I SA/Po 739/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2010 - 2011 postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 października 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie m.in.: odpisów z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące, podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, TV kablowa, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, alimenty itp.), podanie czy dzieci skarżącego ponoszą opłaty za czesne, jeżeli tak to w jakiej wysokości miesięcznie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał zeznanie PIT-11 za 2011 r., pismo z Banku [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o aktualnym numerze rachunku, zaświadczenie z PUP w [...] z dnia z [...] listopada 2012 r. zaświadczenie z dnia [...] października 2012 r. z [...].(k.51-59 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Skutkiem sprzeciwu wniesionego przez skarżącą jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w badanej sprawie winno zostać dokonane w oparciu o przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi zatem do konieczności dokonania wyboru - wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585; Komentarz do art. 243 System Informacji Prawnej LEX 2011 r.). Zgodnie z zasadą określoną w art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej strony interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnimi dziećmi. Z tytułu zatrudnienia skarżący otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około [...] zł brutto. Posiada dom o powierzchni [...] m2. Skarżący posiada samochód osobowy marki [...], rok prod. [...], wartość rynkowa ok. [...] zł. Z oświadczenia skarżącego nie wynika natomiast w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, w jakiej wysokości płaci alimenty na dziecko. Sąd zauważa, że skarżący był dwukrotnie wzywany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych informacji i do przedłożenia dokumentów, na podstawie których można byłoby przeprowadzić analizę sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednakże wnioskodawca, pomimo dwukrotnego wezwania, nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, w jakiej wysokości płaci alimenty. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jedna córka kończy studia, nie wiadomo jednak czy ponosi opłaty za czesne, stancję i czy otrzymuje stypendium. Druga córka nie pracuje, jest osobą bezrobotną, uczy się w systemie niestacjonarnym, jednakże nie podano kosztów czesnego. Syn skarżącego uczy się i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Skarżący pomimo wezwania nie przedłożył również wyciągów z rachunku bankowego, nadesłał jedynie zaświadczenie o numerze konta. Złożone i nieuzupełnione przez skarżącego oświadczenia są niepełne, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących rzeczywistej sytuacji i możliwości płatniczych. Sąd zauważa, że dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5.09.2005 r. ,sygn. akt II FZ 418/05, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają bowiem w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na etapie badanej sprawy wynoszą [...] zł. Powyższe uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, dlatego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.