I GZ 152/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażaleń B. J. i S. J. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Po 66/07 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. J., S. J. – "[...]" Spedycja Międzynarodowa s.c. w Poznaniu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2006 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: 1. oddalić zażalenie B. J.; 2. oddalić zażalenie S. J.. UZASADNIENIE 1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dwoma postanowieniami z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Po 66/07, odmówił B. J. i S. J. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie wynikającym z art. 246 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Sąd podał, że skarżący posiadają stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzeń w kwotach po 1000 zł miesięcznie oraz premii uznaniowych z tytułu wykonywanej przez nich pracy na stanowisku Prezesa i Wiceprezesa Zarządu [...] spółki cywilnej. W ocenie Sądu, kwota żądanego wpisu (524 zł) w zestawieniu z wysokością otrzymywanych wynagrodzeń przemawiają za uznaniem, że skarżący będą w stanie uiścić wpis od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego ich i rodziny. Sąd I instancji podkreślił, że w faktycznej dyspozycji wnioskodawców pozostają środki finansowe pochodzące od [...] spółki cywilnej, których wysokość znacznie przewyższa dochody skarżących. Miesięczne wpływy z tej firmy na wolny od egzekucji rachunek bankowy skarżących, z którego korzystają oni swobodnie są o około 25 % wyższe niż suma wszystkich wpisów od skarg wniesionych do Sądu. Z przedłożonych rachunków bankowych wynika jednoznacznie, że otrzymywane ze spółki [...] środki wnioskodawcy przeznaczają na swoje utrzymanie. W zażaleniu na powyższe postanowienia B. J.i S. J. wnieśli o ich uchylenie i przyznanie prawa pomocy, ewentualnie o ich uchylenie i przekazanie wniosków do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu zażaleń skarżący wskazali, że środki finansowe w wysokości ok. 127.000 zł, które wpłynęły na ich rachunek bankowy, nie były przekazane do swobodnej dyspozycji, lecz na pokrycie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślili, że prowadzenie działalności gospodarczej wymaga ponoszenia niezbędnych, bieżących kosztów. Koszty sądowe mają natomiast charakter wyjątkowy, a ich zaistnienie trudno przewidzieć z dużym wyprzedzeniem, jak też trudno jest gromadzić rezerwę na ich ponoszenie. Zdaniem skarżących sąd błędnie ocenił ich obecną sytuację finansową. Podkreślili, że w latach 2005-2006 z udziałem spółki prowadzone były, dotąd zawisłe, postępowania sądowe, których koszty pochłonęły wszelkie rezerwy, jakie przygotowano na prowadzenie sporów sądowych. W ocenie skarżących nie powinno także dochodzić do sytuacji, gdy Sąd wydaje odmienne rozstrzygnięcia w jednakowych stanach faktycznych. Tymczasem Sąd zwolnił już skarżących z połowy wpisu w większości z 39 spraw toczących się przed WSA w Poznaniu. Skarżący wskazali ponadto na wynikające z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. prawo strony do rozpoznania sprawy przez niezawisły i niezależny sąd, tj. prawo do sądu i wiążące się z nim prawo dostępu do sądów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz ustanawia się dla niej na koszt budżetu państwa zawodowego pełnomocnika − adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższej regulacji, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż w sprawie występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie, przy czym ocena sądu w tym zakresie odnosi się do rozważenia sytuacji finansowej składającego wniosek w kontekście kosztów, jakie zobowiązany jest on ponieść na poczet prowadzonego postępowania. Sąd I instancji trafnie przyjął, iż sytuacja majątkowa wnioskodawców, przy uwzględnieniu ich dochodów, nie pozwala na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie ulega wątpliwości, że deklarowane przez skarżących dochody w świetle ponoszonych koniecznych wydatków pozostają na takim poziomie, iż mają oni możliwość uiszczenia kosztów sądowych w całości. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiadają trzy źródła dochodów, z których regularnie uzyskują środki na życie. Miesięczny dochód każdego ze skarżących z tytułu wynagrodzenia za pracę wykonywaną na rzecz [...] spółki cywilnej. w Poznaniu oraz z tytułu otrzymywanej emerytury, wynosi około 2000 zł. Dodatkowo otrzymują comiesięczne premie za pracę jako Prezes i Wiceprezes Zarządu wspomnianej spółki. Ponadto, na rachunek bankowy skarżących w okresie sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wpłynęły środki w wysokości ok. 127.000 zł. Nie zostało skutecznie w sprawie wykazane, że środki te były przekazywane na pokrywanie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. To prowadzi do wniosku, że skarżący posiadają wolne od zajęcia w trybie egzekucji środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym. Skarżący nie wykazali rzeczywistego przeznaczenia tychże środków, przez co nie podważyli prawidłowości oceny Sądu I instancji, że sytuacja finansowa nie uzasadnia częściowego zwolnienia ich od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Należy zauważyć, że wskazana przez stronę skarżącą okoliczność częściowego zwolnienia od uiszczenia wpisów sądowych w innych sprawach pozostaje bez wpływu na rozpatrywaną obecnie sprawę. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie i nie sposób przyjąć, że rozstrzygnięcia w innych sprawach sądowoadministracyjnych, bliżej nieokreślonych przez skarżących, powinny mieć decydujący wpływ na stanowisko Sądu w tej konkretnej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i na podstawie art. 197 § 2 i art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.