I OW 164/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. i Burmistrzem S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. C. w sprawie skierowania małoletniej Z. L. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w T. postanawia: wskazać Wójta Gminy M. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wójt Gminy M., reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., pismem z dnia 31 lipca 2024 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem S. w sprawie dotyczącej skierowania małoletniej Z. L. – dla której ustanowiono opiekunem prawnym T. C. – do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w T.. W uzasadnieniu wniosku powołano się na treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 27 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061) wskazując, że miejsce zamieszkania opiekuna prawnego małoletniej Z. L. znajduje się w S.. Równocześnie podkreślono, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej ponieważ decyzja GOPS.5026.1.2023 z dnia 11 września 2023 r., na mocy której Wójt Gminy M. skierował małoletnią do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie od 1 marca 2024 r. nie znajduje się w obrocie prawnym i od tej daty Wójt Gminy M. nie pokrywa kosztów pobytu małoletniej w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek organ uczestniczący w sporze wniósł o uznanie, że właściwym w sprawie jest Wójt Gminy M.. Argumentując powyższe stanowisko powołano się na treść art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej wskazując, że małoletnia od czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie nadal tam przebywa. Równocześnie podkreślono, że zmiana opiekuna prawnego małoletniej jest czynnością administracyjno-techniczną i nie rodzi konsekwencji prawnych do zmiany organu do skierowania małoletniej do domu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem żaden z organów administracji publicznej w nim uczestniczący nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy. Spór powstał na tle właściwości miejscowej jednostek, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 9 lit. a i § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych – Dz. U. Nr 198 poz. 1925). Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej u.p.s.) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, która zachowuje znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu (zob. postanowienie NSA: z 15 czerwca 2012 r., I OW 56/12, LEX nr 1332353; z 13 kwietnia 2018 r., I OW 260/17, LEX nr 2479714). Do domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie małoletnia Z. L. została skierowana na mocy decyzji Wójta Gminy M. z dnia 11 września 2023 r., GOPS.5026.1.2023. Wbrew twierdzeniom organu wnioskującego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powyższa decyzja nie została usunięta z obrotu prawnego. Fakt, że powyższa decyzja zakreślała pobyt małoletniej w domu pomocy społecznej do 28 lutego 2024 r. nie powoduje nieważności decyzji po tej dacie. W związku z czym organ, który wydał decyzję w powyższym przedmiocie pozostaje właściwy w sprawach małoletniej należących do obszaru pomocy społecznej. W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 6 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie małoletniej Z. L. do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w T. jest Wójt Gminy M.. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.