II SA/Rz 923/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]. UZASADNIENIE II SA/Rz 923/20 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi J. O. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2020 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych, Burmistrz Miasta decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] – działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 568, dalej: k.p.a.) - odmówił J. O. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią B. Z., która orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie to wydano na stałe z zastrzeżeniem, że daty powstania niepełnosprawności nie dało się ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2012 r.). Ustalono, że w/w jest wdową, posiadającą 4 dzieci (M. Z., R. Z., C. Z. oraz A. O.), na których ciąży względem niej obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, co wyłącza przyznanie wnioskowanego świadczenia skarżącej. Obowiązek ten może na nią - jako wnuczkę - przejść w dalszej kolejności dopiero wtedy, gdy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności nie są w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi lub nie ma osób spokrewnionych w pierwszej kolejności. Ponadto w rozpatrywanym przypadku okolicznością wyłączającą przyznanie wnioskowanego świadczenia jest data powstania niepełnosprawności, tj. w wieku 80 lat, a zatem nie jak wymaga tego przepis, przed 18 lub przed 25 rokiem życia. W odwołaniu od decyzji Burmistrza J. O. wskazała, że osoby zobowiązane w pierwszej kolejności nie mogą sprawować opieki nad babcią, ponieważ pracują zawodowo i utrzymują swoje rodziny. Ponadto wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W następstwie rozpatrzenia odwołania, Kolegium - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – opisaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przytaczając mające zastosowanie w sprawie regulacje art. 17 ust. 1, 1a i 1b u.ś.r., stanowisko organu I instancji uznało za prawidłowe. Podzieliło pogląd, że obowiązek alimentacyjny względem B. Z. obciąża jej zstępnych, zatem jeden z warunków przyznania tego świadczenia, zawarty w art. 17 ust. 1a pkt a u.ś.r., nie został spełniony. Wnuczka może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad babcią gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu lub gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Kolegium zaakceptowało także stanowisko organu I instancji, że kolejną przesłanką wyłączającą przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała ani przed 18 rokiem życia, ani w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej - nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Wyjaśniło, że mimo niekonstytucyjności tego przepisu, regulacja ta nadal pozostaje w mocy, zaś SKO jak i Burmistrz są jedynie organami administracji stosującymi obowiązujące rozwiązania prawne, a nie je tworzącymi. W/w decyzję Kolegium J. O. zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji. W jej ocenie, kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji nie może samo w sobie stanowić przeszkody w nabyciu prawa do świadczenia. Organy odmawiając jej przyznania wnioskowanego świadczenia i nie uwzględniając wyroku TK oraz ugruntowanej na jego podstawie linii orzeczniczej sądów administracyjnych działały z naruszeniem prawa, nie uwzględniły bowiem celu u.ś.r., która ma wzmacniać więzi rodzinne i pomagać w wymagającej i czasochłonnej opiece nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Trybunał orzekł, że świadczenie pielęgnacyjne, jak i specjalny zasiłek opiekuńczy stanowią swego rodzaju rekompensatę finansowa związaną z wyjściem opiekuna osoby niepełnosprawnej z rynku pracy, ich celem jest zatem w ogólniejszym wymiarze częściowe uzupełnienie środków finansowych rodziny, która ponosi dodatkowe koszty związane z opieką nad osobami niepełnosprawnymi. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Jeżeli w wyniku kontroli legalności danego aktu Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń, skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 P.p.s.a. Stosując wskazane wyżej kryteria kontroli względem decyzji SKO z [...] czerwca 2020 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Burmistrza M. [....] z [...] maja 2020 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie decyzje organu II i I instancji dotknięte są mającym wpływ na jej wynik naruszeniem prawa materialnego i procesowego, co wyklucza uznanie prawidłowości zawartych w nich rozstrzygnięć. Przyczyny odmowy wg orzekających w sprawie organów wynikały z istnienia osób (dzieci) których obowiązek alimentacyjny względem B. Z. wyprzedzał obowiązek skarżącej, a także z braku spełnienia przez jej babcię kryterium okresu powstania niepełnosprawności (do 18 lub 25 roku życia). Odnosząc się w pierwszej kolejności do drugiego z wymienionych kryteriów odmowy należy wskazać, że stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przy rozważaniu kwestii okresu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i jej wpływu na prawo opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest jednak uwzględnienie treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, od dnia 23 października 2014 r., tj. od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw kiedy orzeczenie TK weszło w życie, powyższa okoliczność nie może zostać pominięta przy ustalaniu zakresu normatywnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponieważ przedmiotowy wyrok TK jest wyrokiem zakresowym (tj. takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym zakresie jego zastosowania), nie wywołuje on skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji w postaci utraty mocy obowiązującej całego zakwestionowanego aktu normatywnego albo jego jednostki redakcyjnej (w niniejszym przypadku całego przepisu art. 17 ust. 1b), a jedynie wywodzonej z danego przepisu określonej normy prawnej. Ponieważ przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie został dotychczas znowelizowany ani uchylony, skutkuje to koniecznością takiej jego wykładni, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Dokonując takiej wykładni w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy więc stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia (por. m.in. wyrok NSA z 26 kwietnia 2019 r. I OSK 8/19 - LEX nr 2676639, z 11 lipca 2017 r. I OSK 1600/16 - LEX nr 2376723 i z 14 czerwca 2017 r. I OSK 2920/16 - LEX nr 2326429). Stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu ze swej istoty tworzy więc od chwili wejścia w życie wyroku TK nowy stan prawny. Dokonując wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz przyjmując jako wiążący – bez uwzględnienia skutków wskazanego wyroku TK - fakt stwierdzenia istnienia u B. Z. jako osoby wymagającej opieki znacznego stopnia niepełnosprawności od [...] marca 2012 r. (tj. w 80 roku jej życia), orzekające w sprawie organy administracji wydały rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną oraz z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją – na mocy wskazanych regulacji - ma taki charakter od dnia wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia przez uprawnione organy, co wbrew stanowisko Kolegium, stanowi wyraz stosowania (a nie tworzenia) prawa. Chociaż zatem Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność została stwierdzona. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od daty wejścia w życie wyroku TK wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Co do odmowy zaś przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, nie znajdował on odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W tym zakresie należy przywołać treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., wg którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do ust. 1a tego artykułu, osobom o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. J. O. jako wnuczka B. Z. jest z nią spokrewniona w stopniu drugim. Osobami spokrewnionymi w pierwszym stopniu z B. Z. są jej dzieci (córka A. O. - matka wnioskodawczyni oraz synowie M. Z., R. Z. i C. Z. ). W tym zakresie rację mają organy administracji o tyle, że to one co do zasady są w pierwszej kolejności obciążone obowiązkiem alimentacyjnym względem matki; art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w oparciu o który możliwe jest ewentualne wywiedzenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią wprost nawiązuje w zakresie obowiązku alimentacyjnego do przepisów K.r.o., zgodnie z którego art. 132, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy istotne pozostaje zatem, że przepisy u.ś.r. w sytuacji istnienia osób zobowiązanych do alimentacji w bliższej kolejności nie wykluczają automatycznie od skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych w dalszym stopniu, lecz uzależniają jego przyznanie od spełnienia warunków o jakich mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r., które to warunki powinny zostać każdorazowo szczegółowo zbadane i wykazane. Wymogom z tym związanym orzekające w sprawie organy uchybiły, wywodząc uzasadnienie dla odmowy przyznania z tej przyczyny świadczenia wnioskodawczyni wyłącznie z samego faktu posiadania przez B. Z. dzieci, które wg oświadczenia skarżącej "pracują i nie mogą opiekować się matką". Podkreślenia w związku z tym wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. I OSK 829/16 - LEX nr 2348934, z 12 maja 2017 r. I OSK 328/16 - LEX nr 2330170 i z 5 listopada 2015 r. I OSK 1062/14 - LEX nr 1989805) ukształtowany jest pogląd, zgodnie z którym przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. nie można się ograniczać jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie i tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konieczne jest posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc od niego niezależnych) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. Takie szczególne okoliczności natury obiektywnej muszą przy tym pozostawać poza sferą subiektywnego uznania i dowolnego kształtowania przez osoby zobowiązane w różnym stopniu do alimentacji. Fakt wykonywania przez osoby zobowiązane do alimentacji pracy zarobkowej z pewnością nie uzasadnia sam w sobie zwolnienia od obowiązku alimentacyjnego, niemniej nie przesądza również automatycznie, że po ich stronie nie zachodzą inne uniemożliwiające to przeszkody o charakterze obiektywnym. Nie zostało to w żaden sposób zweryfikowane, przede wszystkim w drodze wywiadu środowiskowego, którego brak przeprowadzenia skarżąca słusznie w tej sytuacji zarzuciła orzekającym w sprawie organom administracji. Z uwagi na treść art. 132 k.r.o. prowadzi to do wniosku, że w sprawie wbrew wymogom wynikającym z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego uzasadniającego wydane rozstrzygnięcia, z którego ponad wszelką wątpliwość wynikałoby, że dzieci B. Z. są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi alimentacyjnemu względem matki (czy to w formie osobistych starań, czy też dostarczania środków na sfinansowanie opieki) oraz że uzyskanie od nich na czas potrzebnych do tego środków jest możliwe lub nie jest połączone z nadmiernymi trudnościami. Sąd zauważa przy tym, że do akt administracyjnych sprawy organu II instancji została dołączona – przesłana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] – potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wywiadu środowiskowego sporządzonego już po wydaniu zaskarżonej decyzji w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad B. Z.. Abstrahując od jego treści i oceny przydatności zawartych w nim informacji dla potrzeb niniejszego postępowania (aczkolwiek odnoszących się m.in. do sposobu sprawowania opieki przez wnioskodawczynię nad babcią), nie może zostać on uznany za dowód w postępowaniu o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż z racji wytworzenia już po wydaniu decyzji przez organ I i II instancji nie podlegał on jakiejkolwiek ich ocenie w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z racji ustawowego kryterium legalności sprawowania kontroli działalności administracji publicznej nie jest przy tym rolą Sądu zastępowanie organów w podejmowaniu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z podanych wyżej przyczyn zaskarżona decyzja SKO wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań dotyczących dokonania oceny spełnienia przez skarżącą warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. która została uznana przez TK za niekonstytucyjną (z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby pozostającej pod jej opieką), a także wnikliwego wyjaśnienia kwestii faktycznego sprawowania przez nią opieki nad babcią i jednoczesnego braku możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego przez jej dzieci w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 132 k.r.o.