I OSK 333/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2055/20 w sprawie ze skargi A. N., D. N., M. N., E. K., E. N. i P. N. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 22 lipca 2020 r. nr DLI-V.7615.124.2020.JO w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: zawiesić postępowanie do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy o sygn. I OPS 1/24. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2055/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) w sprawie ze skargi A. N., D. N., M. N., E. K., E. N. i P. N. (dalej: Skarżący) na decyzję Ministra Rozwoju (dalej: Minister) z 22 lipca 2020 r. nr DLI-V.7615.124.2020.JO w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość orzekł o: uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody Lubelskiego (dalej: Wojewoda) z 3 kwietnia 2020 r. nr GN-II.7570.10.371.2019.WK/RK (pkt 1 sentencji wyroku); zasądził od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz A. N., D. N., M. N., E. K., E. N. i P. N. solidarnie kwotę 4651 (cztery tysiące sześćset pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku). Uwzględniając skargę Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda, a za nim Minister dokonał błędnej wykładni prawa materialnego i bezzasadnie przyjął, że w sytuacji, w której nieruchomość ma przeznaczenie w planie miejscowym rolne, może być wyceniona w oparciu o § 36 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2901, ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Rzeczoznawca majątkowy, w oparciu o pozyskane dane zastosował zasadę korzyści wynikającą z art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 poz. 1990, ze zm., dalej: "u.g.n."). Zgodnie z założeniami tej zasady, gdy przeznaczenie nieruchomości zgodnie z celem dokonanego wywłaszczenia powoduje zwiększenie jej wartości wartość nieruchomości dla celów odszkodowania ustala się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Podkreślenia jednakże wymaga, że wskazana reguła ma zastosowanie tylko w takiej sytuacji, gdy nieruchomość w planie miejscowym zagospodarowania lub studium jest przeznaczona pod drogę w części lub w całości. Jeżeli natomiast, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, nieruchomość w planie nie jest przeznaczona pod drogę, zastosowanie znajduje § 36 ust. 3 rozporządzenia. W takim przypadku wycena powinna nastąpić według transakcji nieruchomościami przeznaczonymi na cele rolne, a więc o tożsamym przeznaczeniu jak grunt wyceniany, przy powiększeniu ustalonej na bazie tego rodzaju reprezentatywnej próbki jej wartości o nie więcej niż 50%, a więc na zasadach określonych w § 36 § ust. 3 rozporządzenia. To natomiast, o jaki konkretnie procent wartość ma ta powinna zostać zwiększona, podlega ustaleniu na podstawie danych dotyczących transakcji nieruchomościami drogowymi. Skoro stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie operat szacunkowy sporządzony został wbrew wskazanym wyżej założeniom, to uznać należy, że organy rozpoznające sprawę naruszyły art. 134 ust. 4 u.g.n. i § 36 ust. 4 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie tych przepisów było z kolei wynikiem wadliwej oceny dowodu, jakim jest operat, i naruszenia tym samym art. 80 oraz art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a."), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od wyroku Sadu I instancji złożył Minister. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. § 36 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie powinien mieć zastosowania prawidłowy zastosowany art. 134 ust. 4 u.g.n. w zw. z § 36 ust. 4 rozporządzenia; 2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż dokonano wadliwej oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego. Wskazując na powyższe okoliczności Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nadto, wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wnieśli o jej uwzględnienie poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do tego, czy w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 134 ust. 4 u.g.n., czy też przepisy § 36 ust. 3 i 4 rozporządzenia. Na tak postawione pytanie odpowiedzi można oczekiwać po rozstrzygnięciu wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2024 r., złożonego w trybie art. 36 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 264 § 2 p.p.s.a., zarejestrowanego pod sygn. I OPS 1/24. Zagadnienie to wywołuje bowiem rozbieżności w orzecznictwie. Treść wniosku Prezesa NSA jest następująca: "Czy ustalenie wartości nieruchomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 311), która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową powinno nastąpić na zasadach określonych w § 49 ust. 4 rozporządzenia Rozwoju i Technologii z 23 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r. poz. 1832) – przed zmianą stanu prawnego: w § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555 ze zm.) – czy też uwzględniać zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145)?". W świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. "Dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona jednak wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. (...) Jeżeli sąd w toku rozpoznania sprawy nie podzieli stanowiska wyrażonego w uchwale składu powiększonego, może jedynie powstałe zagadnienie prawne przedstawić do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi poszerzonemu" (J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 269). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie, do czasu rozpoznania zagadnienia prawnego przedstawionego w sprawie o sygn. I OPS 1/24.