I GSK 599/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. [...] Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1152/20 w sprawie ze skargi A. [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 września 2020 r. nr 2201-IOC.4306.48-75.2020.AK w przedmiocie odmowy umorzenia i zwrotu kwoty cła antydumpingowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. [...] Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA w Gdańsku), wyrokiem z 3 marca 2021 r., sygn. III SA/Gd 1152/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. [...] Spółki z o. o., z siedzibą w K. (dalej zwanej spółką lub skarżącą), na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 września 2020 r., nr 2201-IOC.4306.48-75.2020.AK, w przedmiocie odmowy umorzenia i zwrotu kwoty ostatecznego cła antydumpingowego, oddalił przedmiotową skargę. W stanie faktycznym sprawy spółka okresie od 2 czerwca 2016 r. do 17 lutego 2017 r. importowała z Chińskiej Republiki Ludowej (CHRL) towar w postaci folii aluminiowej. Przedmiotowy towar zgłaszany był do procedury dopuszczenia do obrotu pod kodem TARIC 7607 11 19 40, ze stawkę celną erga omnes w wysokości 7,5%, z obowiązkiem rejestracji przywozu. Zgłoszenia celne podlegały rejestracji na podstawie art. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/865 z dnia 31 maja 2016 r. wszczynającego dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2015/2384 na przywóz niektórych rodzajów folii aluminiowej pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu nieznacznie zmienionych niektórych rodzajów folii aluminiowej z Chińskiej Republiki Ludowej i poddające ten przywóz rejestracji. W dniu 16 lutego 2017 r. ukazało się rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/271 rozszerzające ostateczne cła antydumpingowe, nałożone rozporządzeniem Rady WE nr 925/2009, wobec przywozu niektórych rodzajów folii aluminiowej pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz nieznacznie zmienionych niektórych rodzajów folii aluminiowej. W zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych, Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego (PUCS) w Gdyni wydał decyzje z dnia 17 grudnia 2018 r., w których określił spółce dla przedmiotowego towaru kwoty ostatecznego cła antydumpingowego (Typ A 30). Strona złożyła odwołania od ww. decyzji wnosząc o zmianę decyzji poprzez zwolnienie z ostatecznego cła antydumpingowego, na podstawie art. 1 ust. 4 w zw. z art. 1 ust. 5 Rozporządzenia 2017/271, lub o uchylenie decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo w toku postępowania odwoławczego spółka zawnioskowała o umorzenie i zwrot uiszczonej należności wynikających z decyzji organu pierwszej instancji, powołując się na zasadę słuszności określoną w art. 120 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (UKC) (Dz. Urz. UE. L Nr 269 z dnia 10 października 2013 r.) W uzasadnieniu wniosku spółka stwierdziła, że jej dług powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można jej przypisać ani oszustwa, ani oczywistego zaniedbania. Towary przez nią importowane mogłyby zostać zakwalifikowane do preferencyjnego traktowania jedynie ze względu na ich szczególne przeznaczenie, pod warunkiem posiadania przez nią stosownego pozwolenia. Powołała się też na przykład niemieckiej spółki, które odpowiednie pozwolenie otrzymała. Naczelnik PUCS decyzjami z dnia 12 września 2019 r. odmówił umorzenia wymaganych kwot ostatecznego cła antydumpingowego (A30) określonych w decyzjach z dnia 17 grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpatrzeniu wniesionych przez stronę odwołania, nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, utrzymując je w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że ogólna klauzula słuszności (art. 120 UKC) pozwala uniknąć obciążania należnościami celnymi podmioty, które znalazły się w sytuacji, gdy obciążenie ich należnościami naruszałoby podstawowe zasady sprawiedliwości. Jednakże, sytuacja ta jest szczególna z uwagi na wąski krąg podmiotów i nie dotyczy ogółu przedsiębiorców. A zatem sytuacje typowe pozostają poza jej zakresem. O ile w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie można spółce przypisać oczywistego zaniedbania lub oszustwa, to w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że znajdowała się ona w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności. Obowiązujące w realiach rozpatrywanej sprawy regulacje prawne dotyczyły w ten sam sposób wszystkich przedsiębiorców, którzy sprowadzali w tym czasie taki sam towar na obszar UE. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pokreślił, że importer dokonujący zgłoszenia celnego zwykle przyjmuje na siebie odpowiedzialność zarówno w odniesieniu do zapłaty należności celnych, jak i konsekwencje wprowadzanych w późniejszym czasie przepisów ustanowionych przez organy unijne, co nie stanowi szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie należności celnych. Krajowy organ celny nie może dokonać umorzenia cła antydumpingowego określonego zgodnie z rozporządzeniem unijnym, które jest jednolicie stosowane w całej Unii. Umorzenie należności dokonane przez krajowe organy administracji celnej byłoby sprzeczne z treścią rozporządzenia, a zatem krajowy organ celny, który zdecydowałby się na przyjęcie jakiegokolwiek środka w tym zakresie, w istotny sposób ingerowałby w kompetencje unijne. WSA w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, wyrokiem z 3 marca 2021 r. przedmiotową skargę oddalił. Sąd stanął na stanowisku, że tzw. ogólna klauzula słuszności uregulowana w cytowanym przepisie art. 120 UKC ma na celu zapewnienie elastyczności systemu prawa celnego oraz ma zapobiegać obciążaniu należnościami celnymi podmiotów, które znalazły się w szczególnej sytuacji, w której obciążenie ich nimi naruszałoby podstawowe zasady sprawiedliwości. Zwrot lub umorzenie należności celnych na podstawie art. 120 UKC dotyczy sytuacji wyjątkowej, w której przedsiębiorca może być porównywany do innych przedsiębiorców realizujących tę samą działalność i nie można mu przypisać żadnego oszustwa ani oczywistego zaniedbania. Zatem dłużnik ma prawo do zwrotu lub umorzenia należności celnych przywozowych lub wywozowych, pod warunkiem, że wykaże, że spełnione są łącznie dwa warunki: istnienie szczególnej sytuacji oraz brak oczywistego zaniedbania lub oszustwa z jego strony. W niniejszej sprawie spór dotyczy tego, czy strona znajdowała się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie zauważył, że obowiązujące w realiach rozpoznawanej sprawy regulacje prawne, na podstawie których nałożono na skarżącą obowiązek zapłaty cła antydumpingowego, dotyczyły w ten sam sposób wszystkich przedsiębiorców, którzy importowali w tym samym czasie taki sam towar, klasyfikowany do tego samego kodu TARIC, na obszar UE. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby sytuacja spółki była odmienna od sytuacji innych importerów. Rozporządzenie wykonawcze nr 2017/271, które rozszerzyło uprzednio nałożone ostateczne cła antydumpingowe, obejmując w art. 1 ust. 1 cłem antydumpingowym w wysokości 30% przywóz do Unii folii aluminiowej pochodzącej z ChRL objętej obecnie kodami TARIC m.in. o numerach 7607 11 19 30 oraz 7607 11 19 40 zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i było jednakowo stosowane we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej, wobec wszystkich importerów, którzy sprowadzali taki towar. Oznacza to, że wszyscy importerzy znajdowali się w takiej samej sytuacji jak spółka. Tym samym nie zaistniały przesłanki dla stwierdzenia wystąpienia szczególnych okoliczności polegających na tym, że skarżąca znajdowała się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami, prowadzącymi ten sam rodzaj działalności co strona i importującymi na teren UE ten sam towar, zaklasyfikowany do tego samego kodu TARIC. Nie można przy tym zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że do porównania należało przyjąć podmioty, które bądź to sprowadzały folię do użytku domowego obchodząc przepisy antydumpingowe, bądź to sprowadzały folię do użytku przemysłowego pod kodem TARIC 7607 11 19 60. Szczególne okoliczności w rozumieniu art. 120 UKC mają miejsce bowiem wówczas, gdy dłużnik znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami realizującymi tę samą, a nie inną działalność, a więc w rozpoznawanym przypadku sprowadzającym folię aluminiową klasyfikowaną do kodu TARIC 7607 11 19 40. WSA w Gdańsku dodał również, że zasadność nałożenia na skarżącą obowiązku zapłaty cła antydumpingowego z tytułu sprowadzenia z ChRL towaru w postaci folii aluminiowej, zaklasyfikowanego do kodu TARIC 7607 11 19 40, nie może być badana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 120 UKC. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku złożyła spółka, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 120 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (dalej jako: UKC) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą określone w przepisie tym “wyjątkowe okoliczności" stanowiące przesłankę zwrotu cła, i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zwrotu tego cła. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia wyroku niezgodnie z określonymi w tym przepisie wymaganiami i nieodniesieniu się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą. Na tej podstawie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że z art. 1 ust. 4 rozporządzenia 2017/271 nie wynika, że wolą prawodawcy było umożliwienie uzyskania zwolnienia z ostatecznego cła wyłącznie podmiotom, które stosowały procedurę ostatecznego przeznaczenia. Oprócz tego skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę, że ani Sąd ani organ nie odnieśli się do tego, że rozporządzenie 2017/271 nałożyło cło na towar już zaimportowany, z mocą wsteczną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie na swoją rzecz od spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna spółki została oparta na obu podstawach z art. 174 P.p.s.a., jako że jeden z jej zarzutów dotyczy naruszenia prawa materialnego, drugi zaś regulacji prawa procesowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a., uchybienie któremu to przepisowi skarżąca kasacyjnie wytknęła Sądowi I instancji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 P.p.s.a.). Z zacytowanych wyżej przepisów płynie wniosek, że skoro wydanie wyroku, który jest wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną spółki wyroku WSA w Gdańsku spełnia wymogi ustawowe, wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a., na naruszenie którego spółka powołała się w pierwszym ze swoich zarzutów. Z jego treści jasno bowiem wynika przyjęta przez Sąd podstawa rozstrzygnięcia, która została przy tym w należyty sposób wyjaśniona. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu I instancji, umożliwiając tym samym poddanie go kontroli. W tym zakresie dodać jedynie należy, że naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. skarżąca kasacyjnie upatruje między innymi w nieodniesieniu się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów jej skargi, jaką skierowała do WSA w Gdańsku. Z takim jej stanowiskiem nie można się jednak zgodzić, gdyż brak jest podstaw do przyjęcia, że wojewódzki sąd administracyjny bezwzględnie winien odnieść się do wszystkich zarzutów jakie zostały zawarte w skardze strony. Przyjąć natomiast należy, iż powinien on odnieść się on do tych spośród nich, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Poza tym może on to uczynić w sposób łączny. Zatem brak zindywidualizowanego potraktowania i ustosunkowania się do każdego z zarzutów skargi, sam w sobie nie może być zakwalifikowany jako wada uzasadnienia wyroku, mogąca w dodatku mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego więc względu nie sposób podzielić stanowiska spółki co do naruszenia przez WSA w Warszawie art. 141 § 4 P.p.s.a. Przechodząc do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej, na wstępie rozważań w tym przedmiocie stwierdzić należy, że prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej, opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., jaką stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, musi polegać przede wszystkim na wskazaniu konkretnej, zarzucanej wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu postaci naruszenia prawa materialnego. Poza tym naruszenie prawa materialnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji tylko wtedy, gdy miało to wpływ na wynik sprawy, albowiem w myśl art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany do oddalenia skargi kasacyjnej, gdy mimo wadliwego uzasadnienia, zaskarżony nią wyrok odpowiada prawu. Ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć przez naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama. W pkt II. petitum skargi kasacyjnej spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 120 ust. 1 i 2 UKC "poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą określone w przepisie tym “wyjątkowe okoliczności" stanowiące przesłankę zwrotu cła, i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej zwrotu tego cła." Odnosząc się do takiej postaci zarzutu stwierdzić należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do zasady nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyroki NSA z 5 września 2014 r., sygn. I OSK 1119/13,; z 15 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 181/21, - dost. CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl). Poza tym wszelka argumentacja podniesiona przez skarżącego kasacyjnie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) P.p.s.a., zmierzająca do podważenia stanu faktycznego sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ustalenie, że dług celny nie powstał w szczególnych okolicznościach, choć dłużnikowi nie można przypisać oszustwa ani oczywistego zaniedbania, a także niestwierdzenie występowania szczególnych okoliczności, gdyż z okoliczności sprawy jasno wynika, że dłużnik nie znajduje się w wyjątkowej sytuacji w porównaniu z innymi podmiotami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności, oraz że w przypadku niewystępowania takich okoliczności nie wystąpiłyby u niego niedogodności spowodowane pobraniem kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych (art. 120 UKC), jest przede wszystkim ustaleniem z zakresu faktów. Skoro jednak spółka nie zarzuciła w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) P.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy) błędnego ustalenia przez organy celne, że dług celny powstał w typowych, normalnych okolicznościach, to w rozumieniu art. 184 P.p.s.a. skarga kasacyjna, oparta na podstawie z art. 174 pkt 1) P.p.s.a. nie może zostać uwzględniona. Wobec tego, że kwota należności celnych przywozowych nie podlega zwrotowi na zasadzie słuszności, to art. 120 ust. 1 UKC został prawidłowo zastosowany na gruncie niniejszej sprawy, jako podstawa prawna odmowy zwrotu. Na marginesie niniejszych rozważań dodać również należy, że kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji, odnośnie stwierdzenia niewystąpienia szczególnych okoliczności, poza opisanym wyżej aspektem faktycznym, z czysto teoretycznego punktu widzenia mogło być podważane także poprzez zakwestionowanie przyjętej przez WSA w Warszawie wykładni art. 120 ust. 1 i ust. 2 UKC, tj. samego rozumienia tego pojęcia szczególnych okoliczności. Spółka jednakże nie sformułowała tego rodzaju zarzutu. W tej więc sytuacji jej twierdzenia odnośnie naruszenia art. 120 ust. 1 i ust. 2 UKC, poprzez ich wadliwe zastosowanie, nie znajdują uzasadnionych podstaw. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i reprezentował organ na rozprawie.