych i procesowych. Z kolei w zarządzeniu Nr 28/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie zasad bezpieczeństwa w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w okresie stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego, w § 7 wskazano, że: "korespondencja wpływająca do sądu poddawana jest dwudniowej kwarantannie [...]", co nie pozostawia wątpliwości, że na pewno w tej dacie sąd przyjmował korespondencję. Wprawdzie zatem Sąd pierwszej instancji nie informował każdej strony postępowania o wprowadzonych i zmienionych przepisach dotyczących biegu terminów sądowych i procesowych w związku z epidemią, jednakże publikował wszelkie informacje i zarządzenia mające znaczenie dla praw i obowiązków stron postępowań. Sąd meriti nie uznał również za zasadnych twierdzeń pełnomocnika skarżącego, aby treść zarządzenia doręczonego skarżącemu była niejasna i wprowadzająca strony w błąd. W szczególności z § 4a jednoznacznie wynika, że wstrzymanie wysyłania pism dotyczy wyłącznie korespondencji wychodzącej z sądu, nie zaś wstrzymania przyjmowania korespondencji przychodzącej. Konieczność wprowadzenia tego zapisu wynikała natomiast z innych postanowień zarządzenia dotyczących zmian w organizacji pracy pracowników sądu i zmniejszenia jego stałej obsady. Jednocześnie, mając na uwadze, że Sąd meriti w czasie ograniczeń związanych z epidemią nadal funkcjonował, technicznie niemożliwe było zupełne wstrzymanie wysyłki przygotowywanej korespondencji. Natomiast fakt, że pewną część korespondencji jednak wysyłano, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie wpływał zdaniem tego Sądu negatywnie na prawa stron, bowiem zostały one zabezpieczone przepisami prawa powszechnie obowiązującymi (art. 15zzs ustawy o COVID-19), na mocy których doręczenie takiej korespondencji nie rozpoczynało biegu terminu np. na wykonanie obowiązków nałożonych przez sąd w tej korespondencji. Ponadto Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że analiza akt sygn. II SPP 34/20 o przyznanie H. C. i T. C. prawa pomocy w sprawie II SA/Gd 240/20 ujawniła, że również w dniu 7 maja 2020 r. skarżący odebrali wezwanie referendarza o wypełnienie i odesłanie w terminie 7 dni przesłanego przez sąd formularza PPF i obowiązkowi temu skarżący w wyznaczonym terminie uczynili zadość. Co więcej, przesyłając formularz PPF Sąd również dołączył wyciąg z zarządzenia Prezesa Sądu nr 4/2020 i w tym wypadku jego treść nie budziła wątpliwości skarżących w zakresie możliwości wysyłania korespondencji do sądu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie sposób zatem uwzględnić argumentacji pełnomocnika, że treść zarządzenia Prezesa nr 4/2020 wprowadziła go w błąd co do konieczności wysyłania pism do sądu. Z tych względów, uznając że uchybienie terminu w niniejszej sprawie było zawinione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T. C., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, postulując jego uchylenie i rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w trybie art. 195 § 2 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że analiza akt sprawy wykazała, iż odpis skargi został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w dniu 14 maja 2020 r., co stanowi o tym, iż skarżący uczynił zadość wezwaniu do uzupełniania braków formalnych skargi w terminie. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dysponował w aktach sprawy numerem PESEL skarżącego, co zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt I GZ 366/19 oznacza, że skarżący uczynił zadość wezwaniu do uzupełninia braków formalnych. Odrzucenie skargi wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL bezzasadnie zamknęło stronie drogę do sądu, podczas gdy Sąd numerem tym dysponował. Nie można bowiem uznać, iż niepodanie numeru PESEL w skardze, stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu, kiedy numer ten funkcjonuje w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek niezachowania terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi; 2) spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego; 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Jednym z bezwzględnych wymogów zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w niezachowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu niedającej się przezwyciężyć przeszkody. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. sygn. I CKN 1261/99, opubl. [w:] Biuletyn SN 2000/5/12). Przywrócenia terminu może zatem domagać się strona, która nie tylko przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie, ale także jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów wskazać należy, że niniejsze postępowanie wszczęte zostało z wniosku pełnomocnika skarżącego z dnia 10 sierpnia 2020 r. o przywrócenie skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W postępowaniu tym Sąd pierwszej instancji badał wyłącznie kwestie związane z brakiem winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a nie przesłanki zasadności odrzucenia samej skargi. Natomiast zarzuty podniesione przez pełnomocnika skarżącego na etapie zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu dotyczą w istocie zasadności wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, gdyż w ocenie pełnomocnika skarżącego nie było w ogóle podstaw do wzywania skarżącego do uzupełnienia jakichkolwiek braków formalnych. Stąd też okoliczności dotyczące bezprzedmiotowości wzywania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych nie mogą być przedmiotem rozpoznawania przez Sąd w postępowaniu wpadkowym o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia, a wyłącznie w postępowaniu zażaleniowym wszczętym na skutek zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.