II SA/Bd 178/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skarg J. K., M. G. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargi. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. (dalej - PINB) nakazał M. G. oraz Jackowi A. K. - współwłaścicielom kamienicy przy ul. [...] w T., doprowadzenie części strychowej na IV piętrze ww. kamienicy głównej, usytuowanej na terenie działki nr [...] w obrębie 16 przy ul. [...] w T., do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z inwentaryzacją budowlaną opracowaną w listopadzie 2001 r. przez uprawnionego T. O. - kartą z rzutem IV piętra części strychowej, poprzez: rozbiórkę dwóch biegów schodów drewnianych, wykonanych bezpośrednio przy przeciwległych ścianach części strychowej, rozbiórkę ścian działowych wykonanych w części strychowej budynku poprzez usunięcie płyt gipsowo-kartonowych wypełniających przestrzenie pomiędzy istniejącymi słupami konstrukcyjnymi. W uzasadnieniu PINB podał, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. wpłynął wniosek M. G. dotyczący robót budowlanych wykonanych na strychu budynku przy ul. [...] w T.. W związku z czterokrotnym nieudostępnieniem strychu przez właścicieli celem przeprowadzenia oględzin, dopiero w dniu [...] września 2017 r. umożliwiono PINB podjęcie stosownych czynności. W protokole [...] stwierdzono, że w ścianie oddzielającej strych od klatki schodowej wykonany jest otwór drzwiowy o szerokości 0,98m; otwór znajduje się w odległości 0,57m od narożnika; w części strychowej odtworzono otwór drzwiowy z mieszkania; za pomocą płyt gipsowo-kartonowych wypełniono przestrzeń pomiędzy istniejącymi słupami konstrukcyjnymi, tworząc trzy pomieszczenia; z jednego z pomieszczeń wydzielone są dwie antresole, do których prowadzą dwa biegi schodów. Podczas kontroli nie stwierdzono wykonywania żadnych robót budowlanych, ani użytkowania wydzielonych pomieszczeń na strychu. Według oświadczenia ówczesnego pełnomocnika J. A. K. w osobie K. C., inwestorem w/w robót był najemca lokalu mieszkalnego nr [...] na IV piętrze M. P. G.. Od ww. rozstrzygnięcia odwołali się M. G. oraz J. A. K.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej WINB) decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu WINB wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kopia "Inwentaryzacji budowlanej budynku mieszkalno-usługowego z oficyną, zlokalizowanego przy ul. [...] w T." sporządzonej przez T. O. w 2001 r., z której wynika (m.in.), iż na IV piętrze tego budynku znajduje się jedno mieszkanie o nr [...] (powierzchni 53,00 m2) oraz strych (o pow. 84,56 m2). Powyższe przedstawia rzut poziomy IV piętra, na którym widoczne są również drzwi wejściowe z klatki schodowej do pomieszczenia strychowego oraz słupy wsporcze konstrukcji dachowej. Z kolei J. K. przedłożył "Opinię techniczną lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. [...] w T.", wykonaną przez M. M. w sierpniu 2017 r. Autor w pkt 3 ww. opinii stwierdza, iż - przedmiotowy lokal został poddany modernizacji - remontowi z uwagi na znaczne zużycie eksploatacyjne; w ramach modernizacji inwestor wykonał następujące roboty budowlane: ściany działowe - usunął polepę ze stropu zastępując ją wełną mineralną jako izolację dźwiękochłonną, jednocześnie odciąża znacznie strop poprawiając wytrzymałość; podłoga z desek została oszlifowana i pomalowana lakierami wodnymi, ściany działowe - wykonano demontaż drewnianych ścianek działowych /deski gr. 28mm/ zastępując je ściankami w systemie STG na stelażu stalowym ocynkowanym, który dodatkowo odciąża konstrukcje, wykonano modernizację łazienek, tj. wymiana posadzki z płytek ceramicznych, wymiana misek ustępowych, umywalek itp. roboty malarskie, odtworzenie elementów ścian poprzez oczyszczenie powierzchni cegły oraz usunięcie starej zaprawy luźnej i pokruszonej ze spoin i ponowne uzupełnienie spoin zaprawą spoinującą. We wnioskach końcowych ww. opracowania (pkt 4) autor napisał - podsumowując ocenę stanu technicznego budynku - stwierdza się, że budynek/lokal nadaje się do użytkowania; w chwili obecnej nie są prowadzone żadne roboty budowlane. Przy czym, owa opinia nie zawiera żadnych obliczeń ani rysunków technicznych. Ponadto WINB zauważył, że PINB odnalazł w Archiwum Państwowym w T. dokumenty dot. kontrolowanego budynku z 1898 r. (w języku niemieckim), które przedstawiają zarówno konstrukcje, jak i przeznaczenie pomieszczeń poszczególnych kondygnacji, w tym strychu. Wg archiwalnej dokumentacji pomieszczenie strychowe przeznaczone było na cyt. "badenkammern", co oznacza komora kąpielowa/pralnia. WINB wywiódł, że zarówno dokumentacja z 1898 r. jak i inwentaryzacja z 2001 r. nie przedstawiają istniejących obecnie ścian działowych w przestrzeni rzeczonego strychu, dzielących to pomieszczenie na trzy części, ani biegów schodowych na tzw. "antresole". Zatem musiały one powstać po 2001 r. Niemniej współwłaściciele kamienicy nie posiadają dokumentów dot. wykonania spornych robót budowlanych. WINB podał, że lokal nr [...] na IV piętrze ww. budynku wynajął M. G., co potwierdza "Umowa najmu lokalu" z dnia [...].08.2015 r. zawarta pomiędzy zarządcą nieruchomości przy ul. [...] w T., tj. K. J., a najemcą - M. G.. Z treści tej umowy wynika, że najemca wynajął lokal mieszkalny o pow. 53 m2 oraz strych o powierzchni 84,56 m2 (do wyłącznego używania). Przy czym, lokal ten opisany został, iż wymaga remontu, w tym m.in.: podłogi i instalacja elektryczna do całkowitej wymiany, ściany do uzupełnienia tynków i malowania, łazienka do kapitalnego remontu, okna od strony podwórza do całkowitego odrestaurowania, strych do przystosowania na cele użytkowe. WINB wskazał, że PINB dokonał kolejnych oględzin przedmiotowego strychu, tj. w dniu [...].02.2018 r., w celu dokonania porównania stanu aktualnego zabudowania pomieszczeń strychowych z ww. dokumentacją archiwalną. Z protokołu z dn. [...].02.2018 r. wynika, że: na wysokości 2,62 m od poziomu podłogi wykonane są belki poziome w nieregularnych rozstawach, które uwidoczniono na w/w projekcie; na przekroju projektu z 1898r. uwidoczniono słupy w połowie rozpiętości krokwi, co odpowiada stanowi obecnemu; na wysokości ok. 0,70m ponad w/w belkami stropowymi wykonane są kleszcze, również ujęte w dokumentacji archiwalnej; belki poziome stanowiące obecnie konstrukcję przegrody poziomej (na którą prowadzą dwa biegi schodów drewnianych), oparte są na ścianie nośnej murowanej od strony ul. [...]; w połowie rozpiętości oparte są na belce poziomej ściany stanowiącej przegrodę pomieszczeń; zaś w części przeciwległej do ulicy, oparte są na belce poziomej, stanowiącej konstrukcję ściany; sposób oparcia belek może świadczyć o wykonaniu ich na etapie budowy obiektu; pomieszczenia powstałe w wyniku wykonania przegród poziomych na wysokości 2,62 m przestają poza płaszczyznę kalenicy dachu około 0,60 m i znajdują się nad pomieszczeniem strychowym, z którego zostały wydzielone oraz nad klatką schodową i częścią mieszkalną (ok. 1,45 m). Żadna z obecnych na kontroli osób nie potrafiła wskazać inwestora robót polegających na budowie schodów na strychu oraz pomieszczeń wydzielonych z przestrzeni strychu przegrodą poziomą, na które schody te prowadzą. Następnie PINB wezwał na przesłuchanie M. G. (w charakterze strony) oraz inne osoby w charakterze świadków, w tym: K. J., B. S., radcę prawnego M. N., H. S.. Z kolei czynność przesłuchania J. K. przekazano do PINB dla M. B., z uwagi na miejsce zamieszkania strony postępowania. Organ podał, że z zeznań M. G. do protokołu z dnia [...].03.2018 r. wynika, że ostatni raz była na ww. strychu w 2008 r., i wówczas nie było tam wydzielonych pomieszczeń z przestrzeni strychowej ściankami działowymi oraz tzw. antresoli ani biegów schodowych na nie prowadzących, dodała też, iż nikomu nie wyrażała zgody na wykonanie ww. robót budowlanych. Wskazała również, że wg jej wiedzy inwestorem owych robót był J. A. K. (brat). Z kolei K. J. oświadczyła do protokołu z dnia [...].03.2018 r., iż administruje budynkiem przy ul. [...] w T. od kwietnia 2008 r., natomiast pierwszy raz była na strychu tego budynku w 2010 r., wówczas nie było tam dwóch biegów schodowych, było jedynie poziome przepierzenie w przestrzeni pomiędzy stropem, a dachem budynku. Wg opinii ww. świadka, obecna zabudowa powstała po wynajęciu lokalu nr [...] M. G. (tj. po [...].03.2015 r.), dodała, iż nie zna aktualnego adresu do korespondencji do wynajmującego, ani nie ma z nim żadnych kontaktów. Wyjaśniała również, że na zawarcie umowy dot. wynajęcia lokalu nr [...] uzyskała zgodę jedynie Jacka A. K., a nie miała zgody drugiego współwłaściciela nieruchomości, tj. M. G.. Inny świadek, tj. B. S. zeznała do protokołu z dnia [...].03.2018 r., iż do 2008 r. administrowała przedmiotowym budynkiem. Odnośnie pomieszczenia strychowego oświadczyła, iż nie było w nim żadnych wydzielonych pomieszczeń ani przegród poziomych, antresoli czy pawlaczy, była to jedna przestrzeń, tak jak obrazuje rzut IV piętra inwentaryzacji budowlanej przedmiotowego budynku z 2001 r. Świadek M. S. zeznała do protokołu z dnia [...].03.2018 r., iż nigdy nie była w pomieszczeniu rzeczonego strychu, niemniej otrzymywała faktury z lutego 2015 r. od J. T. K. dotyczące akcesoriów budowlanych, z kolei od Pani J. powzięła informację, iż faktury te dotyczyły remontu IV piętra budynku przy ul. [...] w T.. Świadek radca prawny M. N. zeznała do protokołu z dnia [...].03.2018 r., że w ww. pomieszczeniu strychowym była ok. 3 lata temu (dokładnej daty nie pamięta), w obecności Pani G. i pracownicy Biura ,,J. N.", i wówczas nie było żadnych ścian działowych, ani poziomych przegród pomiędzy stropem, a dachem, ani biegów schodowych. Dodała, iż o ile pamięta, to w księgach wieczystych owej nieruchomości znajduje się wpis dot. służebności korzystania ze strychu. Ponadto organ podał, że mimo podjętych prób nie doszło do skutku przesłuchanie J. K. przez PINB dla M. B.. Nie udało się również przesłuchać ani ustalić miejsca pobytu M. G.. Przy czym J. A. K. ostatecznie udzielił pełnomocnictwa swemu synowi Jackowi T. K.. Dodatkowo PINB zwrócił się do Prezydenta M. T. o udzielenie informacji nt. ewentualnego wydania pozwolenia na budowę bądź przyjęcia zgłoszenia w przedmiocie wykonania robót budowlanych na strychu ww. budynku. W odpowiedzi organ administracji architektoniczno-budowlanej poinformował, iż w aktach Wydziału Architektury i Budownictwa UM T. brak jest pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia na ww. roboty budowlane. Ów organ przesłał jedynie kopię pozwolenia na budowę z dnia [...].06.2014 r. dot. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych J. K. dla zamierzenia obejmującego "remont elewacji frontowej kamienicy polegający na renowacji elewacji wraz z renowacją detalu architektonicznego i nadaniu nowej kolorystyki, wykonanie nowej blacharki i orynnowania" zlokalizowanej przy ul. [...] w T. (działka nr [...] z obrębu 16). Z treści ww. decyzji wynika, że przedmiotowy budynek znajduje się na terenie zespołu staromiejskiego, wpisanego do rejestru zabytków jako S. i N. M. decyzją nr [...] z dnia [...].12.1952 r. Według WINB zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 i 1aa oraz art. 29 ust.4 pkt 2 Prawa budowlanego, roboty budowlane polegające na remoncie jak i przebudowie części strychowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego (z usługami w parterze), wymagały wcześniejszego ich zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, w tym przypadku do Prezydenta M. T.. Jednak w rozpatrywanym przypadku roboty budowlane na strychu ww. budynku zostały zrealizowane bez wymaganego zgłoszenia oraz bez stosownych opinii i uzgodnień. WINB powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane wskazał, że rzeczony budynek stanowi współwłasność dwóch osób, tj. M. G. oraz J. A. K. (po ˝ części), co potwierdzają zapisy w Księdze Wieczystej Nr [...]. Nadto w ww. KW- Dział III - Prawa, Roszczenia i Ograniczenia zawarta jest informacja: każdorazowy właściciel nieruchomości obciążonej obowiązany jest bez prawa żądania zwrotu jakichkolwiek kosztów z tym związanych od właściciela nieruchomości władnącej - do utrzymywania własnym kosztem w należytym stanie pralni, strychu do suszenia bielizny, urządzenia do trzepania dywanów oraz drzwi frontowych, i że z urządzeń tych może korzystać każdoczesny właściciel nieruchomości władnącej dla siebie i wszystkich osób korzystających z lokali nieruchomości władnącej. W ocenie WINB przedmiotowe roboty budowlane wykonane na strychu ww. kamienicy, zrealizowane zostały w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wcześniejszego zgłoszenia zamiaru ich wykonania do Prezydenta M. T., czym naruszony został art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 i 1aa oraz art. 29 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Ponadto organ wyjaśnił, iż w myśl art. 3 pkt 7 ww. ustawy - przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy - roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Natomiast z art. 29-30 wynika, że w niniejszym przypadku rzeczone roboty wymagały zgłoszenia. WINB stwierdził, że PINB zakończył swoje postępowanie decyzją na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, ponieważ brak jest możliwości zalegalizowania ww. robót budowlanych. Pierwszym powodem takiego rozstrzygnięcia jest brak zgody M. G. (współwłaścicielki budynku) na pozostawienie wykonanej przebudowy strychu. Kolejną sprawą są zapisy zawarte w ww. KW Nr [...], z których wynika, że ze strychu mogą korzystać każdocześni właściciele nieruchomości, jak i wszystkie osoby korzystające z lokali tej nieruchomości, co w badanej sprawie nie jest zachowane. Według WINB z § 6 ,,Umowy o zarządzanie nieruchomością" usytuowanej przy ul. [...] w T. z dnia [...].05.2008 r., wynika, iż właściciele zlecają zarządcy przygotowywanie umów najmu na lokale mieszkalne i użytkowe, które podpisują osobiście. Jednak w przypadku wynajęcia lokalu nr [...] (na strychu) ów przepis nie został uwzględniony. Zdaniem WINB w myśl art. 29 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, przedmiotowa inwestycja wymagała przed dokonaniem jej zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, uzyskania pozwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanego na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. ustawy z dnia 23.07.2003 r. (t. j.: Dz. U. z 2018 r., poz.2067, ze zm.). Lecz w niniejszym przypadku ów wymóg nie został spełniony. WINB odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu przez J. A. K. wyjaśnił, iż nie wnosi on żadnych nowych okoliczności lub wniosków, które mogłyby skutkować ewentualnym uchyleniem rzeczonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu przez M. G., to również WINB stwierdził brak wśród nich przesłanek mogących skutkować uchyleniem ww. decyzji organu I instancji. Zarzut dot. wykonania otworu drzwiowego stanowiącego wejście na strych w nieco innym miejscu niż istniejącego wcześniej, nie ma wpływu na funkcjonowanie budynku, w tym jego pomieszczenia strychowego. Owe drzwi zostały jedynie przesunięte w kierunku ściany podłużnej budynku, co jednak nie ma istotnego znaczenia dla sposobu użytkowania przedmiotowego budynku. Odnośnie zarzutu dot. wykonania instalacji centralnego ogrzewania w przestrzeni strychowej organ w tym zakresie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 i art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego - budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku - nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Zatem spory w ww. zakresie strony mogą wyjaśniać jedynie na drodze cywilnej. Strona zarzuciła również brak objęcia zaskarżoną decyzją nakazem rozbiórki poziomych przepierzeń oraz tzw. antresoli. W tym przedmiocie WINB podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji I instancji, iż rozbiórka belek poziomych spowodowałaby utratę stateczności konstrukcji dachowej, co mogłoby stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Natomiast sporne antresole są powiązane z ww. belkami. Nadto brak jest w dokumentacji archiwalnej, jak i inwentaryzacji z 2001 r., przekrojów pionowych przedstawiających pomieszczenie strychowe w sposób przestrzenny. Skargę na powyższą decyzję złożył J. K. (dalej skarżący), wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 51 i art. 52 Prawa budowlanego. Skarżący wyraźnie podkreślił w uzasadnieniu skargi, że nie podziela argumentacji organów administracji. W jego ocenie elementy nie zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej, gdyż na ich wykonanie nie potrzeba, szczególnie od noweli, która wyszła w życie 01.01.2017 r., żadnych zgłoszeń lub zezwoleń. Zdaniem skarżącego nie doszło również do ,,rozbudowy" obiektu o powierzchnię dodatkową, gdyż istniała ona tam już na etapie budowy kamienicy w XIX w (obiekt nie jest wpisany na listę zabytków), natomiast jej skomunikowanie w bezpieczny sposób leży w prawie cywilnym właścicieli lub najemcy, jeśli jest to bezpieczne, a stwierdzono pismami biegłych i oględzinami, że jest. W ocenie skarżącego brak jest również w dokumentacji sprawy protokołu lub dokumentu inwentaryzacyjnego w jaki rzeczywiście sposób użytkowane jest pomieszczenie, gdzie wykonano sporne prace. Rzeczą ogólnie znaną jest natomiast fakt że są one bezpieczne, wykonane zgodnie ze sztuką, co potwierdzają przedłożone opinie biegłych oraz czyste i estetyczne w przeciwieństwie do okresu, kiedy stanowiły nieoficjalny skład, lamus i czasowo miejsce noclegowe i spożywania trunków dla bezdomnych. Skarżący stwierdził, że plan z 2001 r. jest planem również poglądowym i co najważniejsze nigdy nie porównywalnym szczegółowo i nie legalizowanym w żaden sposób. Ponadto w jego mniemaniu nie doszło również do zmiany funkcji, gdyż nie zostały wykonane żadne prace specjalistyczne, zaś przywołany wpis w KW miał charakter wyłącznie porządkowy i w obecnych stosunkach stał się martwy. Również skargę od powyższej decyzji złożyła M. G. (dalej skarżąca). Argumentacja zawarta w skardze jest zbieżna z argumentacją przedstawioną w odwołaniu skarżącej. Skarżąca podniosła zarzut dotyczący wykonania otworu drzwiowego stanowiącego wejście na strych w nieco innym miejscu niż istniejącego wcześniej. Strona zarzuciła również brak objęcia zaskarżoną decyzją nakazem rozbiórki poziomych przepierzeń oraz tzw. antresoli. Poza tym skarżąca ponownie wniosła o poszerzenia nakazu ustalonego w sentencji zaskarżonej decyzji organu I instancji o nakaz rozbiórki: antresoli, centralnego ogrzewania na strychu, odtworzenia otworu drzwiowego we wcześniejszym miejscu, znajdującego się w ścianie pomiędzy klatką schodową, a strychem. Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. postanowił na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt. II SA/Bd 178/20 oraz II SA/Bd 266/20 i prowadzić je pod wspólną sygn. II SA/Bd 178/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji WINB z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie nakazania M. G. oraz J. A. K. - współwłaścicielom kamienicy przy ul. [...] w T., doprowadzenie części strychowej na IV piętrze ww. kamienicy głównej, usytuowanej na terenie działki nr [...] w obrębie 16 przy ul. [...] w T., do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z inwentaryzacją budowlaną opracowaną w listopadzie 2001 r. przez uprawnionego T. O. - kartą z rzutem IV piętra części strychowej, poprzez: rozbiórkę dwóch biegów schodów drewnianych, wykonanych bezpośrednio przy przeciwległych ścianach części strychowej, rozbiórkę ścian działowych wykonanych w części strychowej budynku poprzez usunięcie płyt gipsowo-kartonowych wypełniających przestrzenie pomiędzy istniejącymi słupami konstrukcyjnymi. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Zaskarżona decyzja o nakazie doprowadzenia części strychowej na IV piętrze ww. kamienicy głównej, usytuowanej na terenie działki nr [...] w obrębie 16 przy ul. [...] w T., do stanu poprzedniego nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym chyleniem zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.), którego istota dotyczy doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Należy dodać, iż w przypadku wykonania już robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, w tym przypadku określonym w art. 50 ust. 1 pkt 1, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego nie wstrzymuje już owych robót, lecz wydaje decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 w związku z art. 51 ust. 7, który stanowi, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż organy prawidłowo zakwalifikowały ww. roboty budowlane jako przebudowę. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy bowiem rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykonanie w istniejącym obiekcie przedmiotowych robót budowlanych wyczerpuje tę definicję. Dalej wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie obiektów budowlanych. Przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane). Takimi robotami jest np. wymiana okien. Nie jest natomiast remontem m.in. pobudowanie ścianek działowych i dwóch biegów schodowych prowadzących na tzw. antresole w przestrzeni strychowej budynku wielorodzinnego. Tego rodzaju roboty stanowią bowiem przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane i nie zostały wymienione w art. 29 ustawy Prawo budowlane jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Reasumując, wykonanie ww. robót wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Jak trafnie bowiem wskazały organy nadzoru budowlanego roboty budowlane o charakterze przebudowy nie są zwolnione w przypadku budynku wielorodzinnego z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie w sposób dostateczny ustaliły, iż objęte niniejszym postepowaniem roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Należy bowiem zauważyć, że PINB zwrócił się do Prezydenta M. T. o udzielenie informacji nt. ewentualnego wydania pozwolenia na budowę bądź przyjęcia zgłoszenia w przedmiocie wykonania robót budowlanych na strychu ww. budynku. W odpowiedzi organ administracji architektoniczno-budowlanej poinformował, iż w aktach Wydziału Architektury i Budownictwa UM T. brak jest pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia na ww. roboty budowlane. Ów organ przesłał jedynie kopię pozwolenia na budowę z dnia [...].06.2014 r. dot. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych J. K. dla zamierzenia obejmującego "remont elewacji frontowej kamienicy polegający na renowacji elewacji wraz z renowacją detalu architektonicznego i nadaniu nowej kolorystyki, wykonanie nowej blacharki i orynnowania" zlokalizowanej przy ul. [...] w T. (działka nr [...] z obrębu 16). Poza tym z treści ww. decyzji wynika, że przedmiotowy budynek znajduje się na terenie zespołu staromiejskiego, wpisanego do rejestru zabytków jako S. i N. M. decyzją nr [...] z dnia [...].12.1952r. W toku prowadzonego postępowania istotne znaczenie dla sprawy ma kopia "Inwentaryzacji budowlanej budynku mieszkalno-usługowego z oficyną, zlokalizowanego przy ul. [...] w T." sporządzonej przez T. O. w 2001 r., z której wynika (m.in.), iż na IV piętrze tego budynku znajduje się jedno mieszkanie o nr [...] (powierzchni 53,00 m2) oraz strych (o pow. 84,56 m2). Powyższe przedstawia rzut poziomy IV piętra, na którym widoczne są również drzwi wejściowe z klatki schodowej do pomieszczenia strychowego oraz słupy wsporcze konstrukcji dachowej. Kolejnym dokumentem jest kopia dokumentu dot. kontrolowanego budynku z 1898 r., która przedstawia zarówno konstrukcje, jak i przeznaczenie pomieszczeń poszczególnych kondygnacji, w tym strychu. Wg archiwalnej dokumentacji pomieszczenie strychowe przeznaczone było na cyt. "badenkammern", co oznacza komora kąpielowa/pralnia. Organy w oparciu o te dokumenty wywiodły prawidłowo, że nie przedstawiają one istniejących obecnie ścian działowych w przestrzeni rzeczonego strychu, dzielących to pomieszczenie na trzy części, ani biegów schodowych na tzw. "antresole". Zatem musiały one powstać po 2001 r. Niemniej współwłaściciele kamienicy nie posiadają dokumentów dot. wykonania spornych robót budowlanych. Natomiast skarżący przedłożył "Opinię techniczną lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. [...] w T.", wykonaną przez M. M. w sierpniu 2017 r. Autor w pkt 3 ww. opinii stwierdził, iż - przedmiotowy lokal został poddany modernizacji - remontowi z uwagi na znaczne zużycie eksploatacyjne; w ramach modernizacji inwestor wykonał następujące roboty budowlane: ściany działowe - usunął polepę ze stropu zastępując ją wełną mineralną jako izolację dźwiękochłonną, co jednocześnie odciąża znacznie strop poprawiając wytrzymałość; podłoga z desek została oszlifowana i pomalowana lakierami wodnymi, ściany działowe - wykonano demontaż drewnianych ścianek działowych /deski gr. 28mm/ zastępując je ściankami w systemie STG na stelażu stalowym ocynkowanym, który dodatkowo odciąża konstrukcje, wykonano modernizację łazienek, tj. wymiana posadzki z płytek ceramicznych, wymiana misek ustępowych, umywalek itp. roboty malarskie, odtworzenie elementów ścian poprzez oczyszczenie powierzchni cegły oraz usunięcie starej zaprawy luźnej i pokruszonej ze spoin i ponowne uzupełnienie spoin zaprawą spoinującą. We wnioskach końcowych ww. opracowania (pkt 4) autor napisał - podsumowując ocenę stanu technicznego budynku - stwierdza się, że budynek/lokal nadaje się do użytkowania; w chwili obecnej nie są prowadzone żadne roboty budowlane. WINB nadmienił, że owa opinia nie zawiera żadnych obliczeń ani rysunków technicznych. Poza tym PINB dokonał oględzin pomieszczeń strychowych w dniu [...] września 2017 r. oraz dnia [...] lutego 2018 r. W protokole z dnia [...] września 2017 r. stwierdzono, że w ścianie oddzielającej strych od klatki schodowej wykonany jest otwór drzwiowy o szerokości 0,98 m; otwór znajduje się w odległości 0,57 m od narożnika; w części strychowej odtworzono otwór drzwiowy z mieszkania; za pomocą płyt gipsowo-kartonowych wypełniono przestrzeń pomiędzy istniejącymi słupami konstrukcyjnymi, tworząc trzy pomieszczenia; z jednego z pomieszczeń wydzielone są dwie antresole, do których prowadzą dwa biegi schodów. Podczas kontroli nie stwierdzono wykonywania żadnych robót budowlanych, ani użytkowania wydzielonych pomieszczeń na strychu. Natomiast oględziny w dniu [...] lutego 2018 r. miały na celu dokonanie porównania stanu aktualnego zabudowania pomieszczeń strychowych z ww. dokumentacją archiwalną. Ponadto PINB przesłuchał stronę skarżącą M. G. (w charakterze strony) oraz inne osoby w charakterze świadków, w tym: K. J., B. S., radcę prawnego M. N., H. S.. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego organ przyjął, że sporne ww. roboty budowlane powstały po 2001 r. Powyższe ustalenia organu Sąd uznaje za prawidłowe. Wskazać również trzeba, że w toku postępowania PINB podejmował czynności mające na celu odnalezienie dokumentów mogących potwierdzić legalność wykonania ww. robót budowlanych. Dokumentów tych nie odnaleziono w aktach Wydziału Architektury i Budownictwa UM T.. Skoro więc żadne dokumenty w sprawie udzielenia pozwolenia na wykonanie ww. robót budowlanych nie zachowały się, to zasadnie organ przyjął, iż należy domniemywać, że takich dokumentów w ogóle nie było, a roboty budowlane zostały zrealizowane w ramach samowoli budowlanej. Nie można jednak uznać, że skoro przedmiotowych dokumentów nie udało się odnaleźć organowi, to należałoby przyjąć, że dokumenty te istniały. Brak jest bowiem podstaw by domniemywać ich istnienia. Wobec powyższych niewadliwych ustaleń faktycznych organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, iż w przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, bez wymaganego pozwolenia zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. W myśl art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Zakres przedmiotowy art. 51 ustawy Prawo budowlane, czyli to, w jakich sprawach mają zastosowanie komentowane przepisy, w zasadzie wynika z brzmienia art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Generalne wyłączenie w powyższym przepisie spraw, które podlegają orzekaniu na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane powoduje, że na podstawie przepisów art. 51 ustawy Prawo budowlane orzeka się w sprawach dotyczących wykonywania robót budowlanych innych niż budowa. W odróżnieniu od art. 48-49b ustawy Prawo budowlane, w których zostały zamieszczone procedury umożliwiające legalizację samowoli budowlanych, w art. 51 ustawy Prawo budowlane ustawodawca zawarł procedurę określaną zazwyczaj jako ,,naprawcza", bo nie mamy do czynienia w tym przypadku z samowolą budowlaną w znaczeniu powszechnie przyjętym. Przepisy art. 51 ustawy Prawo budowlane mają też często zastosowanie w różnych innych sytuacjach, kiedy mogły zostać naruszone przepisy prawa budowlanego lub warunki określone w pozwoleniu na budowę albo wykonane roboty budowlane nie odpowiadają dokonanemu zgłoszeniu. Jak można wnosić z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, zakres regulacji art. 51 nie tylko dotyczy postępowania, w którym wcześniej wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, lecz także przypadków, kiedy roboty budowlane już ,,zostały wykonane", co zgodnie z terminologią przyjętą w ust. 4 należałoby odnieść do stanu faktycznego, gdy ,,budowa została zakończona" i nie było potrzeby wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych. W takim przypadku nie ma też zastosowania zastrzeżenie z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, wydania decyzji na podstawie tego przepisu nie poprzedza bowiem postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w oparciu o procedurę określoną w art. 51 ustawy Prawo budowlane, która przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust. 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 ustawy Prawo budowlane. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organy administracji prawidłowo ustaliły, że ww. roboty budowlane zostały wykonane w drodze samowoli budowlanej, niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Organy prawidłowo określiły również adresata obowiązku przywrócenia obiektu tj. części strychowej na IV piętrze kamienicy głównej do stanu poprzedniego. Wyjaśnić trzeba, iż organ wydając decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego winien rozważyć i należycie uzasadnić wybór adresata nałożonego obowiązku. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 ustawy Prawo budowlane w pierwszej kolejności ww. obowiązkiem obciążony jest inwestor lub też jego następca prawny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2011 r., II SA/Sz 868/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nakaz przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego może być skierowany do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości. Kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Jeżeli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu. Pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 ustawy Prawo budowlane oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności zatem określony nakaz powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu lub też do jego następcy prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2012 r., II SA/Po 753/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki lub wykonania innych czynności może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany (tak wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., II OSK 1234/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego organy administracji prawidłowo przyjęły, że adresatem kontrolowanych decyzji powinni być M. G. oraz J. K. - współwłaściciele kamienicy (po ˝ części), co potwierdzają zapisy w Księdze Wieczystej Nr [...]. Należy bowiem zauważyć, że organy obu instancji zakończyły swoje postępowanie decyzją na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane, ponieważ stwierdziły, że brak było możliwości zalegalizowania ww. robót budowlanych. Pierwszym powodem takiego rozstrzygnięcia był brak zgody M. G. (współwłaścicielki budynku) na pozostawienie wykonanej przebudowy strychu, która wręcz domagała się poszerzenia nakazu przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego odnośnie chociażby wykonanego otworu drzwiowego. Zgodnie z art. 200 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Współdziałanie to obejmuje podejmowanie decyzji o dokonywanych czynnościach dotyczących rzeczy wspólnej. Czynności te ustawodawca dzieli na: czynności zwykłego zarządu i przekraczające zwykły zarząd. Czynnością zwykłego zarządu będzie czynność polegająca na załatwianiu bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymaniem jej w stanie niepogorszonym w ramach aktualnego jej przeznaczenia. Natomiast za czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu należy uznać czynności rozporządzenia (zbycia i obciążenia) rzeczą wspólną, zmiany przeznaczenia rzeczy, sposobu gospodarowania rzeczą, inwestycji współwłaścicieli na tą rzecz itp. Zgodnie z art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy o własności lokali czynnością przekraczającą zwykły zarząd jest udzielenie zgody na nadbudowę lub przebudowę nieruchomości wspólnej, na ustanowienie odrębnej własności lokalu powstałego w następstwie nadbudowy lub przebudowy i rozporządzenie tym lokalem oraz na zmianę wysokości udziałów w następstwie powstania odrębnej własności lokalu nadbudowanego lub przebudowanego. Jak wskazuje przepis art. 199 Kodeksu cywilnego, do rozporządzenia rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że stan niezgodności z prawem polegający na braku posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i nakazania przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Zatem wypełniona została przesłanka zawarta w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane tj. wykonanie robót w sposób w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach cywilnych dotyczących własności. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje również czy prace te wykonano prawidłowo i czy uzyskano zgodę właściwego konserwatora zabytków. Poza tym należy również zauważyć, że PINB aby ustalić inwestora poczynił wszelkie możliwe kroki, przewidziane przepisami prawa. Mimo podjętych prób nie doszło do skutku przesłuchanie J. K. przez PINB dla M. B.. Nie udało się również przesłuchać ani ustalić miejsca pobytu M. G., mimo zaangażowania Komisariatu Policji T.-R.. Zgromadzony materiał dowodowy jest rozbieżny w kwestii inwestora robót polegających na budowie dwóch biegów drewnianych schodów i wydzieleniu trzech pomieszczeń z przestrzeni strychowej za pomocą płyt GK. Ponadto np. nikt z obecnych na kontroli w dniu [...] lutego 2018 r. (protokół nr [...]) nie potrafił wskazać inwestora robót budowlanych wykonanych na strychu. Odnosząc się do zarzutów skargi skarżącej, które jak wyżej zauważono są zbieżne z argumentacją zawartą w jej odwołaniu należy podzielić stanowisko WINB. Zarzut dotyczący wykonania otworu drzwiowego stanowiącego wejście na strych w nieco innym miejscu niż istniejącego wcześniej, nie ma wpływu na funkcjonowanie budynku, w tym jego pomieszczenia strychowego. Owe drzwi zostały jedynie przesunięte w kierunku ściany podłużnej budynku, co jednak nie ma istotnego znaczenia dla sposobu użytkowania przedmiotowego budynku. Odnośnie zarzutu dotyczącego wykonania instalacji centralnego ogrzewania w przestrzeni strychowej należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 i art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane - budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku - nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Zatem spory w ww. zakresie strony mogą wyjaśniać jedynie na drodze cywilnej. Strona zarzuciła również brak objęcia zaskarżoną decyzją nakazem rozbiórki poziomych przepierzeń oraz tzw. antresoli. W tym przedmiocie Sąd podziela stanowisko organów, że rozbiórka belek poziomych spowodowałaby utratę stateczności konstrukcji dachowej, co mogłoby stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Natomiast sporne antresole są powiązane z ww. belkami. Nadto brak jest w dokumentacji archiwalnej, jak i inwentaryzacji z 2001 r. przekrojów pionowych przedstawiających pomieszczenie strychowe w sposób przestrzenny. Reasumując powyższe, ponieważ podniesione w skargach zarzuty okazały się nieuzasadnione, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów, skutkującego koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, skargi te podlegały oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).