I OZ 21/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń H.D. i J.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2166/17 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu z 28 sierpnia 2017 r. w sprawie ze skargi H.D. i J. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Postanowieniem z 4 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie H. D. na postanowienie tego Sądu z 28 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 28 sierpnia 2017 r. odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 t.j., dalej P.p.s.a.), skargę H. D. na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Mazowieckiego. H. D. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z 21 maja 2018 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych zażalenia przez nadesłanie 1 odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało doręczone 16 lipca 2018 r. i do chwili obecnej nie zostało wykonane. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych zażalenia w terminie, co dało podstawę do orzeczenia o odrzuceniu zażalenia na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli H. D. i J. D.. H. D. podniosła, że pismem z 31 października 2017 r. została wezwana do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie jego odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem. Powyższe wezwanie wykonała 20 listopada 2017 r. Następnie, WSA w Warszawie wezwaniem z 12 lipca 2018 r., po raz kolejny wezwał skarżącą do nadesłania poświadczonego odpisu zażalenia. Zdaniem skarżącej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znają procedury powtórnego wezwania do usunięcia tych samych braków formalnych. Wobec powyższego wezwanie z 12 lipca 2018 r. należy uznać za bezprzedmiotowe. Zażalenie J. D. zawierało analogiczną argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 3 P.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, a więc powinno spełniać wszystkie warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 P.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, norma art. 47 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a., należy traktować wymogi z art. 47 P.p.s.a. Natomiast zgodnie z treścią art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten, na mocy art. 197 § 2 P.p.s.a., stosuje się do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Faktem jest, że strona postępowania sądowego nie wykonując wezwań Sądu naraża się na konsekwencje procesowe, jednakże by zastosować wobec niej rygor płynący z art. 178 P.p.s.a., wezwanie doń skierowane nie może budzić żadnych wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie stwierdzenia braków formalnych zażalenia skarżącej w postaci niewystarczającej liczby odpisów niezbędnych dla doręczenia wszystkim stronom i uczestnikom postępowania. Sąd I instancji zasadnie zatem wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w zakresie nadesłania brakujących odpisów pod prawidłowym rygorem odrzucenia zażalenia. W analizowanym przypadku nie można jednak pominąć, że zażalenie na postanowienie z 28 sierpnia 2017 r. wniesione pismem z 24 września 2017 r. skarżąca złożyła wraz z odpisem. Sąd I instancji pismem z 31 października 2017 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniesionego zażalenia poprzez nadesłanie 1 odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem. Wezwanie to skarżąca wykonała w zakreślonym terminie. Po upływie 8 miesięcy, Sąd I instancji po raz kolejny wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia z 24 września 2017 r. na postanowienie z 28 sierpnia 2017 r. przez nadesłanie 1 odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem. Takie działanie Sądu, będące wynikiem niestarannej i niedostatecznej analizy Sądu w kontekście braków formalnych zażalenia, mogło wywołać u strony uzasadnione wątpliwości, co do konieczności ponownego uzupełnienia braków formalnych zażalenia w zakresie brakującego odpisu. Kierując do strony kolejne wezwanie dotyczące uzupełnienia braków formalnych w takim samym zakresie jak w wezwaniu z 31 października 2017 r., które zostało prawidłowo wykonane, Sąd I instancji winien stronie wyjaśnić powody, które legły u podstaw tego wezwania. Strona nie może ponosić konsekwencji niezrozumiałych dla niej działań Sądu, który w znacznych odstępach czasu kieruje do niej takie same wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia bez wyjaśnienia powodów takiego działania a w szczególności wyjaśnienia, czy przyczyną takiego stanu rzeczy jest nieprawidłowe wykonanie poprzedniego wezwania, czy też niedopatrzenie Sądu, który w pierwotnym wezwaniu nie zażądał wymaganej ilości odpisów pisma procesowego. W specyficznych okolicznościach analizowanego przypadku spowodowanych w znacznej mierze nieprawidłowymi działaniami Sądu I instancji, taką treść wezwania skierowanego do 71-letniej skarżącej, działającej w sprawie bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, należy uznać za niewystarczającą i niejasną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak odpowiedzi na tak sformułowane wezwanie nie może stanowić podstawy do odrzucenia zażalenia w oparciu o art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Z tego względu, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.