II SAB/Wa 496/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra–Błaszczykowska, Sędzia WSA Izabela Głowacka–Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A.B. na bezczynność Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...]w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 29 lutego 2020 r. M. W.przedstawicielki ustawowej Antoniego B. o wydłużenie etapu edukacyjnego 1. stwierdza, że Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] w W. dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2020 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] w W. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga A. B. (dalej skarżący) z dnia [...] lipca 2020 r. na bezczynność Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2020 r. o wydłużenie etapu edukacyjnego dla skarżącego. Do złożenia przedmiotowej skargi doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: A. B. był uczniem VIII klasy Szkoły Podstawowej [...] w [...]. Skarżący cierpi na Trisomię 21 (tzw. "zespół Downa"). Jego rozwój umysłowy kształtuje się na poziomie niepełnosprawności intelektualnej umiarkowanej sprzężonej z niepełnosprawnością ruchową (urodził się bez obu kciuków). W związku z tym uczeń doświadcza znacznych trudności edukacyjnych i wymaga znacznego nakładu czasu by czynić postępy. Pismem z [...] lutego 2020 r. M. W., matka skarżącego wówczas niepełnoletniego, zwróciła się do Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w [...] o wydłużenie synowi etapu edukacyjnego w VIII klasie tej szkoły. Wniosek uzasadniono faktem nie osiągnięcia dojrzałości społeczno - emocjonalnej i edukacyjnej przez skarżącego koniecznej do podjęcia nauki w Szkole Przysposabiającej do Pracy. Pismem z [...] kwietnia 2020 r. Dyrektor SP[...] (sygn. [...]) poinformowała M. W., że przepisy prawa oświatowego nie przewidują możliwości ponownego wydłużenia okresu nauki uczniowi, który skorzystał z tego prawa w klasie III wygasającego gimnazjum w roku szkolnym 2018/2019 i realizuje okres wydłużenia w nowo powstałej klasie VIII w roku szkolnym 2019/20. Zgodnie z art.128 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r.poz. 60 z późn. zm.) uczeń klasy lIl dotychczasowego gimnazjum, który w roku szkolnym 2018/2019 nie ukończył tej szkoły, z dniem [...] września 2019 r. stał się uczniem klasy VIII szkoły podstawowej. W związku z przedłużeniem etapu edukacyjnego A. B. nie ukończył Gimnazjum [...] i stał się, zgodnie z powyższym przepisem uczniem, klasy VIII Szkoły Podstawowej. Dla uczniów niepełnosprawnych można przedłużyć okres nauki na każdym etapie edukacyjnym o jeden rok - zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. poz. 204 z późn. zm.) z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych. A. B. wykorzystał przewidzianą prawem możliwość jednorazowego przedłużenia nauki w trzecim etapie edukacyjnym czyli w trzyletnim Gimnazjum [...], którego był uczniem. A. B. będzie mógł skorzystać z możliwości przedłużenia okresu nauki o jeden rok na kolejnym etapie kształcenia. Pismem z [...] maja 2020 r., złożonym wraz ze złożonym z ostrożności procesowej odwołaniem od ww. pisma Dyrektora placówki (potraktowanym jako decyzja), A. B. podtrzymał wolę wydłużenia mu okresu nauki. Pismo to złożono z uwagi na fakt, że skarżący w 2020 r. był już pełnoletni. W dniu [...] maja 2020 r. skarżący złożył ponaglenie skierowane do [...] Kuratora Oświaty. W ponagleniu wskazał ,że Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej [...] w [...] dopuściła się przewlekłości w prowadzeniu postępowania ,domagał się również zobowiązania Rady Pedagogicznej do załatwienia sprawy oraz zakreślenia jej w tym celu odpowiedniego terminu. W dniu [...] maja 2020 r. do pełnomocnika skarżącego skierowane zostało przez Kuratorium Oświaty pismo zwane odwołaniem od decyzji zostanie pozostawione bez rozpoznania. Podkreślono również, że jak wynika z pisma i wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej, uczeń "starego ustroju szkolnego"(skarżący znajduje się właśnie w tej grupie uczniów), który skorzystał z możliwości przedłużenia okresu nauki, nie może skorzystać z kolejnego przedłużenia okresu nauki w szkole "nowego ustroju szkolnego" tj. w szkole podstawowej 8-letniej (pismo znak [...]). W związku z ponagleniem Kurator Oświaty w [...] pismem z dnia [...] lipca 2020 r. wskazał ,że w świetle obowiązujących przepisów prawa oświatowego, złożenie przez rodzica/ucznia wniosku o przedłużenie okresu nauki, nie nakłada na szkołę obowiązku jego rozpatrzenia, ponieważ inicjatorem jest zespół specjalistów pracujących z uczniem. To specjaliści, stwierdzając w szczególności znaczne trudności w opanowaniu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, opracowują opinię, z której wynika potrzeba przedłużenia uczniowi okresu nauki .Następnie, po uzyskaniu zgody rodziców albo pełnoletniego ucznia, przedkładają ww. opinię Radzie Pedagogicznej, która, w formie uchwały, podejmuje decyzję w przedmiotowej sprawie. Podkreślił, że kurator oświaty nie może narzucać ww. organowi Szkoły decyzji w tym zakresie. Uczeń A. B. decyzją Rady Pedagogicznej z dnia [...] czerwca 2020 roku ukończył szkołę. We wskazanej na wstępie skardze skarżący domagał się zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni, ewentualnie stwierdzenie, że Rada Pedagogiczna dopuściła się bezczynności, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. Zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1 - 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej k.p.a.( Dz.U. z 2018 r. poz. 296 ze zm) (ewentualnie § 5 ust. 4 pkt 1) lit. b) rozporządzenia MEN, Dz.U. z 2019 r., poz. 639) i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w przewidzianych terminach oraz niepowiadomienie strony o tym fakcie ze wskazaniem przyczyn i nowego terminu do jej załatwienia. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił uchwałę z dnia [...] sierpnia 2020 r., w której wskazano, że uczeń A. B. w roku szkolnym 2018/2019 był uczniem klasy dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym Gimnazjum [...]. W trzeciej (ostatniej) klasie Gimnazjum decyzją Rady Pedagogicznej na wniosek zespołu nauczycieli i zgody matki przedłużono mu etap edukacyjny. Likwidacja Gimnazjów (Ustawa z 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60 ze zm. - art. 127 i 128) spowodowała, że chłopiec realizował przedłużony okres nauki w 8 klasie Szkoły Podstawowej [...]. Zgodnie z wykładnią i wyjaśnieniami Ministerstwa Edukacji Narodowej ([...]) uczeń, który skorzystał z przywileju przedłużenia etapu edukacyjnego w likwidowanym gimnazjum nie może skorzystać z kolejnego przedłużenia okresu nauki w szkole " nowego ustroju szkolnego " tj w 8-o letniej szkole podstawowej. Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej [...] nie może podjąć decyzji o przedłużeniu etapu, edukacyjnego w/w uczniowi z przyczyn wskazanych w wyjaśnieniach Dyrektora Szkoły i Dyrektora MKO. Na zarzut bezczynności Rady Pedagogicznej pełnomocnik ucznia otrzymał odpowiedź od Dyrektora Wydziału Wychowania i Kształcenia Specjalnego [...] Kuratorium Oświaty (str. 42). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Oceniając skargę przez pryzmat powołanych przepisów Sąd doszedł do konkluzji, iż skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił bowiem do organu z ponagleniem w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej k.p.a. Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a. Sąd stwierdził także, że skarga jest zasadna, gdyż skierowany wniosek został rozpoznany z uchybieniem art. 35 § 1 - 3 i 36 k.p.a. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością, przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje w terminach ustawowych działań, mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Jak wynika z akt sprawy matka skarżącego wystąpił w dniu [...] lutego 2020 r. z wnioskiem o wydłużenie etapu edukacji. Jak wynika z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół(Dz. U. z 2019 r. ,poz.639) decyzje o przedłużeniu okresu nauki uczniowi posiadającemu orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność podejmuje rada pedagogiczna po uzyskaniu opinii zespołu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art.127 ust.19 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe, z której wynika potrzeba przedłużenia uczniowi okresu nauki, w szczególności z powodu trudności w opanowaniu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego lub efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz zgody rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia. Decyzja rady pedagogicznej, jako organu kolegialnego jest podejmowana w formie uchwały. Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a.., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności czy przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa dopiero po wniesieniu skargi została zakończona podjęciem uchwały przez Radę Pedagogiczną Szkoły Podstawowej [...] w [...]. Czynności podejmowane przez organy szkoły – Dyrektora , Rade Pedagogiczną wskazane w pierwszej części uzasadnienia i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka jakiej dopuściła się Rada Pedagogiczna w załatwieniu sprawy, nie może więc budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a. Od złożenia wniosku przez matkę skarżacego do podjecia uchwały przez Radę Pedagogiczną w niniejszej sprawie upłynęło prawie 6 miesięcy. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy brak jest pism kierowanych do skarżącego o przedłużeniu terminów jej załatwienia. Biorąc powyższe pod rozwagę bez wątpienia podjecie uchwały o wydłużeniu etapu edukacyjnego nie nastąpiło we wskazanym powyżej terminie okreslonym w art. 35 k.p.a., bowiem uchwała została podjeta w dniu [...] sierpnia 2020 r., a organ skargę otrzymał w dniu [...] lipca 2020 r. To w konsekwencji prowadzi do uznania, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania przedmiotowego wniosku .Sad nie zobowiązał Rady Pedagogicznej do podjecia stosownej uchwaly, gdyż ta zaostała podjęta [...]sierpnia 2020 r. Wbrew żądaniom skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby stwierdzona bezczynność Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...]. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. art. 149 § 1a p.p.s.a. Nie wynikała bowiem z lekceważącego stosunku do strony, czy złej woli podmiotu zobowiązanego, o czym świadczy fakt udzielenia odpowiedzi na wniosek przez Dyrektora, a ponadto podjecie stosownej uchwały przez Radę Pedagogiczną po złożeniu skargi do Sądu. Nadto Sąd wziął pod uwagę panującą w Polsce pandemię a także fakt ,że w okresie pomiędzy 14 marca 2020 r. i 23 maja 2020 r. uległy zawieszeniu terminy w postępowaniach administracyjnych. Wniosek taki wynika z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zwalczaniu COVID-19, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast stan zagrożenia epidemicznego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 433 z późn. zm. oraz Dz. U. z 2020 r. poz. 490) od dnia 14 marca, a z upływem czasu od 20 marca 2020 r. uległ przekształceniu w stan epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.). Co więcej, na mocy art. 15zzs ust. 10 w okresie, o którym mowa w ust. 1 przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, zaś organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 15zzs ust. 11). Dopiero na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) uchylono art. 15zzs i na podstawie art. 68 ust. 7 tej ustawy zmieniającej bieg terminów w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zwalczaniu COVID-19 biegły dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, co nastąpiło 16 maja 2020 r. W związku z tym, bieg terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym, który został zawieszony na podstawie art. 15zzs ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zwalczaniu COVID-19 został rozpoczęty 24 maja 2020 r. Zdaniem Sądu, wymieniona kwalifikowana forma bezczynności winna być zarezerwowana do sytuacji oczywistych, niebudzących wątpliwości i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób , co w tej sprawie nie nastąpiło. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zaś podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. zasądzając ich zwrot na rzecz strony skarżącej w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu (100 zł) oraz kwocie 497 zł zasądzonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) w tym ujęto opłate skarbową od pełnomocnictwa – pkt 3 sentencji wyroku.