II OZ 733/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 735/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 29 lipca 2024 r., nr SKO-4213/137/24 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 735/24 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 29 lipca 2024 r., nr SKO-4213/137/24 w przedmiocie warunków zabudowy, odrzucił skargę (pkt 1) i postanowił o zwrocie skarżącemu kwoty 500 (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego (pkt 2). Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Do skargi na wyżej powołaną decyzję nie została dołączona wymagana liczba odpisów. 4 października 2023 r. (data doręczenia pisma z 1 października 2024 r., nr przesyłki [...]) pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – braków formalnych skargi przez nadesłanie 13 odpisów skargi, pod rygorem jej odrzucenia. 14 października 2024 r. (data pisma przewodniego i data nadania pocztowego przesyłki nr [...]) pełnomocnik strony nadesłał 13 odpisów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga podlega odrzuceniu bez jej merytorycznego rozpoznania. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, wobec skutecznego doręczenia 4 października 2024 r. wezwania w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi, rozpoczął swój bieg termin do uzupełnienia tych braków, a następnie upłynął 11 października 2024 r. Braki skargi nie zostały uzupełnione w ustawowym terminie. W ocenie Sądu dokonanie tej czynności 14 października 2024 r., a więc już po upływie tego terminu, lecz przed odrzuceniem skargi – nie mogło sanować powyższego uchybienia, bowiem czynność procesowa podjęta po terminie jest bezskuteczna. W takiej sytuacji skarga, której braki formalne nie zostały uzupełnione w terminie, podlegała odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi z powodu nieusunięcia braków w postaci niezłożenia dodatkowych odpisów skargi w ciągu 7 dni od wezwania, podczas gdy niezłożenie dodatkowych odpisów skargi nie stanowiło braku formalnego istotnego albowiem brak taki nie uniemożliwiał nadania sprawie sądowoadministracyjnej biegu, Sąd rozpoznający sprawy był władny wykonać dodatkową kopię pisma we własnym zakresie, 2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP"), które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazujących zamykanie drogi sądowej przez jego niezastosowanie i odrzucenia skargi pomimo, że brak formalny został uzupełniony przez pełnomocnika z uchybieniem jednego dnia roboczego i w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w przedmiocie odrzucenia skargi, tj. 18 października 2024 r. nie istniała już przeszkoda uniemożliwiająca nadania sprawie sądowoadministracyjnej biegu. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest między innymi brak wypełnienia obowiązku dołączenia odpisów pisma i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom, o których mowa w art. 47 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych przez nadesłanie 13 odpisów skargi. Wezwanie zawierało również pouczenie o konieczności jego wykonania w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. W wyniku bezczynności autora skargi została ona prawidłowo odrzucona przez Sąd I instancji. Zarzuty i argumentacja podniesiona w zażaleniu nie dają podstaw do uznania rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd I instancji za błędne. W pierwszej kolejności wypada wskazać, że w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że niedołączenie przez wnoszącego pismo wymaganej liczby jego odpisów, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez Sąd. W uchwale tej również wyrażono pogląd, że sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, wykorzystując instrumenty będące w ich dyspozycji oraz przysługujące im kompetencje. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 57 § 1 zd. 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., skutkujące odrzuceniem skargi w wypadku nieuzupełnienia jej braków formalnych, nie stanowi o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zamyka drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury. W razie niedołączenia odpisu skargi przewodniczący wydziału wzywa wnoszącego skargę o uzupełnienie tego braku, wskazując termin, który jest terminem ustawowym, oraz rygor niewykonania zarządzenia. W wypadku odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków stronie skarżącej przysługuje skarga kasacyjna. Ponadto strona może wnosić o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków. O ile bowiem zakreślony przez przewodniczącego wydziału termin do uzupełnienia braków, jako termin ustawowy, nie może być ani skracany, ani przedłużany, o tyle w razie uchybienia przez skarżącego temu terminowi jako terminowi do dokonania określonej czynności procesowej służy mu wniosek o przywrócenie terminu. Nie może zatem być mowy o zamknięciu drogi do sądu. (podobnie też NSA w postanowieniach: z 16.09.2009 r., II OSK 1335/09; z 13.05.2011 r., II OSK 856/11 i z 29.07.2011 r., I OSK 1291/11). Z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika obowiązek odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Trzeba też zaznaczyć, że dokonanie czynności przez stronę po upływie wyznaczonego terminu, a przed skierowaniem sprawy na posiedzenie niejawne w przedmiocie odrzucenia skargi, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sądu (B. Dauter: Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s. 208) oraz że co do zasady, nie ma podstaw w przepisach p.p.s.a. do przyjęcia, że sąd administracyjny jest władny wykonać kopie skargi we własnym zakresie. Z brzmienia art. 47 § 1 p.p.s.a. wynika wprost, że obowiązkiem składającego pismo jest dołączenie odpisów pisma. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.